Apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Txirritaren Garaia

Bertsolaritzaren prestigioak behera egin zuen XX. mendeko lehen hamarkadetan, kontrako iritzi batzuen ondorioz. Hala ere, herri eta auzoetako ospakizun garrantzitsuenetan bertsoetarako tartea beti egon zen. Gerra aurretik, bertsolari on asko aritu ziren Gipuzkoan eta inguruetan: Juan Bautista Urkia “Gaztelu” (Usurbil), Juan Jose Lujanbio “Saiburu” (Hernani), Jose Mari Berra “Teilleri txiki” (Errenteria), Jose Joakin Urbieta “Kaskazuri” (Oiartzun), eta beste batzuk. Gipuzkoatik kanpo, Paulo Iantzi nafarra eta “Frantses txikia” ezizenez ezaguna zen Iparraldeko bertsolaria ere aipatzekoak dira. Garai hartako bertsolari ezagunena Jose Manuel Lujanbio “Txirrita” (1860-1936) izan zen, Euskal Herriko ia bazter...

Zer da Azalpen Testu bat?

Azalpen-testuen helburu nagusia informatzea da: hartzailea testuinguruko zerbaiten jakitun egin edota horri buruzko azalpenak ematea, hala gertakari zein prozesu batena, nola tresna baten ezaugarriena. Azalpen-testuek, beraz, nagusiki funtzio erreferentziala betetzen dute.

Azalpen Testuaren Ezaugarriak

Azalpen batek, egiaz adierazgarria izateko, hiru ezaugarri nagusi bete behar ditu:

• Argia izatea: Azalpenak ulergarria izan behar du. Horretarako, ideiak ondo egituratuta aurkezteaz gain (koherentzia), ideien arteko lotura ondo adierazi behar da (kohesioa).
• Zehatza izatea: Hitz eta esapide bakoitzak bere esanahi zehatza izan behar du azalpenetan. Azalpen zientifiko-teknikoek zurrunki betetzen dute baldintza hau: guztiz lexiko

Jarrera ekintzailea

Jarrera ekintzailea duen pertsona merkatuan negozio-aukerak aurkitzeko gaitasuna duena da. Jarrera eta trebetasun egokiak dituen pertsona da, eta horretarako behar diren baliabideak lortzeko eta antolatzeko gaitasuna du.

Ekintzaile motak eta profilak

Ekintzaile motak

• Intraekintzailea: Besteen kontura ibiltzen den langilea da.
• Ekintzaile independentea: Norberaren kontura aritzen dena.

Ekintzaile profilak

• Ekintzaile bokazioduna: Produktu edo zerbitzu berri bat ekoizten edo merkaturatzen duen pertsona.
• Langile esperientziaduna: Enplegu bat izanik, bere kontura aritzeko asmoa duen pertsona da.
• Enpresa spin-offa: Enpresa berria jada eratuta zegoen enpresa batetik sortzen da.
• Spin-off akademikoa: Enpresa-proiektuak unibertsitate batean

Absidea. Elizaren burualdean dagoen zatia; oro har, erdizirkularra ematen zieten izena.

Arbotantea. Arku-formako elementu arkitektonikoa, eraikinen kanpoaldean egoten dena; gangaren alboko bultzadak jaso eta kontrahormetara igortzen ditu.

Arku polilobulatua. Elkar ebakitzen duten hiru zirkunferentzia-arkuz edo gehiagoz osatutako egituradun arkua.

Arrosa-leihoa. Beiratez apaindutako leiho zirkularra, katedral gotikoetako portadetan jartzen zena.

Beiratea. Bastidore edo marko batean muntatzen diren beirazko koloretako piezen multzoa; ateak edo leihoak estaltzeko erabiltzen da.

Erdi-puntuko arkua. Zirkunferentzia erdi baten itxura duen arkua.

Erretaula. Eskulturak, erliebeak edo pinturak jartzeko egitura, oro har, egurrezkoa. Elizetako aldarearen atzealdean

Zentral Termikoak

Zentral termikoek elektrizitatea sortzen dute erregai fosilekin.

Zentral Termikoen Funtzionamendu Etapak

1. Erregaiaren energia bero bihurtu.
2. Beroa lurrunarekin energia potentzial eta zinetiko bihurtu.
3. Lurrunaren energia mekaniko bihurtu.
4. Energia mekanikoa energia elektriko bihurtu.

Ziklo Konbinatuko Zentralak

Ziklo konbinatuko zentraletan gas naturaleko eta lurrun turbinak daude, ikatzaren gasifikazioa gas errekuntzarekin egiten da.

Hiru Unitate Nagusiak:

• Gasifikazio unitatea (erregai solidoa).
• Ziklo konbinatuko unitatea: Bi turbina eta berreskuratze galdara.
• Airea zatikatzeko unitatea: behar den oxigenoa sortu.

Erregai Fosilak: Kalteak eta Neurriak

Erregai Fosilaren Kalteak:

• Baliabide naturalak agortzea.
• Atmosfera, ura eta lurzorua kutsatzea.

Polizia-eleberriaren esanahia

Polizia-kontakizunetan krimen baten istorioa kontatzen da. Krimenaren egilea ezezaguna da ia beti, eta amaieran, behaketan eta ikerketan oinarritutako arrazoitze-prozedura baten bidez (normalean detektibe bati esker) jakiten da nor den kriminala.

Polizia-eleberriaren ezaugarriak eta jatorria

Generoa XIX. mendearen lehen erdialdean sortu zen, Edgar Allan Poe-ren eskutik. 1841. urtean eman zion hasiera generoari Rue Morgue kaleko hilketak, Marie Rogêt-en misterioa eta Gutun ebatsia lanekin.

Estatu Batuetan sortu bazen ere, Britainia Handian garatu zen generoa Arthur Conan Doyle-ren eskutik, Sherlock Holmes liburuarekin. XX. mendearen hasieran, Agatha Christie idazle emankorra gailendu zen, Hercule Poirot eta Miss Marple...

Poesiaren ikuspegia

Poesia sozialari bizkar ematen zaio; ez da sinisten poesia mundua aldatzeko tresna izan daitekeenik. Poesia existentzialista ere alde batera uzten da, ez poetak dena zoragarri ikusten duelako, baina larritasunaren adierazpen gehiegizkoak tokiz kanpo geratzen dira. Azkenik, poesia sentimentalari ere uko egiten zaio: nitasunaren agerpen obsesiboak barregarri samarrak eta nerabezaroaren ezaugarri direla-eta, sentimenduak arrazionalizatu egiten dira; hirugarren pertsona erabiltzen du egileak horregatik.

2. Literatura fantastikoa

1980 inguruan, fase berri batean sartu zen, haur literatura idatziz eta genero honi kalitate handia emanez, eta, bestetik, geografia pertsonal bat sortuz: Obaba. Herri txiki horretan gertaturiko istorioak...

Sare Trofikoak

Espezieak ez dira espezie bakar batez elikatzen, baizik eta zenbait espeziez. Espezie bakoitza espezie bat baino gehiagoren elikagai izan daiteke. Gerta daitezkeen erlazio horiek guztiek sare trofiko bat osatzen dute. Adibidez: ekosistema bateko organismo guztien artean izaten diren erlazio trofikoei esker energia eta materia transferitzen dira. Ekosistema bateko organismo bakoitzak funtzio jakin bat betetzen du eta gainerako organismoak horren mende daude.

Energia Fluxuak

Organismo autotrofoek xurgatu egiten dute eguzkiaren energia kantitate txiki hori eta energia horri esker materia inorganikoa materia organiko bihurtzen da.

Organismo heterotrofoek, berriz, materia organiko hori energia kimikoko iturri gisa baliatzen dute beren...

Epikuro (341-270 K.a.)

Epikurok ezkutuan bizitzeko aholkatzen du, estoikoen bertute exhibizionistatik urruti.

Lorategiak eta Errudizio Toxikoa

Platonen akademian agintariak bakarrik, kutsu intelektuala; Epikuroren lorategietan (bere bizilekua) berriz klase guztietako jendea: esklaboak, ezkondurik gabekoak, etorkinak... Errudizio toxikoa (jakitea kulturagatik) da.

Atomismoa eta Heriotza

Atomismoa nagusi: doktrina bat, non errealitatearen azken funtsa atomoa dela defendatzen duena. Arima atomikoa da. Heriotza betirako loaldia. Ondorioz: liburu materialisten desagerpena.

Askatasuna eta Atomismoa

Ezin da aurreikusi atomoaren mugimendu arraroak, askatasunak garrantzia baitu.

Abstentzio Politikoa eta Erretiroa

Epikuroren abstentzio politikoa herritartzetik...