Batxilergoa mailako Latina ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Erromatar Lirikaren Sarrera

Erroman, lirika berandu garatu zen, eta lehen poema lirikoetan Greziako eragina nabarmena izan zen. K.a. I. mendean, poetae novi edo neoteroi izeneko poeta gazteek lirika berritu zuten, epika baztertuz eta adiskidetasuna, maitasuna eta egunerokotasuna jorratuz. Elegia dolu-kantua izatetik amodiozko kantu bihurtu zuten.

Katulo: Poetae Novi Taldeko Burua

Katulo izan zen talde horretako poeta nagusia. Familia aberatsekoa zen eta bizitzaz gozatzea zuen helburu. Bere poemetan maitasuna, laguntasuna, natura eta satira jorratu zituen. Carmina bilduman 116 poema bildu zituen, hizkera naturala edo jasoa erabiliz, gaiaren arabera.

Ovidio: Maitasuna eta Erbestea

Ovidio, familia aberats batean jaioa, Erroman hasi eta Atenasen amaitu...

Tito Livio (K.a. I. mendea - K.o. I. mendea)

Paduan jaio zen eta Augusto enperadorearen garaiko Pax Augusta bizi izan zuen.

Liviok Augusto eta Mezenasen babespean zeuden idazleekin (Virgilio, Horazio, etab.) harreman ona izan bazuen ere, politikatik urrun zegoen eta errepublika zalea zen.

Obra Nagusia: Ab urbe condita

Zizeronen ideiak aintzat harturik, historialari zehatza eta inpartziala izaten saiatu zen, modu argian eta ulergarrian idatziz. Horretaz gain, erromatar historiografiaren diskurtsorik hoberenetarikoak idatzi zituen. Obra anitz idatzi zituen, 142 liburu, Ab urbe condita izenburuarekin, baina 35 besterik ez zaizkigu iritsi. Erromaren sorreratik K.a. 9. urtera arteko historia idatzi zuen, Neron Klaudio Druso –Tiberio enperadorearen...

LATINDAR ANTZERKIA: Plauto eta Terenzio

Antzerki Klasikoa Erroman

K.a. II. mendea izan zen antzerki klasikoaren garairik onena Erroman. Hala ere, une honetan dekadentzian erori zen eta ez zen ezer berririk sortu. Bi azpigenero sortu ziren, ospea lortu zutenak:

• Atellana Literarioa

  Lan laburra, "sainete bufenesko" itxurakoa, oso ezaguna izan zena. Hasierako garaietan, agortutako latindar antzerkilaritza komikoa berreskuratzeko saiakera izan zen.

• Mimoa

  Emakumeek parte hartu zezaketen maskararik gabeko antzezpena zen. Mimoek beti kutsu zikin eta lizuna izan ohi zuten. Gai gustukoenak adulterioa eta intzestua ziren. Onartu beharra dago erromatar ikuslegoak eskatzen eta gustuko zuen generoa zela.

Inperioko Antzerkilaritza

Augusto antzerki klasikoa berreskuratzen saiatu zen. Senekak idatzitako...

Antzerkia Erromatar Inperioan

Jatorria: Erromatar antzerkiaren jatorria K.a. III. mendean koka dezakegu, legio erromatarrek Italiako hegoaldean greziar antzerkiarekin harremanetan jartzearen ondorioz.

Tragedia eta Komedia

Lehenengoaren protagonistak jainkoak eta heroiak dira, eta bere hizkuntza fina eta solemnea da; komedia, ostera, kaleko gizonaz tratatzen duenez, sarritan hizkuntza ozarra eta lizuna erakusten du. Erromako lehen antzerki lanak obra greziarren itzulpenak edo moldaketak ziren, obraren gaia, lekua eta pertsonaiak greziarrak zirelarik. Itzulitako greziar tragediei latinoek fabula cothurnata izena eman zieten, eta komediei fabula palliata izena. Geroago, gaia, lekua eta pertsonai erromatarrez osaturiko antzezlanak sortu ziren, greziar...

Shannon Hotelean Atxiloketa eta Helen Alburyren Aitorpena

Shannon hotelean, Dick iristean, narratzailea atxilotzeko agindua zegoela esan zioten, Brand eta Dawnen salaketengatik. Poliziak Mickey harrapatu eta galdekatu egin zuen. Dickek uste zuen narratzailea zela hiltzailea, eta alde egin zuen. Helen Alburyk (Robert Alburyren anaiak), Dinah Branden hilketaren egunean zelatan zegoela, gauza garrantzitsuak ikusi zituen, eta Proctor Down abokatuari esan zizkion. Horregatik, abokatuak narratzailea deitu zuen. Narratzaileak Renorekin kontaktatzen saiatu zen, baina ez zuen lortu. Elihurekin estortsioei buruz hitz egitea erabaki zuen, eta haren bila joan zen. Bidean, Reno non aurkitu zezakeen zekien gizon bat topatu zuen. Haren argibideak jarraituz,...

Nork deitzen dio “Rossetti” protagonistari? Zergatik?

Nork deitzen dio “Rossetti” protagonistari? Zergatik? Zein da bere benetako izena? Zer pentsatzen du bere izenaz?

Victoriak deitzen dio “Rossetti”, izan ere, hark zeukan neurosi obsesiboa, benetazko Rossetti-ren gaixotasunaren antza zuelako. Hasieran, arraroa iruditzen zitzaion horrela deitzea, ez baitu ulertzen margolariarekin zerikusirik duenik. Idazlearen benetako izena Juan Martin da, bere aitonaren izen berdina du, baina ez du asko gustoko, hartaz oroitzapen txarrak duelako, oso zaharra baitzen.

Nor da Victoria? Nongoa da? Nolakoa da?

Nor da Victoria? Nongoa da? Nolakoa da? Non ezagutzen dute elkar?

Sedanoren laguntzaz ezagutzen dira elkar, berak antolatutako Europako Biltzarrean

Alemaniako Erromantizismoa

Friedrich Hölderlin (1770-1843)

Frantziako Iraultzaren mireslea izan zen. Ezin dugu erabat kokatu ez erromantizismoan ezta klasizismoan ere, baina bere pentsamenduak bietatik edaten du. Bere poesia gero eta ilunagoa bihurtu zen. Bere iritziz, poeta Jainkoen eta gizakien arteko bitartekaria da. Ikuspegi horrekin idatzi zuen Hiperion.

Novalis (1772-1801)

Bere lana literarioa, poetikoa eta filosofikoa da. Teoria asko idatzi zituen zientzia, filosofia, politika, poesia eta erlijioaren arteko loturak eginez, adibidez, El borrador general lanean. Novalisen testu poetikoak prosazkoak eta bertsozkoak dira. Gauari Erreserkiak poema bilduman, gauari laudorioa egiten dio; gauak heriotzarekin bat egiten du, eta benetako bizitzarako...

Latinezko Literatura

Historiografia

K.a. V-IV. mendeak

Lehenengo aztarnak Libri Pontificum (erlijioburu gorenen liburuak) dira. Pontifizeek garaiko gertakizun garrantzitsuenak idazten zituzten. Liburu ofizial eta publikoak ziren.

Dokumentu pribatuak ere bazeuden: familia nobleen ekintzak, goraipatuak eta idatziak, geroko belaunaldiek testigantza izan zezaten.

K.a. III. mendea

Lehenengo historialariak Antzinako Erromaren historia jaso zuten Annales izeneko idazkietan.

Historialari aipagarrienak: Kinto Fabio Pintor eta Luzio Zinzio Alimento (K.a. III. mendeko bigarren erdia). Grekoz idazten zuten. Helburua: Erromaren historia atzerrian zabaltzea.

K.a. III-II. mendeak

Katon Zentsorea prosaren sortzailea izan zen. Origenes lana erabat berritzailea izan...