Hizkuntza eta literatura ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Zientzia-metodoak

Zientziak metodo ezberdinak erabiltzen ditu ezagutza lortzeko. Metodo horiek esperientziako gertakariak kontuan hartzen dituzte, arrazoibide logikoa erabiltzen dute, eta egiaztapena egiten dute.

Dedukzioa eta indukzioa

Zientziak bi metodo nagusi erabiltzen ditu: indukzioa eta dedukzioa. Dedukzioan, proposizio orokor batetik abiatuta, proposizio berezi bat deduzitzen da; azken proposizio hori ondorio logikoa da.

Zientzia-forma idealak metodologia-elementu hauek ditu: axiomak, definizioak eta eraldaketak. Teoremak dira, hain zuzen, ondorio logikoak.

Indukzio bidezko egiaztapena

Indukzio bidezko egiaztapenean, ezagututako esperientziak kasu partikularretik abiatuta ondorio orokorra ateratzen da. Bi mota daude:

• Osoa: aztergai den eremuko

Lehen pertsonako narratzailea:kontalaria kontakizuneko pertsonaia da, normalean protagonista. Eta haren ikuspegi subjetibotik erakusten dizkigu gertakariak eta beste pertsonaiak ere. Bigarren pertsonako narratzailea:Narratzaileak zuka kontatzen dio istorioa kontakizuneko pertsonaia bati, edo bere buruari. Kontakizun modernoetan aurkitzen dira narratzaile hauek.

Narratzaile orojalea:Pertsonaiak esan, egin, pentsatu eta sentitzen dutena ere kontatzen dute eta gertaerei buruzko iritziak ere eman ahal ditu. Narratzaile objetiboa:Pertsonaien ekintzak eta hitzak erakusten dizkigu, baina pertsonaien barnean sartu gabe. Lekuko hutsa da.

Julene azpeitia:(XIX-XX)Leku askoan bizi zen:mexikon, gorlizen.. Bere interesguneak, umeak eta euskara ziren.Lehenengo...

3. Logika informala. Argudioak, erregelak eta baliabideak. FALAZIA Argudio faltsua, egiazkoaren itxura duena. ADIERAZPENA Zerbait baieztatu edo ezeztatu egiten Duen perpausa. ENUNTZIATU edo ESAKUNE edo PROPOSIZIOA Munduaz zerbait dioen adierazpena, Izakiei ezaugarriak esleitu edota beraien Arteko harremanak adierazten dituen.  3.1. Argudio laburrak eratzea eta Frogatzea. Argudiatzea deritzo zenbait arrazoi emateari, ahoz nahiz Idatziz, ondorio bat frogatzeko eta solaskide bat edo batzuk Nahiz auditorio oso bat konbentzitzeko. Erregela praktikoak.  Anthony Westonek, Argudiatzearen gakoak liburuan: 1. Ondorioaren premisak argi bereizi. 2. Ideiak ordena naturalean aurkeztu. 3. Premisa sendoetatik abiatu. 4. Hizkuntza zehatza eta espezifikoa...

5.GERRA AURREKOPOESIA

ESTATU MODERNUAREN EZAUGARRIAK: Estatu modernoa gizartearen istituziorik behinena da, autoritatea du eta komunitate politikoko kideen eskubideak nahiz betebeharrak bermatzeko eta bai politika publikoak zehaztu eta garatzeko. Nikolas Makiavelo hertsatzeko boterea da, estatu modernoaren muina. Errenazimenduko filosofoaren ikuspegi teorikoari errealismo politikoa deitzen zaio. Printzea da Makiaveloren lanik ezagunena eta hor boterea trebetasunez erabiltzearen artea da politika. Estatua lurralde jakin batean indarkeria legitimoki erabiltzeko monopolioa berak izatea eskatzen duen elkarte instituzionala dela dio.

80 HAMARKADA: 

Etxahunen Bizitziaren khantoria Bertso sortan esaten duenaren arabera, ez zuen bizitza erraza izan. Txikitatik ez omen zuten asko maite izan, bere hitzez, "edertarzünez Praube ninzalakoz sorthü". Familiako giro txarrak gizon zail eta bortitz bihurtu zuen. Gaztetan Etxeko neskame bat haurdun utzi zuelarik, gurasoek etxe oneko neska Batekin ezkonarazi zuten. Emaztearekin beste sei seme-alaba izan Zituen, baina ezkontza hark ez zuen ezer onik ekarri: Emazteak beste Gizonekin engainatzen zuen eta egun batean, Etxahunek lagun bat tiroz Hil omen zuen, emaztearen amorante batekin nahastuta. Heriotz haren Atzean, dena den, etxe batzuen gaineko jabego auziak ere ez ote ziren Izan susmatzen da. Espetxean urte batzuk igaro eta gero, erromes joan Zen

LEHEN SAILKAPENAK

Arnaud Oihenart egin zuen lehen sailkapena. Berak ez zituen euskalkiak herrialdeen mugekin lotu, aintzinako leinuekin baizik. Horrela, lau euskalki berezi zituen: akitaniarrena(Ipar Euskal Herrikoa), baskoiena (Nafarroakoa), barduliarrena( Gizpukoa eta Arabakoa) eta autrigoiena (Bizkaian egiten zena).

XVIII. Mendean Manuel Larramendik hiru euskalki berezi zituen: bizkaitarra (Araba eta Bizkaian), giputza (Gipuzkoan) eta nafar-lapurtarra (Nafarroan eta Ipar Euskal Herrian).

XIX. Mendean Bonaparte printzeak egin zuen euskalkien lehen sailkapen garrantzitsua. Informazioa behar bezala jasotzeko, kolaboratzaile sare bat osatu zuen. Gainera, euskara ikasi zuen eta euskalkiak hiru multzo nagusitan banatu zituen: mendebalekoa bizkaierak