Kimika ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Lege Ponderalak

• Materiaren Kontserbazioaren Legea edo Lavoisierren Legea: Sistema baten masa ez da aldatzen sistemaren barnean aldaketarik gertatzen ez bada.
• Proportzio Definituen Legea edo Prousten Legea: Bi substantzia edo gehiago elkartzen direnean konposatu berdin bat emateko, beti pisu eta proportzio definitu eta konstantean egiten dute.
• Proportzio Anitzen Legea: Elementu baten kantitate desberdinak beste kantitate finko batekin konbinatzen direnean, konposatu desberdinak emateko, zenbaki osoen bidez emandako erlazio batean egiten dute.

Daltonen Teoria Atomikoa

Teoria honen arabera:

• Materia elementu zatiezin eta aldaezinetaz osaturik dago: atomoz.
• Elementu jakin baten atomo guztiak berdinak dira.
• Elementu ezberdinen atomoak ezberdinak dira.
• Atomoak

Biomolekula ez-organikoak: Ura

Urak garrantzi bikoitza dauka izaki bizidunentzat: zelulen funtsezko osagaia da eta, izaki bizidun askoren kasuan, horien habitata ere bada. Urak propietate fisiko-kimiko bereziak ditu.

Uraren egitura

Ura oxigeno atomo bat eta bi hidrogeno atomo lotuta eraturiko molekula da. Ez dira linealak. Ur molekulak neutroak izan arren, polarra da. Oxigeno atomoak hidrogeno atomoek baino elektronegatibotasun handiagoa dauka. Ondorioz, oxigenoaren zonan bi karga partzial negatibo eta hidrogeno bakoitzean karga partzial positibo bat sortzen da.

Ur molekulak loturak sortu ahal ditzake molekulen artean. Erakarpen mota hori hidrogeno-zubien bidezkoa da. Ur molekula bakoitzak hidrogeno-loturak sor ditzake lau molekularekin (bi O eta...

Eredu Atomikoa eta Taula Periodikoa

Ioiak eta Katioiak

Ioiak elektroi gutxiegi edo gehiegi dituzten atomoak dira, eta, hortaz, karga elektrikoa dute. Atomoek elektroiak irabazi edo galdu ditzakete. Elektroiak galtzen dituztenean ioi positiboak sortzen dira; horiei katioi deritze.

Taula Periodikoa

Taula Periodikoan, elementuak euren atomo zenbakiaren goranzko ordenan sailkatzen dira. Periodo izeneko 2, 8, 18 eta 32 elementuko ilaretan antzeko propietate kimikoak dituzten guztiak elkarren azpian kokatzen dira; horri talde esaten zaio.

Elementu Kimikoen Sailkapena

Metalak

Metalak elementu ugarienak dira. Haien propietate nagusiak hauek dira:

• Zuriak eta grisaxkak dira, bi salbuespenekin (Au eta Cu), eta metalezko disdira dute.
• Elektrizitatearen eta beroaren

Hauspeatze-erreakzioak

Oinarrizko kontzeptuak

:

Disolbagarritasuna: disoluzio batean disolba daitekeen solutu kantitate edo masa maximoa.

Oreka heterogeneoa: Vhauspeatze=Vdisolbatze

DISOLUZIOAK:

Asegabe: disolbagarritasuna baino solutu gutxiago

Ase: disolbagarritasunaren solutu berdina → OREKA

Gainase: disolbagarritasuna baino solutu gehiago

IOI KOMUNAREN EFEKTUA

Noiz gertatu? Disoluzioan dauden 2 gatzek ioien bat komunean dutenean.

Zer ondorio? Gatzen disolbagarritasuna baxuagoa da.

Zergatik? NaCl disoluzio asea badut:

Le Chatelier: dagoeneko orekan dagoen sisteman [Cl–] gehitzen badut, oreka apurtu egingo da. [Cl–] txikitzen saiatuko da sistema, oreka ezkerrera lerratuz, S (disolbagarritasuna) txikitu egingo da.

6. ATOMOA

Eredu mekaniko-kuantikoa:

·Nahastea: zenbait substantziaren konbinazo bat da; substantziaren proportzioa aldakorra izan daiteke, eta haiek banantzeko, prozedura fisikoak balia ditezke. ·Substantzia purua: kontzentrazio finkoa eta propietate bereizgarri batzuk dituen materia-mota da. Substantzia bakunak: atomo mota batez konposatuta daude. Substantzia konposatua: Proportzio jakin batean konposatuta daude elementu kimiko bat baino gehiagoz osatuta daude. Iragaztea: Likido batez eta hartan disolbagarria ez den solido batez osatutako nahaste heterogeneo baten osagaiak banantzeko erabiltzen den metodo bat da.Dekantazioa: Solido edo likido batez eta dentsitate txikiagoko likido batez osatutako nahaste heterogeneo baten osagaiak banantzako metodo bat da dekantazioa.Banantze

Propietate Periodikoen Oinarrizko Kontzeptuak

Atomoaren Egitura eta Karga

• Elektroi bereizlea: Atomoan azkena sartzen den elektroia da.
• Pantailatzea: Nukleoaren eta kanpoko elektroien artean dauden beste elektroiek eragindako aldarapen-indarra.
• Karga nuklear eraginkorra: Elektroi bereizleak nabaritzen duen benetako erakarpen-indarra.

Erradio Atomikoa eta Ionikoa

Erradio atomikoa

Elkarrekin lotuta dauden bi atomo berdinen nukleoen arteko distantzia neurtzen da; distantzia horren erdia erradio atomikoa da.

• Periodoan: Z zenbaki atomikoa handitu ahala, protoi eta elektroi gehiago daude. Erakarpenak handiagoak direnez, erradioa txikiagoa da.
• Taldean: Z handitu ahala, atomoak maila energetiko handiagoa duenez, erradioa handiagoa da.

Erradio ionikoa

Elektroiak...

Lotura metalikoen propietateak

Lotura metalikoek honako propietateak dituzte:

• Fusio eta irakite-puntu altuak: Orokorrean, periodoan zehar handitu eta taldean txikitzen dira, nahiz eta salbuespenak egon.
• Dentsitate altua: Egitura trinkoak osatzen dituzte.
• Eroankortasuna: Eroale termiko eta elektriko oso onak dira.
• Bestelakoak: Distiratsuak, zailak eta harikorrak dira.

Materiaren egoerak

Materiaren egoera partikulen arteko energia zinetikoaren eta erakarpen-indarren arteko balantzeak definitzen du.

Gasak

Molekulak distantzia handira daude eta mugimendu kaotiko konstantean daude. Molekulen batez besteko energia zinetikoa beraien arteko erakarpen-indarrak baino handiagoa da.

Likidoak

isuri daitezke eta ontziaren forma hartzen dute.

Solidoek erakarpen indar...

Elementu Kimikoak eta Atomoaren Egitura

Atomoaren Oinarrizko Kontzeptuak

Atomo-zenbakia (Z)

Atomoen protoi kopuruari deritzo. Zenbaki horrek baldintzatzen du atomoa zer motatakoa den.

Masa-zenbakia (A)

Masa-zenbakiak nukleoan dagoen partikula kopurua adierazten du (neutroiak + protoiak).

Ioiak: Karga Elektrikoa

Atomoak kargaren ikuspuntutik neutroak dira; hau da, ez dute karga elektrikorik, atomo batek kopuru berean dituelako karga positiboak (protoiak) eta karga negatiboak (elektroiak).

Atomoak elektroi bat galdu edo jasotzerakoan, hau da, atomoa kargatuta dagoenean, ioi deitzen zaio partikula multzoari. Kargaren zeinuaren arabera, ioi positiboak eta ioi negatiboak daude:

• Ioi Positiboak edo Katioiak

  Elementu baten atomo bakoitzak elektroi bat edo gehiago

Nola Sailkatzen da Materia?

Unibotasunaren Arabera

Konposizioaren Arabera

Substantzia Puruak

Atomoaren Eredu Mekaniko-Kuantikoa

Eredu mekaniko-kuantikoak Bohr-en eredua gainditu zuen. Eredu horren alderdi karakteristikoenak ondorengo teoria fisikoetan oinarritzen dira:

Ereduaren Oinarri Fisikoak

• Uhin-Partikula Dualitatea

  L. de Brogliek proposatu zuen partikula materialek uhin-propietateak dituztela, eta horregatik, higitzen ari den partikula orok uhin elkartu bat duela. Hau da, elektroiek ezagutu ohi den portaera korpuskularra (partikula izaera) ez ezik, uhin-portaera ere aurkez dezakete. Bai materiak, bai energiak izaera duala (uhin izaera eta izaera ez-jarraia/korpuskularra) dute.

• Ziurgabetasun-Printzipioa (Heisenberg)

  W. Heisenberg-ek azaldutako printzipioa: elektroi baten abiadura (edo momentu lineala) eta posizioa aldi berean zehaztasun