Propietate Periodikoak: Kontzeptu Gakoak Azalduta
Propietate Periodikoen Oinarrizko Kontzeptuak
Atomoaren Egitura eta Karga
- Elektroi bereizlea: Atomoan azkena sartzen den elektroia da.
- Pantailatzea: Nukleoaren eta kanpoko elektroien artean dauden beste elektroiek eragindako aldarapen-indarra.
- Karga nuklear eraginkorra: Elektroi bereizleak nabaritzen duen benetako erakarpen-indarra.
Erradio Atomikoa eta Ionikoa
Erradio atomikoa
Elkarrekin lotuta dauden bi atomo berdinen nukleoen arteko distantzia neurtzen da; distantzia horren erdia erradio atomikoa da.
- Periodoan: Z zenbaki atomikoa handitu ahala, protoi eta elektroi gehiago daude. Erakarpenak handiagoak direnez, erradioa txikiagoa da.
- Taldean: Z handitu ahala, atomoak maila energetiko handiagoa duenez, erradioa handiagoa da.
Erradio ionikoa
Elektroiak galtzean, katioi bihurtzen da eta erradioa txikiagotu egiten da. Elektroiak irabaztean, anioi bihurtzen da eta erradioa handiagotu egiten da. Katioiaren erradioa atomo neutroarena baino txikiagoa da, eta anioiarena handiagoa.
Energia-prozesuak
Ionizazio-energia
Gas-egoeran dagoen atomo neutro batek xurgatu behar duen energia, azken elektroia galdu eta ioi positibo bihurtzeko: M + energia (IE) → M+ + 1e-.
- Periodoan: Z-rekin handitu egiten da, erakarpen nuklearra handiagoa delako.
- Taldean: Z-rekin txikitu egiten da, elektroia nukleotik urrunago dagoelako.
Afinitate elektronikoa
Gas-egoeran dagoen atomo neutro batek elektroi bat irabaztean askatzen duen energia: X(g) + 1e- → X-(g) + AE.
Lotura eta Oxidazioa
Elektronegatibitatea
Beste atomo batekin lotuta dagoelarik, elektroiak erakartzeko duen ahalmena da. Metalek elektronegatibitate txikiena dute (elektropositiboak) eta ez-metalek handiena (elektronegatiboak).
Oxidazio-zenbakia
Zortzikotea lortzeko galtzen edo irabazten den elektroi kopurua da. Elementuetan 0 da, eta ioietan bere karga elektrikoa.
Balentzia kobalentea
Atomo baten desparekatutako elektroi kopuruak bere balentzia kobalentearen balioa adierazten du.