Lehen hezkuntza mailako apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

1879an, langile mugimenduaren korronte marxista antolatu zen Madrilen, Pablo Iglesias eta Jaime Vera tartean zirela. Talde hau Marx eta Engelsen doktrinaren jarraitzailea zen, eta urte horretan Espainiako Langile Alderdi Sozialista Demokratikoa sortu zen, gerora Espainiako Langile Alderdi Sozialista (PSOE) izango zena. 1887an elkarteen legea eman zenean, 1888an Langileen Batasun Orokorra (UGT) sindikatua sortu zen, Alderdi Sozialistan oinarrituta; Madrilgo eta Hego Euskal Herriko langileen artean harrera oso ona izan zuen. 1925era arte, alderdiko eta sindikatuko burua Pablo Iglesias izan zen. El Socialista izan zen alderdiaren egunkaria. Burgesiarekin negoziatzen hasi zen, langileen bizi-baldintzak hobetzeko asmoz.

Sozialismoaren Oinarrizko

1931ko apirilaren 12ko udal hauteskundeetan, alderdi errepublikarrek irabazi zuten hiriburu gehienetan. Apirilaren 14an emaitzak ezagutu zirenean, Eibar izan zen II. Errepublika aldarrikatu zuen lehenengo herria. Erregimen monarkikotik errepublikarrerako trantsizioa indarkeriarik gabe gertatu zen.

1931ko apirilaren 14an, behin-behineko gobernua sortu zen, koalizio errepublikazale-sozialistako kideek osatuta. Niceto Alcalá Zamora zen gobernuaren buru. Gobernu honek herrialdea eraldatzeko ardura zuen eta premiazko zenbait neurri hartu ziren. Aldi berean, hauteskundeetarako deia egin zuen Gorte Konstituziogileak osatzeko eta konstituzio berria egiteko. 1931ko abenduaren 9an onartu zen konstituzio berria. Kutsu ezkertiarra zuen eta zenbait berrikuntza...

Bigarren Errepublikaren lehen urteetan, sozialistak gero eta ezinegonago zeuden politika liberala sustatzen zutelako. Errepublikako presidenteak, konstituzio-agintea erabilita, kargutik kendu zuen Manuel Azaña, eta, ondorioz, hauteskunde berriak egin behar izan ziren.

1933ko Hauteskundeak eta Lerrouxen Gobernua

1933ko azaroko hauteskundeetan, anarkistek abstentzioa bultzatu zuten, eta katolikoen parte-hartzea handia izan zen; emakumeek ere parte hartu zuten, lehenengoz. Garai hartan, krisi ekonomikoa gorengo mailara iritsi zen, eta gizarte asaldurak gero eta handiagoak ziren.

Eskuinak zalantzarik gabeko garaipena lortu zuen, Alejandro Lerrouxen Alderdi Errepublikano Erradikalak ordezkatutako zentroarekin partekatuta. Hauteskundeek parlamentuko...

Eskola: Ikuspegi Funtzionalista

Funtzionalistek eskola sozializazio-esparrua dela uste dute, edukiak transmititzeko esparrua baino gehiago.

Talcott Parsons

Parsons-ek azpimarratu zuen bezala, eskolaren funtzioa umeen nortasuna eta jokabidea moldatzea da. Hau da, hezkuntzaren funtzioa pragmatikoa da: umeak bere nortasuna eraikitzen du eta gizartean kokatzen da (bere lekua aurkitzen du gizarte-egituran).

Eskolan umeek helduen instituzioen (ekonomia, politika, kultura) oinarrizko arauak barneratzen dituzte.

Sozializazioa, gehienbat, errendimenduaren inguruan egiten da. Umeek eskolan bizitzen dituzten esperientzien artean frogak eta emaitzak dira ardatz. Desberdintasunak, batez ere, errendimenduaren arabera izango dira (meritokrazia).

Eskola: Ikuspegi

Testuaren Analisia

Lexikoari dagokionez, aipatzekoak dira desamortizazioa eta BM (Berorren Maiestatea):

• Desamortizazioa: Amortizatuta zeuden lurrak nazionalizatu eta enkante publikoan saldu.
• BM (Berorren Maiestatea): Maria Kristina.

Bigarren Mailako Ideiak

Bigarren mailako ideiak honako hauek dira:

Arrazoi eta Helburu Ekonomikoak

• Ondasunak saltzea.
• Zor nazionala murriztea.
• Zor publikoaren kopurua murriztea.
• Aberastasuna berpiztea.
• Industriako eta zirkulazioko kanaletako oztopoak kentzea.

Arrazoi eta Helburu Politiko-Sozialak

• Ideologia liberal progresista, goi-mailako ideiekin bat egiten duen gobernu liberala.
• Kapitalismoa sortzea.

Testuinguruan Jartzea

Fernando VII.ak Berrespen Pragmatikoa ezarri zuen bere alaba Isabel II.a jaio zenean. Bertan ezartzen zuen...

Diktaduraren ezarpena

Homogeneotasuna ezarri zen aspektu politikoetan (erregimenaren ezarpena eta sendotzea), sozialetan (etsai politikoen deuseztapena), ekonomikoetan (nazio buruaski eta autarkikoa) eta kulturaletan (ideologia eta erlijio homogeneotasuna).

Gerra osteko krisi ekonomikoa

1990 arte egoera ekonomikoa ez zen hobetu, Espainiaren nazioarteko isolamenduak sortutako politika autarkikoagatik.

Gerra osteko krisiak modu ezberdinean eragin zien gizarte taldeei, baina populazioaren gehiengoak zailtasunak, oinarrizko produktuen salneurrien gorakada, soldata baxuak eta gosea pairatu zituen. Kezkarik handiena norberaren eta familiaren biziraupena zen.

Gerra osteko krisi politikoa

Erregimen frankista ezarri zen, erabat zentralizatua zegoen Estatu...

1934ko Urriko Gertaerak

Gil Roblesek gobernuan parte hartzea eskatu zuen. Lerroux jarri zuten berriro agintean, eta urriaren 5ean greba orokor iraultzailea egin zen Espainian.

Katalunia eta Estatutuaren Deuseztapena

• Katalunian, Lluís Companysek Kataluniako Estatua deklaratu zuen.
• Ondorioz, autonomia estatutua deuseztatuta geratu zen.

Asturiasko Iraultza eta Errepresioa

Asturiasen, greba orokorra gizarte iraultza bihurtu zen. Gudarostea Gijonen lehorreratu zen. Errepresioa oso handia izan zen, eta Largo Caballero atxilotu egin zuten.

Langileriaren argitalpenak eten ziren, eta langile elkarte eta alderdien lokalak itxi ziren.

Gobernu Egonkortasunik Eza eta Biurtekoaren Amaiera

1934ko urriko gertaeren eraginez, eskuinerantz lerratu zen gobernua. Gil Robles...

Zirkulazio eta Iraitz Aparatuak

Zirkulazio-aparatua

Barne-ingurunea

Barne-ingurunea gorputzeko zelulak inguratzen dituen likido-multzoa da.

• Plasma interstiziala: Zelulen artean dagoen likidoa da, babes- eta nutrizio-funtzioak betetzen dituena.
• Odola: Odol-hodietan zehar hainbat substantzia garraiatzeaz arduratzen den likidoa da.
• Linfa: Plasma interstizialetik sortu eta linfa-hodietan zehar dabilen likidoa da. Defentsa- eta drenatze-funtzioak ditu.

Homeostasia

Zelulek behar bezala funtziona dezaten, barne-ingurunea aldatu gabe eusten dioten prozesu-multzoa da. Tenperatura konstantea mantentzean datza.

Odol-zirkulazioaren sistema

Odol-hodiak

Hiru motatakoak izan daitezke:

• Arteriak: Bihotzetik gorputzeko organoetara eramaten dute odola. Paretak oso lodiak

Isurialde Atlantikoa

Isurialde Atlantikoak Mesetako ibai handienak biltzen ditu: Duero, Tajo, Guadiana eta Guadalquivir. Urteko batez besteko prezipitazioa 596,5 mm-koa da. Isurialde zabala duenez, ezaugarri uniformeak ditu.

Klima mediterraneo kontinentalak eragiten dio. Kontraste termiko handiak izaten dira urtean zehar, eta lehortea udan gertatzen da. Ibaiak malda gutxikoak dira, eta 1.000 km inguruko ibilbidea egiten dute.

Duero Ibaiaren Arroa

Mesetaren iparraldean kokatzen da. Kantabriar Mendikatearen ipar-mendebaldeko eta Mendikate Zentralaren ipar-isurialdeko urak biltzen ditu. Urbión mendien hego-isurialdean sortu eta Ozeano Atlantikoan itsasoratzen da.

Granitozko aldeak zeharkatzen ditu hitzarte estuetan barrena, eta horri esker urtegi...

Tokiko Hizkerak Hedabideetan: Zergatiak eta Ondorioak

Tokiko hizkerek hedabideetan izan duten ugaritzeak aldaketa sozial eta instituzionalak islatzen ditu. Bi arrazoi nagusi daude:

• Medioen desregularizazioa: audientzia-taldeen dibertsifikazioa ekarri du.
• Iraultza digitala: tokiko ahotsak entzuteko aukera zabaldu du, eta audientziak hedabideen produkzioan eragina izatea ahalbidetu du.

Horrez gain, aldaketak eman dira hedabideen plangintzan eta produkzioan:

• Hedabideen dibertsifikazioa: tokiko programek eta hedabideek lehentasuna ematen diete tokiko identitateari eta kulturari.
• Audientziaren parte-hartzea: ikus-entzuleen konpromisoa eta parte-hartzea gero eta ohikoagoak dira.

Tokiko Hizkerak Sustatzen Dituzten Hedabide Generoak

Tokiko hizkeren erabilera...