Apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Espektroskopia

Espektroskopioak argi‑sorta bat bere osagai monokromatikoetan banatzen dituzten gailuak dira; hots, argiaren espektroa eratzeko gai direnak.

Espektroen motak

Espektroen artean bi mota bereiz ditzakegu:

• Espektro jarraituak — adibidez, argi zuriaren espektro jarraia.
• Espektro ez‑jarraituak — atzealde beltz baten gainean koloreko marra distiratsuen segida agertzen dutenak; marra bakoitza uhin‑luzera eta maiztasun desberdinei dagokie.

Igoera‑ eta xurgapen‑espektroak

Substantzia kimiko jakin batek igorritako argia aztertuz gero, substantzien igorpen‑espektroa lortzen da. Aldiz, konposatu baten bidez igaro ondoren iristen den argia aztertuz gero, bertan argiaren osagai batzuk desagertuta daudela ikus daiteke; horrelakoetan...

Euskal Herria 1931n: Errepublikaren aldarrikapena

1931n, Errepublika aldarrikatu zenean, Bilbon, Irunen, Eibarren eta Donostian errepublikanoak nahiko indartsuak ziren, baina, orokorrean, Euskal Herria ez zen Errepublikarekin identifikatzen. Jende askok Errepublika Foruen kontrako eta zentralismoaren aldeko jarrera gogorrenekin lotzen zuen. Gainera, erregimen berria erlijio katolikoaren kontrako jarrerekin lotzen zen.

Euskal Herri gehiena katolikoa eta elebakarra izan arren, gobernuak irakasle erdaldunak jarri zituen eta gurutzeak eskoletatik kentzeko agindua eman zuen. Eliza indartsua zen eta erlijioa oso zabalduta zegoen, apaiz, fraide eta mojen kopurua oso handia izanik. Monarkian Eliza oso babestua egon zen, baina Errepublikan gauzak ez ziren...

Diktadura frankistak, 1939tik 1975era, gizartean arrasto sakona utzi zuen, irabazle eta galtzaileen arteko banaketa ekarriz. Bi izan ziren gerraren ondorioak sakonki jaso zituztenak.

Gerra osteko industrializazioa (1960ko hamarkada)

Gerra ostean, industriaren egitura ia ukitu gabe gelditu zen. Gerra amaitu eta aste gutxira, EAEko lantegi gehienak lanean zeuden. Hasierako hazkundea apala izan zen, produkzio industrialaren hazkundean eta lurraldearen ekonomia berreraikitzean oinarrituta. Eskaria publikoa zen, eta, hein batean, EAEn garatuak zeuden sektoreetara bideratuta zegoen. Euskal goi-burgesiak etekin eta kapital metaketa handia lortu zituen. Euskadiko ekonomiaren talde hegemoniko gisa finkatuta, 1960ko hamarkadako hazkundearen protagonista...

Langile Mugimendua

8.1. Arazo Soziala

XIX. mendearen bigarren erdian, garapen ekonomikoak eta trenbidearen zabalkuntzak nekazarien baserrietako exodoa areagotu zuten, eta, ondorioz, hirietan langile auzo oso pobreak sortu ziren. Gobernu liberalek osasuna eta hezkuntza udalen ardurapean jarri zituzten. Udalek dirurik ez zutenez, zerbitzu publiko horiek eta beste batzuek oso modu kaskarrean eskaini zituzten. Gabezia horrek Arazo Soziala sortu zuen.

8.2. Langile Mugimenduaren Ideologiak

1850etik aurrera, Europan langileriaren emantzipazioa aldarrikatzen zuten ideologia ezkertiarrak agertu ziren. Jabetza pribatuaren aurka zeuden, kapitalismoa kendu eta komunismoa ezarri nahi zuten. Iraultzaileen artean bi atal bereiz daitezke:

• a) Anarkismoa

  Edozein erlijio,

Pert:irene:37 urte.Erizaina 4 urte kartzelan etako exkidea.Margarita:kartzelan egomdako lguna.60 urte kartzelan 17 urte eroa egon.Antonia:kartzelako emakune bat norbait hil zuen.Andoni:irenek gutun bat bidaltzen dio vaite a la mierda idazten.Enrique:bartzelonan ikusitako mutila pospoloa bota ziona kolaboratzaile bar da gorbataduna gorria.Emakume lodia bere ondoan dago eserita. Nuril lodia.Mehatxatzen diona berarekin lan egiteko.1ametsa:protgonista erakunde armatuan egondakoaren bizipenak, protagonista komando batean dago eta bilerak egiten dituzte iparraldeko etxe batean beraien ekintzak prestatzeko.Bidaia hartan larrea yeti irene dira.

Bernardo atxaga:joseba irazu garmendia,asteasun jaio zen 1951ko uztsilaren 27 an.Ekonomia zientzietan lizentxiatu

Lehen Mundu Gerra

2.1. Indar Aurkariak

Indar aurkariak Inperio Zentralak (Alemania, Austria-Hungaria) eta Entente Hirukoitza (Frantzia, Errusia eta Erresuma Batua) izan ziren.

2.2. Gerraren Ezaugarriak

Mugimendu Gerra: Alemaniaren Planaren Porrota (1914ko abuztua-abendua)

Planaren helburua mendebaldeko frontean garaipena ahalik eta azkarren lortzea zen, gero ahalegin guztiak Errusiako frontean egiteko. Frantzian sartu ziren hasieran, baina aliatuek alemaniarrak gelditzea lortu zuten. Marneko guduan Frantziak garaipen mugatua lortu zuen, alemaniarren Schlieffen Planak huts egin zuen.

Ekialdeko frontean errusiar tropek Ekialdeko Prusia hartu zuten, eta alemaniar tropek erretiratu zituzten. Kontraerasoan, alemaniarrek Tannenbergen garaipen garrantzitsu...

Soziolinguistika: Oinarrizko Kontzeptuak

Hizkuntzalaritza eta Hizkuntza

• Soziolinguistika: Hizkuntzak bere testuinguru sozialean aztertzen dituen hizkuntzalaritzaren adarra da. Hizkuntzaren egoera aztertzen du: zenbat hiztun dituen, zenbat erabiltzen den, etab.
• Hizkuntza: Komunikatzeko erabiltzen dugun tresna da.
• Filologoa: Hizkuntzak, bereziki testu zaharrak, aztertzen dituen pertsona da.

Hizkuntza Artifizialak eta Komunitateak

• Conlang (Constructed Languages): Hizkuntza artifizialak edo eraikitako hizkuntzak dira. Filologoek jostatzeko edo trebatzeko erabiltzen dituzte.
• Esperantoa: Hizkuntzalariek sortutako hizkuntza bat da, unibertsala izateko helburuarekin sortua. Erraza izan behar luke ikasteko eta erabiltzeko.
• Hiztun komunitatea: Hizkuntza bateko

Dinamika eta Indarraren Kontzeptua

Dinamika indarrak aztertzen dituen fisikaren adarra da, baina betiere higidurari lotuta. Newtonen legeetan oinarritzen da:

• Inertziaren legea
• Oinarrizko printzipioak
• Akzio-erreakzio legea

Indarra: Gorputz bat deforma dezakeen edo pausagune edo higidura egoera alda dezakeen ekintza da. Neurtzeko tresna dinamometroa da. Unitateak: Newton (N) eta Kilopondioa (Kp), non 1 Kp = 9,8 N den. Indarra magnitude bektoriala da, eta hiru ezaugarri ditu: modulua, norabidea eta noranzkoa. Bektoreen bidez aztertzen dira.

Indar Sistemak eta Erresultantea

Indar-sistema (IS): Gorputz beraren gainean eta aldi berean eragiten duten indarren multzoa da.

IS baten erresultantea: Indar-sistema bateko indarren batura da. Erresultanteak bakarrik...

arauak inf^a=inf// in^-a=0//inf^3-inf^2=inf// 1/inf=o///inf/inf^2=0// inf^3/inf^2=inf// inf^2/-in=-in

indetermi: inf/inf 0/0 0·inf inf-inf 1^inf// lopital o/o edo inf/inf bakoitza deribatu eta x ordzkatu// arrazionalizatu koonjokatuarekin zatitu eta bidertu.// 1^inf kasuak limx-c f(x)^g(x)= e^linx->c [f(x)-1).G(x)

jarraitasuna: jarraitua izateko ezker eskubi puntuan berdin.// jauzi infin etena: limf(x)ezk edo eskub infinitu denean// jauzi finitu lim f(x)ezk/=lim esk/ jauzi saiesgarr lim ezk=lim esk/=f(x) puntuan desberdin.

asintotak: horizontala: lim inf/7 bertika izendatzailea=0// zeiharra: y=mx+n m(limx>inf funtzioa/x) n (lim>inf(funtzioa- mx)

deribatuak: y = kx y' = k //y= ku  y'= ku'// y = u + v − w  y'= u'+v'−w'//y = u.V ...

Amerikaren Aurkikuntzaren Zergatiak

• Ekialdeko espeziak oso estimatuak ziren Europan, eta Mediterraneoa turkiarren menpe zegoenez, beste bide bat bilatu behar izan zuten.
• Urre eta metal bitxien beharra zegoen Europa osoan.
• Aurrerapen teknikoak gertatu ziren: iparrorratza, astrolabioa, itsasontzi handiagoak (karabelak) eta kartografiaren hobekuntza.
• Iberiar penintsulako Errekonkista amaitu zen, eta Espainia zein Portugal konkistatzeko lurralde berririk gabe geratu ziren.
• Portugalgo eta Espainiako monarkiek nabigatzeko tradizio handia zuten.

Amerikaren Aurkikuntzaren Ondorioak

Ondorio ekonomikoak

• Amerikatik ekarritako metal preziatuak (urrea eta zilarra) eta merkantziak Europan birbanatu ziren.
• Amerikako urreak eta zilarrak prezioen gorakada handia ekarri