Batxilergoa mailako Latina ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Eugenia: Aranjuezeko topaketa eta ogibidea

Eugenia Sedanoren koadrilako lagun baten laguna da, eta duela bi urte ezagutu zuten elkar. Madrilen ezagutu zuten elkar, Aranjuezen zehazki. Idazlea lau hizkuntzatako poeten antologia antolatzeko bilera batera deituta joan zen eta, Sedanorekin egokitu zenez, txangoa egin zuten Aranjuezera. Eugenia abokatua da ogibidez, eta protagonista taberna batean ezagutu zuen, laurak eserita zeuden bitartean.

Protagonistaren eta Eugeniaren arteko harremana

Eugeniaren eta protagonistaren arteko harremana nahiko bitxia da. Hasieran, harremana ondo zihoan elkar ezagutzen ari ziren bitartean: Eugeniak Aranjuez hiria erakutsi zion (gida turistiko moduan) eta euskaldunei buruzko zenbait txantxa egin zituen.

Haien arteko...

Peru Abarka obra 1802an idatzi zuen Joan Antonio Mogel idazleak, baina 1881ean argitaratu zen. Bizkaieraz idatzita dago.

Ez da erraz sailkatzeko lana. Euskal eleberrien aitzindaria dela idatzi izan da, baina ezin da esan eleberrien ohiko arauak betetzen dituenik. Alde batetik, obrak ez du tramarik; ondorioz, pertsonaiek ez dute hasiera, garapena eta amaiera duen istorio bat osatzen. Bestetik, leku- eta denbora-aipu minimoek ere ez dute adierazkortasun narratiborik. Elkarrizketa bizi-bizien inguruan eraturiko kontaketa-jarduera dela esanez defini daiteke, agian, zabal bada ere.

Obraren kanpo-egitura

• Sarrera bat gaztelaniaz.
• Sei elkarrizketa. Horietan garatzen da obraren mamia.
• Zazpigarren elkarrizketa. Bi apaizen arteko solasa jasotzen da. Ez du

Valerio Katulo: Bizitza eta Obra

Valerio Katulo olerkariaren bizitza eta obra oso lotuak daude; bere bizitza bere olerkietan islatzen da. Grinaz eta pasioz beteriko olerkiak idatzi zituen, indar handiz maite edo gorrotatzen baitzuen. Veronan jaio zen, eta bere aita Zesarren laguna zen. Erroman ikasi eta bizitza osoa han eman zuen.

Katuloren Olerki Motak

Bere obra 116 olerkik osatzen dute, hiru motatan banatuta:

• Mitologikoak: Greziar eragina dute. Zenbait olerkari alexandriarren lana imitatu zuen, adibidez, Tetis eta Peleoren ezkontza.
• Amodiozkoak: Poema gehienak dira eta, ziur aski, kalitate handienekoak. Lesbiari eskainitakoak dira, eta bertan amodioaren gorabehera guztiak ezagutzen ditugu: zoriontasuna, tirabirak eta agurrak.
• Lagun eta arerioei

Lizardi: Heriotza eta poesia liriko-sinbolista

Itxaro Borda: 'Orain' poema-liburua

7. Zein da Itxaro Bordaren poema-liburu garrantzitsuena?

XIX. mendeko Iparraldeko Narratiba

Narratiba ez zen izan bertsogintza bezain aberatsa, baina testu ederrak utzi zizkiguten Iparraldeko idazleek XIX. mendean. Ordura arte landu ez ziren azpigeneroak jorratzeko ahalegina egin zuten, gainera. Bestalde, gogoratu behar dugu lirika arloan nabarmendu zirela: Elizanburu, Dasconaguerre eta Duvoisin.

Jean Baptiste Dasconaguerre

Donibane Lohizunen jaio zen (1823an) baina ikasketak Parisen egin zituen. Gerora, Bastidan eta Baionan izan zen notario. Politikan ere eman zituen hainbat urrats eta Frantziako ospetsuen munduan ere sartuta zegoen.

Dasconaguerrek euskal lehen eleberritzat hartu izan dena idatzi zuen: Atheka-gaitzeko oihartzunak (1870). Baina lan hori urte batzuk lehenago frantsesez idatzi zuenaren...

Jean Baptiste Elissanburu (1828-1891)

Saran jaio eta hil zen. Apaiz ikasketak utzi eta armadan sartu zen, kapitain gisa.

Obrak

• Poesia: Nere Etchea, Agur Herriari, Solferinako Itsutua.
• Prosa: Piarres Adame.

Euskara dotorea eta landua erabiltzen zuen, idazkera gozoa eta atsegina zuen, eta poesia gai ugari jorratu zituen.

Jean Pierre Duvoisin (1810-1891)

Ainhoan jaio eta hil zen. Apaiz ikasketak utzi eta aduanan sartu zen, kapitain izan zelarik. Bonaparterekin harremana mantendu zuen.

Obrak

• Literatura: Laborantza Liburua.

Itzulpen lan garrantzitsuak egin zituen, Biblia euskaratu zuen, eta Laborantzako Liburua idatzi zuen (lanabes teknikak eta aita batek seme bati emandako aholkuak jasotzen ditu).

Jose Maria Agirre "Lizardi" (1896-1933)

Zarautzen jaio zen...

Publio Virgilio Maron

Errepublika garaiko azken urte korapilatsuak bizi izan zituen, eta ondoren, Augustoren garaia.

Bizitza eta Obra Nagusiak

• K.a. 70. urtean Mantuatik hurbil jaio zen, nekazari familia batean. Aberatsak ez baziren ere, heziketa zabala jaso zuen: hizkuntzalaritza, filosofia, medikuntza, astronomia, matematikak eta bertsolaritza.
• Erroman poetae novi edo olerkari neoterikoak ezagutuko ditu, baita Mezenas ere. Bere eskutik Horazio eta Augusto ezagutuko ditu.
• Bere lehen obra garrantzitsua Bukolikoak edo Eglogak izan zen. Obra honetan artzainen arteko maitasunei buruz aritzen da, baina, aldi berean, garai horretako errealitatea islatzen du. Aurrerago, beste autore latindar eta ez-latindar batzuengan eragin handia izango du obra honek

Europako Antzerki Klasikoa: Sarrera eta Ezaugarriak

Antzerki klasikoaren jatorria Ingalaterrako antzerki isabeldarrean dago, baina Espainiako, Frantziako eta Italiako antzerki nazionalak ere garai honetan finkatu ziren.

• Barrokoaren itxurakoa da, ikuskizun handikoa.
• Garai honetan finkatzen dira Commedia dell'Arte (Errenazimentukoa) eta Opera.
• “Antzerki nazionalak” deitu ahal zaie, eta izugarrizko arrakasta izan zuten, nahiz eta Frantziakoa gortesauagoa izan.

Herrialdeen araberako ezaugarriak

Italia

• Commedia dell'Arte-k testua baztertzen du, pertsonaia tipoetan eta rol zehatzetan oinarrituz.

Espainia

• Ideologikoena da: hiru idazle nagusiak (Lope, Calderón, Tirso).
• Antzerki labur barregarria (entremes generoa) nabarmena da, jendea ez aspertzeko.
• Antzerki

1980eko hamarkada: abangoardia eta errealitatera gerturatzea

1980eko hamarkada: Euskal idazleen elkartea eratuko zuten 1982an; handik bost urtera euskal itzultzaile, zuzentzaile eta interpretatzaileen elkarteak sortu ziren. Aurreko hamarraldia abangoardiak eta esperimentalismoak markatu zuen, eta garai honetan idazleen artean errealitatera gerturatzeko beharra nabarmendu zen.

Joan Mari Irigoien eta "Babilonia" (1989)

Joan Mari Irigoienen kasuan, "Babilonia" (1989) Hegoamerikako errealismo magikotik abiatu zen nobelak osatzerakoan. Tradizioa oinarri duen Euskal Herriak mundu erdaldunarekin harremanetan jartzean sortuko ziren gatazkak islatuko zituen. Kontakizunek, Gabriel García Márquez-en Cien años de soledad bezala, belaunaldi askoren ikuspegia...

Sutea eta bahiketa

Liburua Iruñeko etxebizitza batean gertatutako sute batekin hasten da. Etxe horretan Harkaitz, bere ama eta bere mutilaguna bizi dira. Norbait sute hartaz baliatu zen Harkaitz gaixoa bahitzeko. Momentu hartan, mutikoa bakarrik zegoen etxean, ama lanean eta mutilaguna ogia erostera joan zelako.

Leire Asiain inspektorearen ikerketa

Kasua Leire Asiain inspektoreak eramango du. Hasieran, badeerren susmoak ditu eta kartzela-zigorra jartzen dio, bahiketaren susmagarria baita.

Ondoren, Alvaroren susmoak ere izan zituen Leirek. Beraz, bera ikertu eta mendi batera iritsi ziren. Bertan, Harkaitz eta Alvaro hilik aurkitu zituzten. Alvarok bere buruaz beste egin zuen, Harkaitz eraildu eta gero.

Mafia eta bahiketa sareak

Ondoren, Nagoreri...