Zirkulazio eta Iraitz Aparatuak: Anatomia eta Funtzioak

Zirkulazio eta Iraitz Aparatuak

Zirkulazio-aparatua

Barne-ingurunea

Barne-ingurunea gorputzeko zelulak inguratzen dituen likido-multzoa da.

• Plasma interstiziala: Zelulen artean dagoen likidoa da, babes- eta nutrizio-funtzioak betetzen dituena.
• Odola: Odol-hodietan zehar hainbat substantzia garraiatzeaz arduratzen den likidoa da.
• Linfa: Plasma interstizialetik sortu eta linfa-hodietan zehar dabilen likidoa da. Defentsa- eta drenatze-funtzioak ditu.

Homeostasia

Zelulek behar bezala funtziona dezaten, barne-ingurunea aldatu gabe eusten dioten prozesu-multzoa da. Tenperatura konstantea mantentzean datza.

Odol-zirkulazioaren sistema

Odol-hodiak

Hiru motatakoak izan daitezke:

• Arteriak: Bihotzetik gorputzeko organoetara eramaten dute odola. Paretak oso lodiak eta elastikoak dira.
• Zainak: Zelula eta ehunetatik odola bihotzera eramaten dute. Ez dira arteriak bezain sendoak eta elastikoak.
• Kapilarrak: Zelulek odolarekin trukea egiten duten tamaina mikroskopikoko hodiak dira. Oso pareta meheak dituzte.

Odola

Odola likido likatsua da, kolore gorria eta zapore gazia dituena, eta odol-hodietan zehar dabilena.

Bere funtzioak honako hauek dira: nutrizioa, arnasketa, iraizketa, babesa eta erregulazio termikoa.

Odolaren konposizioa

• Plasma: Kolore horixka duen likidoa da, % 90 urez osatuta dagoena. Proteinak kenduz gero, odol-seruma deritzo, eta plasma solido bihurtzen den prozesuari koagulazioa esaten zaio.
• Odol-zelulak: Bizkarrezur-muin gorriko zelula ametatik etorriak dira.

• Globulu zuriak edo leukozitoak: Gure organismoa infekzioetatik babestea da hauen funtzioa.
• Globulu gorriak edo eritrozitoak: Oxigenoa biriketatik organismoko zeluletara garraiatzea dute funtzioa. Bertan proteina bat dago, hemoglobina izenekoa, eta honek ematen dio odolari kolore gorria.
• Plaketak edo tronbozitoak: Odolaren koagulazioan parte hartzea da hauen funtzioa.

Bihotza

Ukabilaren tamaina duen organo gihartsua da bihotza, eta odola odol-hodietan bultzatzea du funtzioa.

Bihotzak bi zati ditu eta tartean pareta bat dago bereizteko. Bihotzaren erdialdetik gorakoa aurikula da eta behekoa bentrikulua. Bentrikuluaren paretak lodiagoak dira aurikulena baino, odola gorputz osora bultzatu behar baitute.

Aurikulak eta bentrikuluak balbula aurikulobentrikularren bidez lotuta daude:

• Balbula mitrala: Ezkerreko aurikula eta bentrikulua lotzen ditu; bi orriz osatuta dago.
• Balbula trikuspidea: Eskuineko aurikula eta bentrikulua lotzen ditu; hiru orriz osatuta dago.

Sarbideak eta irtenbideak

Aurikuletara zainak iristen dira. Ezkerreko aurikulari lau birika-zain iristen zaizkio, birika bakoitzetik bi. Eskuinekoari bi kaba-zain heltzen zaizkio, bihotzari gorputz osoko odola ekartzen diotenak.

Bentrikuluetatik arteriak irteten dira. Eskuineko bentrikulutik birika-arteria abiatzen da eta odola birika bakoitzera eramaten duten bi arteriatan adarkatzen da. Ezkerreko bentrikulutik aorta-arteria abiatzen da, odola gorputzeko gainerako ataletara banatzen duena.

Bentrikuluetatik irteten den odola erregulatzeko balbula sigmoideak izeneko balbula batzuk daude.

Bihotzak, gainontzeko organo guztiek bezalaxe, odolez hornitu behar du bertatik oxigenoa eta mantenugaiak lortzeko; horretarako daude arteria eta zain koronarioak.