Batxilergoa mailako Latina ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Jose Antonio Loidi Bizkarrondo (1916-1999)

Bizitza eta Ibilbidea

Jose Antonio Loidi Bizkarrondo Errenterian jaio zen 1916ko abuztuaren 22an, eta Irunen hil zen 1999ko uztailaren 9an. Euskal idazlea izan zen.

1942an Farmaziako lizentzia lortu zuen Santiagoko Unibertsitatean. Hurrengo urtetik aurrera, farmazia eta optika-dendan jardun zuen lanean. 1960an Farmazia Ikuskatzaileen Taldean sartu zen, eta 29 urtez Irungo Udaleko farmazia ikuskatzailea izan zen.

1957tik aurrera Euskaltzaindiko urgazlea izan zen, eta 1998az geroztik ohorezko euskaltzaina. Bidasoa Ikaskuntzen Aldizkaria argitaratzen duen Luis de Uranzu Kultura Taldeko sortzailea eta lehendakaria izan zen.

Irun bere aurrerabidean historia saiakeragatik Irun Hiria saria eman zioten. 1976an...

Euskal literaturaren historian funtsezkoak izan diren lau idazle handiren bizitza eta lana aztertuko ditugu jarraian: Bernat Etxepare, Arnaut Oihenart, Felipe Arrese Beitia eta Joan Perez Lazarraga. Bakoitzak bere ekarpena egin zion euskarazko letrei, garai ezberdinetan eta estilo propioekin, gure ondare kulturala aberastuz.

Bernat Etxepare: Euskal Literaturaren Aitzindaria

Bernat Etxepare izan zen euskarazko lehen liburu inprimatua idatzi zuena, Linguae Vasconum Primitae, Bordelen 1545ean argitaratua. Bi garaien artean bizi izan zen, urte istilatsuetan. Etxepareren liburua argitaratu zen urte berean, mende hasierako herenean kristautasuna bi zatitan banatzen hasi zen: batetik, Erromako Eliza Katolikoa, eta bestetik, Protestantismoa izenekoa...

Erromatar Historiografia: Tazito eta Suetonio

Tazito: Bizitza eta Obra Nagusiak

Tazito familia goren batean jaio zen eta erretorika zein filosofia ikasi zituen. Oso hizlari ona eta abokatu trebea izan zen, eta kargu publiko batzuk bete zituen. Agricolaren garaiko indar handiko gizon baten alabarekin ezkondu zen.

Bere obra nagusiak honako hauek dira:

• Annales: 16 liburu.
• Historiae: 14 liburu; Neronen heriotzatik Domizianorena arteko denboraldia kontatzen du.
• Agricola: Britainiaren menderatzailea eta jeneral ospetsua izan zenaren biografia apologetikoa da. Nerva eta Trajanoren garaien goraipamen bat ere aurkitzen da obran.
• Germania: Monografia etnografiko honetan, Germania osoaren eta herri bakoitzaren deskribapena egiten du.

Suetonio: Pertsonaien Biografoa

Suetoniok...

Bernardo Atxaga

Asteasun jaio zen 1951ko uztailaren 27an.

Gizona bere bakardadean (1993)

1982ko Espainiako futbol txapelketan kokatuta dago. Horrek istorioa eta une historikoa ulertzen laguntzen digu. Nobela honek euskal gizartearen arazo bat aurkezten digu: ETA eta bere ingurua.

Carlos, beste ETA ohi batzuekin batera, hotel bat erosi du Bartzelonatik hurbil. Pixkanaka, Carlos anti-heroiaren nortasuna deskubritzen joango gara, eta hori da nobelaren interesgune nagusia. Beste interesguneetako bat polizien atzaparretatik libratzea lortuko ote duten da.

Zeru horiek (1995)

Bartzelonan kartzelan egon den ETAko kide baten istorioa da. Irene, lau urte kartzelan eman ondoren, errealitateari aurre egin beharko dio.

• Arrotz sentitzen da kartzelatik kanpo eta

Euskal Literatura XIX. Mendean

Historiaz

XIX. mendean bi gerra karlista egon ziren. Bigarrenaren bukaeran foruak abolitu ziren. Horrek, mugimendu abertzaleak ekarri zituen. Iparraldean, euskaldunak bilduko zituen erakunde politiko bat sortu nahi zen. Ondoren, Iparraldea bizitasun ahuleko aldi batean murgildu zen.

Literaturaz

Bizkaieraz idatzitako literaturari begiratzen zaio XIX. mendean. Apologisten tradizioa. Kanpotik datorren erasoaren uholdea ere sekula baino indartsuagoa delako.

Bizkaieraz

Idazle talde bat aurkitzen dugu bizkaieraz ere. Predikazioa dute ardura nagusia, eta euskararen nondik-norakoa ere interesatzen zaie. Bi moldeetan banatzen dira autoreak:

• Ekialdekoak, Markina aldekoak.
• Mendebaldekoak.

Bien arteko diferentzia ortografiarena besterik...

Atsotitzak: Herri-filosofiaren bilduma

Atsotitzak herri-filosofiaren bilduma direla esan izan da. Edukian trinko eta aberatsak izaten dira: bizitzak, heriotzak, lanak, eguraldiak, izaerak eta abarrek dute isla atsotitz edo errefrauetan. Pentsakeraren berria jasotzen dute.

Forma eta baliabide literarioak

Formari dagokionez, bi ezaugarri nabarmentzen dira:

• Laburrak izaten dira.
• Memoriari laguntzeko: hoskidetasuna, erritmoa, kontrastea, paralelismoa, korrelazioa eta beste baliabide literario batzuk erabiltzen dituzte.

Baliabide nagusiak

• Hoskidetasuna: Bukaera berdinak lotura logiko baten ildoan jartzen gaitu.
• Korrelazioa: "Nola(ko)…hala(ko)" horiek kausalitatearen aitorpena dira.
• Kontrastea: Ideiak nabarmenago ageri zaizkigu kontrastean.

Baladak edo erromantzeak

Gertaeren...

TAULA:

Dizuet, nizuen,nizueke,niezazueke, Niezazuekeen

Zaigu, zitzaigun,litzaiguke

Zara, zinen,zinateke,zinatekeen

Dituzu,zentuen,zenituzte,zenituzkeen,zenitzazke,zenitzazkeen

ITZULPENAK:

1.Hor daukat nire Senarra hagineko minez oihuka

2.Imaginatzen Duzu politikari bat egia esanez?

3.Gau osoa pasa Dut bueltaka eta estulka

4.Esan diodanean, Barrezka hasi da

5. Deika nago Behin eta berriz baina ez dute hartzen

6. Egingo bagenu, Idazten eta irakurtzen askoz gehiago ikasiko genuke

7. Negar eginez Ez da ezer lortzen

8. Gutun bat Idatzi bazenu eskerrak emanez, eskertuko lizuke

9. Zure alaba itzura Horrekin ikusiko bazintu, beldurtuko litzateke eta ohiuka hasiko zen

10.Gutun bat utzi Diot nire amari onuntz netorrela esanez

HUTSUNEAK BETE SUBUNTIBOAN

1.Gintzaten

2.Gintzazun

3....

¡Escribe tu texto aquí!

1. Erromatar Antzerkia:

Erromatar antzerkia K.A II. Mendean jaio zen Italiako hegoaldean, greziar antzerkiarekin harremanetan jartzearen ondorioz.

Antzerki lanean artean tragedia eta komedia bereizten dira. Arlo honetan Plauto eta Terezio izan ziren autorerik nagusienak:

Plauto: bere garaian benetako arrakasta izan zuen komediagile bakarra izan zen. Bera hil ondoren bere fama areagotu egn zen. Bere obra: "Captivi", "Miles glriosus"..

Terentzio: palliata generoa landu zuen; hala ere, ez zuen lortu Plautok izan zuen arrakasta. Bere obren helburua erromatar ikuslegoa hezitzea zen eta ez farre egitea. Bere obra: Andrina, Adelphone..

2.Poesia Epikoa:

Epikaren helburua erregeen eta buruzagien eginkizunak abestea zen.

Virgilio

Iñaki Mendiguren: Biografia eta Ibilbidea

Iñaki Mendiguren Gipuzkoan jaio zen 1954an. Gaur egun, idazle eta itzultzaile ezaguna da, Xabier Mendiguren anaiarekin batera. Filosofia eta Letretan lizentziaduna da. Irakaskuntzan urte asko eman ondoren, itzulpengintzan dihardu gaur egun. Bi eleberri idatzi ditu: batetik, Haltzak badu bihotzik, Café Iruña Saria irabazi zuena, eta, bestetik, Ilunkerako xuxurlak, Irun Hiria Saria lortu zuena. Bere liburuak nahiko ezagunak dira, bertan bere filosofia-jakinmina adierazten duelako, besteak beste. Gainera, beste hainbat liburu itzuli ditu euskarara, horien artean J.K. Rowling-en Harry Potter liburu-saila. 2002an Literatura Itzulpen Onenaren Euskadi Saria irabazi zuen Harry Potter eta sekretuen ganbera...

Literatura Erromatarra: Antzerkia, Historiografia eta Poesia Epikoa

Antzerkia

Antzerkia, pertsonaien elkarrizketan oinarritzen den genero bat da. Erromatar antzerkian, bi genero bereizten dira: komedia eta tragedia. Komedian, bi azpigenero daude: fabula palliata eta fabula togata. Tragegian, berriz, fabula graeka eta fabula praetexta. Erromatar garaiko egile nagusienak Plauto, Terentzio eta Seneka izan ziren.

Plauto

Plautok greziar Komedia Berritik hartu zituen gaiak eta pertsonaia tradizionalak. Bere lanen trama sinplea da, eta indar komiko handia duten obrak dira. Bere obren artean, aipagarriak dira Miles Gloriosus eta Eunuco.

Terentzio

Terentzio Kartagoko esklabu ohi bat zen, familia nobleen babespean bizi izan zena. Bere obrak delikatuak dira,...