Azalpen testuak: egitura, atalak eta motak

Laburpena

Dokumentu honek azalpen testuen helburua, ezaugarriak, atalak eta motak azaltzen ditu. Azalpen testuen funtzio nagusia informatzea dela azaltzen da, eta argia, zehatza eta objektiboa izan behar dutela. Gainera, sarrera, gorputza eta bukaera bezalako egitura ohikoena eta azalpen sekuentziala, deskribatzailea, konparatiboa, kausa-ondorio eta arazo-konponbide motak aurkezten dira.

Funtsezko puntuak

Azalpen testuen helburu nagusia informatzea da, funtzio erreferentziala betez.
Azalpen batek argia (koherentzia eta kohesioa), zehatza eta objektiboa izan behar du.
Azalpen testuek normalean hiru atal dituzte: sarrera, gorputza eta bukaera.
Bukaerak esandakoaren laburpena edo ondorioak izan ditzake; batzuek ez dute atal bereizgarririk.
Azalpen mota nagusiak: sekuentziala, deskribatzailea, konparatiboa, kausa-ondorio eta arazo-konponbidekoa.
Azalpen zientifiko-teknikoek lexiko denotatiboa erabiltzen dute.

Frogatu zeure burua

Zer da Azalpen Testu bat?

Azalpen-testuen helburu nagusia informatzea da: hartzailea testuinguruko zerbaiten jakitun egin edota horri buruzko azalpenak ematea, hala gertakari zein prozesu batena, nola tresna baten ezaugarriena. Azalpen-testuek, beraz, nagusiki funtzio erreferentziala betetzen dute.

Azalpen Testuaren Ezaugarriak

Azalpen batek, egiaz adierazgarria izateko, hiru ezaugarri nagusi bete behar ditu:

Argia izatea: Azalpenak ulergarria izan behar du. Horretarako, ideiak ondo egituratuta aurkezteaz gain (koherentzia), ideien arteko lotura ondo adierazi behar da (kohesioa).
Zehatza izatea: Hitz eta esapide bakoitzak bere esanahi zehatza izan behar du azalpenetan. Azalpen zientifiko-teknikoek zurrunki betetzen dute baldintza hau: guztiz lexiko denotatiboa erabiltzen dute.
Objektiboa izatea: Norberaren iritziek ez dute leku handirik mota honetako testuetan, helburua ez baita konbentzitzea, baizik eta informazioa eskaintzea.

Azalpen Testuaren Atalak

Azalpen testuek, normalean, hiru atal nagusi izaten dituzte:

Sarrera: Sarreran gaiaren aurkezpena egiten da: zein den gaia, zein den helburua... Horrek guztiak hartzaileari testuaren mamiari buruzko ideia bat egiten laguntzen dio. Sarrera, behin baino gehiagotan, hartzailearen interesa erakartzera bideratuta ere egoten da.
Gorputza: Gaiarekiko lotura duten ideien garapenak osatzen du atal hau. Informazioaren mamia atal honetan biltzen da.
Bukaera: Testua amaitzeko modu desberdinak daude: esandakoaren laburpen bat eginez, esandakotik ondorioztatzen dena agertuz... Batzuek ez dute atal bereizgarririk, hala nola, hiztegietako artikuluek edo kazetaritzako albiste laburrek.

Azalpen Testu Motak

Testua osatzen duten ideien hurrenkerari eta loturari erreparatuz gero, azalpenak era desberdinetan antolatuta aurki ditzakegu:

Azalpen sekuentziala: Gertakariak denboraren ikuspegitik antolatzen ditu.
Azalpen deskribatzailea: Gauzak nolakoak diren deskribatzen duen azalpen-mota da.
Azalpen konparatiboa: Alderaketetan oinarritzen da.
Kausa-ondorio motako azalpena: Ideien arteko lotura kausen eta ondorioen azalpenean oinarritzen da.
Arazo-konponbide motako azalpena: Arazoa aurkeztu eta gero, horren konponbidea zein izan daitekeen azaltzen da.

Ohiko galderak

Zein da azalpen testu baten helburu nagusia?

Azalpen testu baten helburu nagusia informatzea da, hartzailea testuinguruko zerbaiten jakitun egitea edo horri buruzko azalpenak ematea.

Zein ezaugarri izan behar ditu azalpen batek?

Argia, zehatza eta objektiboa izan behar du. Argia izateko ideiak ondo egituratu behar dira eta lotura argiak izan behar ditu.

Zein atal izaten dituzte azalpen testuek?

Normalean hiru atal izaten dituzte: sarrera, gorputza eta bukaera. Sarreran gaia aurkezten da, gorputzean informazio nagusia garatzen da eta bukaeran testua amaitzen da.