Arteak eta humanitateak ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Cinquecento: Pintura

Leonardo da Vinci: Argiari, itzalari eta bolumenari garrantzia eman zien. Aireko perspektiba bideratu zuen koloreen bidez sakontasun-sentsazioa eskaintzeko. Sfumatto edo ertz lausoen teknika erabili zuen irudiaren batasuna irudikatzeko, piramide-konposizio simetrikoa.

Leonardo da Vinci: Lan Garrantzitsuenak

• La Gioconda: Errenazimenduko edertasunaren kontzeptua erakusten digu, piramide-konposizio sinplea.
• Azken Afaria: Aurrez aurreko perspektiba konikoa, oreka, erdian Kristoren irudia eta inguruan multzotan elkar orekatzen duten taldeak daude.

Michelangelo

Eskultore, pintore, marrazkilari, poeta eta arkitektoa izan zen. Gorputzen idealizazioa bultzatzen du. Ikuspegi klasikoetatik beste molde manieristago batzuetara egin zuen bidea....

Abstrakzioa

Abstrakzioa izenaren pean, arte plastikoen errealitate materialaren igarri ezin daitekeena edo ezer konkretua ez denaren adierazpidea da. Beraz, artistaren nortasuna era aske batez adierazteko beharretik sortua da eta berezko mintzairan oinarritzen da (lerroen, koloreen nahiz pigmentuen efektu materikoen mintzaira, hain zuzen).

Aurreko joera artistikoa XX. mendean zehar indartuz joan zen, hainbat atal desberdinetan banatu zelarik: rayonismoa, suprematismoa, orfismoa, neoplastizismoa, konkretismoa, action paintinga, informalismoa, abstrakzio postpiktorikoa, op-art eta neo-geo izenekoak.

Abstrakzioaren hasiera 1912. urtearen inguruan eman zen, Wassily Kandinskyren eta Paul Kleeren obren bidez. Artista biak Der Blaue Reiter izeneko talde...

Sarrera eta Jatorria

Faubismoa Frantzian garatu zen 1903 eta 1907 urte bitartean. Mugimendu honen lehenbiziko erakusketa 1905eko Udazkeneko Aretoan izan zen, eta goreneko unea, aldiz, 1906an lortu zuen Salon des Indépendants izeneko erakusketan.

Izena “fauve” (basapiztia) hitzetik dator. Izendapen hau Louis Vauxcelles kritikariak asmatu zuen, Matissek buru izan, eta oso pintura indartsua zein ohiko arau akademikoetatik at egiten zuen pintore taldea izendatzeko.

Ezaugarri Nagusiak

• Pinturaren izaera lirikoa eta adierazkorra, kolorearen bidez indartua.
• Mundu erreala eta barne mundua orekatu nahiz elkartzeko asmoa.
• Gaiari begirako bi korronte ezberdinen nagusitasuna:
  • Naturaren gauzatze erabat subjektiboa, askea, intuitiboa nahiz bizitzekoa (adibidez,

Hurbilketa historikoa

XVII. mendearen erdialdean eginiko lana da, Vatikanoko Basilikaren multzoari behar zuen bukaera emateko. Enkargu-gilea Alexandro VII.a Aita Santua izan zen. Egilea Bernini dugu, artegile polifazetikoa: arkitekto, eskultore eta pintorea. Bere artea botere handienen zerbitzura jarri zuen, besteak beste, lan hauek eginez: Vatikanoko San Petri Basilikaren Baldakinoa eta Lau Ibaien Iturria.

Arkitekturaren ezaugarriak

Barroko gortesaua landu zuen, maiestatua eta klasizista. Ezaugarri nagusiak:

• Koloma eta pilastra erraldoiak.
• Koloma salomondarrak eta kanoi-gangak.
• Forma kurbatuak oinplanoetan eta fatxadetan.
• Arkitektura, eskultura eta koloreen elkarlotzea.

Vatikanoko enparantzarekin helburu bikoitza bete nahi zen: espazio erabilgarria...

Paleolitoa: Harri Zaharraren Aroa

Historiaurreko lehen aldi handia da **Paleolitoa**, harri zaharra esan nahi duena. Hotz handiko garaiak (glaziazioak) eta aldi beroagoak izan ziren. Garai honetako gizakiak fruituak biltzen, arrantzatzen eta ehizatzen aritu behar izaten zuten; **harrapariak** zirela esaten dugu. Ugaztun handiak ehizatzen zituzten, hala nola bisonteak, mamutak, elur-oreinak, eta abar.

Hotzetik, berotik edo euritik babesteko, haitzuloetan eta babeslekuetan bizi ziren, baita makilaz, larruz eta buztinez egindako txaboletan ere. Ez zuten bizileku finkorik, **nomadak** baitziren; lekuz askotan aldatzen ziren, janari edo aterpe bila, edo arriskuetatik ihesi.

Sua eta Tresnen Garapena Paleolitoan

Homo erectus-ak sua ezustean aurkitu zuen....

Eskultura Gotikoa

Ezaugarri Orokorrak

Gaiak

Gai erlijiosoak dira ugarienak. Portadetako tinpanoetan, Azken Epaia, Kristoren Pasioa, Ama Birjinaren eta Santuen bizitzaren pasarteak bezalakoak agertuko dira.

Tipologiak

Eskultura monumentala edo arkitektonikoaz gain, erretaula eskultorikoak agertuko dira. Debozio irudi exentuak jarraituko dute: Gurutziltzatzea (baina orain Kristoren sufrimendua adierazten delarik) eta Ama Birjina umearekin bezalakoak. Azkenik, hilobi-monumentuak (hilobien garrantzia) eta koruko aulkiteriak areagotuko dira.

Estetika

Eskultura naturalista da, zerbait idealizatua; geometrizazioa, hieratismoa eta proportzionaltasun eza, erromanikoaren ezaugarriak zirenak, desagertzen dira. Sentimenduak agertzen dira, mina, plazerra, etab....

ERRENAZIMENDUA (Erdi aroa/aro modernoa)

Testuingurua: Izurrite beltza, ekonomia (bide berriak, munduari buelta, bankuak), politika (monarkia garrantzi, hiri estatuak sortu, errep indep), soziala (burgesia hazi), erref erlij (protestante vs kontraerreformistak, eliza anglikanoa), humanismoa (elijiotik hurrundu, kultura handikoak, arrazoian oinarritu, grekoa+latina irakurri, itzuli, inprenta).

Artean, aintzinate klasikoa eredu bezala hartu zuten, idealizazioa, bikaintasuna, eta proportzio matematikoak aztertu behar ziren. Antropozentrismoa ere nabarmena zen, Teozentristatik Antropozentristaraino ikuspuntu aldaketa gertatu zen. Giorgio Vasari, Rinacista hitza lehen aldiz erabili zuena izan zen. Artistak, genio bezala kontsi, ondorioz, artista ere...

Deskripzio formala

Konposizioa dinamikoa da, itxuraz des-ordenatua. Erretratatuek osatzen dute konposizioa, lantzek marrazturiko indar-lerroekin batera. Konposizioaren erdigunean, kapitaina-ren eta tenientearen irudiak daude. Konpainiako gainerako kideak, berriz, hiru triangelu multzotan daude antolatuta, guztiak ere protagonisten inguruan eta ja-rrera ugarietan. Pertsonaien eskuetan eta armetan age-ri diren eskortnek mugimendu naturalak dirudite, eta horrek bizitasuna ematen dio lanari. Argi artifiziotsu batek indarrez argitzen du eszenaren lehen planoa, atzealdean dauden pertsonaiak ilunpetan utzita; hain zuzen, pertsonaion aurpegiak bakarrik be-reizten ditugu, bai eta banderak, pikak eta armak ere, argia haien gainean labaintzen baita. Bestalde,...

Sarrera: Gerraosteko Arte Garaikidea

Bigarren Mundu Gerra amaitu ondoren, abangoardien aldia itxi zen (Artearen Historian eragin handia izan zutenak). Hala ere, artea egiteko modu berriak eta artearen, gizakiaren eta gizartearen arteko harreman berri bat sortzeko asmoz, 40ko hamarkadan abangoardien ezaugarriak berreskuratu ziren, bereziki abstrakzioa eta espresionismoa ikuspegi surrealista batekin.

Hortik aurrera, estilo berriak sortuko dira, gehienetan aurrekoak berreskuratuz, baina jarrera ezkorragoarekin. Izan ere, artistek ez zuten ulertzen nola norbaitek horrelako hondamendia sor zezakeen. Gerraren eraginagatik, beren munduan murgilduko dira, arte garaikidearen askatasuna bilatuz eta publizitatea bezalako ezaugarriak baztertuz. Dadaismoaren