Hizkuntza eta literatura ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

EUSKAL NOBELAREN SORRERA:

1.EUSKAL PIZKUNDEA edo Lehen Euskal Pizkundea euskal literaturak bizi izandako garai emankorraren izena da, Hirugarren Karlistalditik eta Espainiako Gerra Zibilera arte iraun zuen zehazki, 1876tik 1936 arte iraun zuen Hego Euskal Herrian. Mugimendua kulturaren arlokoa ez ezik politikoa izan zen, abertzaletasuna sortu zeneko giroan egonik. Europako beste prozesu antzekoekin batera gertatu zen, hala nola Katalunia eta Galiziakoekin. Bi herri horietako kulturgileekin batera, Galeusca ekimena abiatu zuten euskaldunek 1923an. Bi urte esanguratsu 1918 eta 1919 izan ziren, Eusko Ikaskuntza eta Euskaltzaindiarena. Bultzatzaileen artean, Antoine d´ Abbadie, Seber Altube, Sabin Arana, Resurrección Maria de Azkue, Arturo Campion...

Euskara Niretzat

Zer den euskara niretzat? Ba, niretzat, euskara identitatea da, kultura, edonon erabil daitekeen tresna, eta, batez ere, euskaldunon bizitzan aurkitzen den altxorrik preziatuena. Euskara ez da hizkuntza bat soilik, bizitzeko era bat baizik. Eta horrela izan zen nire amonarentzat ere, euskara izan baitzen txikitatik bere hizkuntza, nahiz eta denborarekin gauza batzuk aldatu. Horretaz gain, testu hau nire amonaren bizitza ezagutu eta berak erabilitako hizkuntzen bilakaera deskubritu nahi duen edozein pertsonarentzat dago idatzia.

Margarita Eizmendi Garaialde

Margarita Eizmendi Garaialde Ikaztegietan jaio zen 1919ko urriaren 16an. Bere lehen hizkuntza euskara izan zen, eta horrela hitz egiten zuen beti bere familiarekin. Beraz, A...

Testu Moldeak Ahozko Komunikazio Baliabide Gisa

Idatzien inguruan dihardugunean ohituta gaude testu moldeen inguruan hitz egitera, eta horietan gutuna, ipuina eta errezeta bezalako testu moldeak topa ditzakegu. Askotan ahaztu egiten zaigu ahozko hizkuntzak ere baduela antzeko banaketa bat. Kasu horretan, jendaurreko azalpenak, txisteak, antzerkiak eta elkarrizketak bezalako moldeak aurki ditzakegu.

Argi izan behar dugu testu molde jakin bat lantzen dugun heinean ahozkoaren alderdi batzuk lantzen eta barneratzen ari garela.

Ahozkoaren eta Kinesikoen Osagaiak

Hizkuntzaz at dauden horiei erreferentzia eginez, honako hauek ditugu:

• Ahotsaren melodia
• Arnasa
• Abiadura
• Kualitatea

Kinesikoen barruan, gorputzaren jarrerak topa daitezke, hala nola, begirada, mugimendua

Zergatik Lan Kooperatiboa?

Argitasunez idazteko gaitasunaren garapena errazten du.

Ahoz komunikatzeko gaitasuna errazten du.

Ikaslegoa hiritar gisa prestatzea ahalbidetzen du.

Gaur egungo lan-merkaturako hobeto prestatzen du.

Ikaskuntza independente eta autozuzendua sustatzen du.

Ikasleen konpromiso gradua areagotzen du.

Ikaskuntza prozesuan partaidetza aktiboa sustatzen du.

Galdera Onek Azalpen Zientifikoen Eraikuntza Gidatzen Dute

Zeintzuk dira galdera onak?

• Zer gertatzen da? Nola aldatzen du? Nola azalduko zenuke…? Zer gertatuko litzateke…?
• Modelo zientifikoak azaltzen laguntzen dutenak…
• Pentsatzen duguna zalantzan jartzea eramaten gaituenak.
• Errealitatea deskribatzen eta interpretatzen laguntzen dutenak…

Kategoria Taxonomikoak

• Domeninua
• Erreinua
• Phylum-

1802: Peru Abarka, lehen nobela?

1888: Jean Baptiste Elizanbururen Piarres Adame.Euskal eleberriaren hasiera, Txomin Agirreren eskutik.

INGURUGIROA:Karlisten bigarren gerratea (1872-1876). Foruen deuseztapena. Erreakzioa: euskal kontzientziaren berpizkunde-garaia, euskararen alde (elkarte, aldizkari, Lore-jokoak...).//Euskarari buruz, desadostasuna: S. Arana (garbizaletasuna/keria, neologismoak); Azkue (garbizalea izanik ere, tradizio zahar eta herrikoiari lotuta ikusten zuen jarraitu beharreko eredua.  //Errealismoa, egunerokoa, gertaleku arruntak, bizitzaren islarik objektiboena.OHITURA ELEBERRIAK:Errealismoa baina era erromantikoz: galtzeko edo aldatzeko arriskuen diren ohiturak azaldu, idealizatuz. Bukolismoa. Anakronismoa.//Geografia tradizionala:

Karlos III.aren Erreformak

Karlos III.ak (aurrekoaren ondorengoa) estatu barruko komunikazio bideak, administrazio-zerbitzuak eta posta hobetu zituen. Barne-mugako aduanak kostaldera eraman zituen, burgesiaren eskaerari erantzunez. Ondorioz, lehengaiak garestitu egin ziren, eta horrek gizarte-matxinadak eragin zituen.

Absolutismoaren Gainbehera

Mendean zehar, absolutismoaren gainbehera agerian geratu zen, gizarteari erantzuteko proiekturik ez zegoelako.

Frantziako Iraultza eta Demokrazia

Frantziako Iraultza gauzatu zen giro horretan, agintearen eta Elizaren boterearen aurka, demokrazia unibertsalaren printzipioak nagusitu nahian.

Estatu-Nazioaren Ideiaren Indartzea

Estatu-nazioaren ideia indartu zen: berdintasunaren izenean (herri bat, nazio bat,...

Hizkuntzaren funtzioak: asmo komunikatibo batekin igortzen da.

1/ Adierazkorra: igorlearen sentimendua adieraztea helburua. 2/ Eragilea: Hartzailearengan eragitea helburua. 3/ Erreferentziala: Testuinguruari buruzko informazioa ematea da helburua. 4/ Fatikoa: Komunikaziorik dagoenentzat ziurtatzea da helburua. 5/ Poetikoa: Mezua estetikoki landuz aurkeztea da helburua. 6/ Metalinguistikoa: Kodeari buruzko informazioa ematea du helburua.

Galdegaia, galdea eta aditza beti doaz parean. Aditz motaren arabera bi mota egin daitezke: 1/ Aditz perfilatua, egin partizipioa txertatu aditz nagusiaren eta laguntzaile artean. 2/ Aditz trinkoa, aditzaren aurrean partizipioa erantsi. Bestalde, baieztapena ere nabarmendu daiteke: 1/ Aditz perfilatua, aditzaren...

Idazlea

Iñaki Mendiguren Bereziartu Ezkio-Itsasoan jaio zen 1945.urtean eta bertan bizi da gaur egun ere,urte asko kanpoan ikasten eta gero Arrasaten lanean eman ondoren.Filosofia eta Letretan lizentziaduna da. Luzaroan irakasle izan zen eta gaur egun itzulpengintzan diharduena.Liburu ugari euskaratu baditu ere,nobela labur eta eder hauxe da sorkuntzako lan bakarra.

Gaia

Liburu honetan lantzen den gai nagusia, irakasle heldu eta ikasle gazte baten artean sorturiko harreman homosexuala.

Laburpena

Liburu honen istorioa ikasturte baten hasieran hasi zen,literatura irakasle batek herri bateko institutuan lan egiten hasi zenean,eta bere ikasle baten maitemindu egin zen.Hasieran,haien arteko harremana hobetzeko irakasleak oharrak jartzen zizkion ikaslearen...

PRESAKA

-Mikel Peruana Ansa-. 2003an kaleratuta “eguerdiz hizketan” poema liburuan (hau izan zen bere lehen obra). Lehen aldiz, gure adinarekin Urruzuno lehiaketarako idatzi zuen. Informatika ikasketak hasi zituen, kazetaritza utzita. 2013an, “Su Zelaiak” obrarekin Euskadi Saria irabazi. Sariari uko egin zion (300.000€). Lan honek Euskaldunek Frantzian zuen mundu gerran bizitako bizimodua. Desamodioa. Bere bikoteak utzi egiten diola azaltzen du eta triste dagoela. Bertso librea.

Bertso librea. Antolatuta daude (esaldi luzea+esaldi laburra). Laburretan=dramatismoa. Metafora prakak dira= galdutako amodioa sinbolizatuz. Metafora modernoa prakek bikotearen harreman sexualari erreferentzia. Lehen 3 ataletan islatutakoa= tristura. Azken atalean=