Historia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

1. Erregimenaren finkatzea

1953an Vatikanoarekin eta Estatu Batuekin sinatutako hitzarmenek, eta 1955ean NBE-n sartzeak, lasaitasun pixka bat eman zioten Frankoren gobernuari.

1.1. Opus Deiko teknokraten ekonomia-erreforma

Frankok, Carrero Blancoren aholkuz, gobernu berria eratu zuen 1957an. Opus Deiko zenbait kide sartu ziren bertan, katoliko hutsen ordez. Kide horiei teknokrata esaten zitzaien. Ekonomian irekitasunaren aldekoak ziren eta politika eta gizarte-gaietan, kontserbadoreak. Zerga-erreforma abian jarri zuten; dolarrak 46 pezeta balio zituen, estatuaren diru-sarrerak handitzeko asmoz. Ondoren, pezeta debaluatu zen, nazioartean sinesgarritasuna lortzeko.

1.2. Lege berriak

Erregimenaren instituzionalizazioa prozesu geldo eta etengabea izan...

Kanpo-politika

Bigarren Mundu Gerra hasita, Espainiak Hitlerrekin eta Mussolinirekin Hendaian eta Bordigheran elkarrizketak izan ondoren, 1940-1941 urteetan, gerran parte ez hartzeko erabakia hartu zuen. Hala ere, 1941ean Divisio Urdina bidali zuen, Alemaniari Errusiaren kontra laguntzeko.

Gerra amaitzean, Francoren diktadura nazioartean bakartuta geratu zen: Espainia ez zuten NBEn onartu, eta erakunde horrek Espainiatik atzerriko enbaxadoreak kentzeko gomendatu zuen. 1947 aurrera, Gerra Hotza eraginez, Mendebaldeko blokea Francoren erreginera hurbildu zen. NBEk Espainiaren bakartzeari utzi zion 1959an, eta Estatu Batuen aldeko bi aldeko akordioa eta Vatikanoarekin Konkordatua sinatu ziren. 1955ean, Espainia NBEn eta Nazioarteko Diru Funtsean...

Faxismoaren ondamena

Demokrazian ondamen faxismoa: filosofia politiko antidemokratikoa, antisozialista eta ultranazionalista.

Ezaugarriak

Italian sortu zen 1. Mundu Gerraren ostean.

Eraginak

• Demokrazia krisian sartu.
• Faxismoak gora egin.
• Iraultza sobietarra finkatu.

Oinarriko printzipioak

• Nazionalismo erradikala.
• Antiliberalismoa.
• Estatu indartsu eta bakarra.
• Alderdi bakarra.
• Antiparlamentarismoa.
• Arrazakeriaren justifikazioa.
• Buruzagiaren nagusitasuna.
• Propaganda eta terrorea.

Italia gerraren ostean

Italia iruzurtuta irten zen 1. Mundu Gerratik. Honi krisi politikoa, ekonomikoa eta gizarte krisia gehitu zitzaizkion. Jendeak sistema demokratikoa kritikatu zuen. Altxamendu eta greba ugari izan ziren, eta Mussolinik Fasci Italiano di Combattimento sortu zuen....

Napoleon Frantzian

Kontsulaldia errejimen pertsonalista zen, Napoleonen politika-gaitasunean oinarritua. Protagonismoa eta botere bereganatu zuen. Bigarren koalizioari aurre egiteko, Napoleon Italiara joan eta garaipena lortu zuen. Horretaz baliatuz, bere burua bizitzarako kontsul izendatu zuen.

Zenbait erreforma egin zituen, Frantzian liberalismoa sendotzeko. Legeak modernizatu zituen Kode Zibilaren bidez, eta Frantziako ekonomia erreformatu zuen: Frantziako Bankua eta merkataritza-kodea sortu zituen. Hezkuntza publikoa sustatu zuen. Noblezia berria eratu zuen, meritu zibil eta militarretan oinarrituta.

Napoleon Europan

Hirugarren koalizioa eratu zuten Austriak eta Errusiak. Napoleonek errepublika imperio bihurtu zuen. Ontzidi ispano-frantsesa...

1. Amerikako Konstituzioa

1787an Estatu Batuetako Konstituzioa onartu zen, eta zenbait zuzenketa jaso ondoren, botereak hiru ardatzetan banatu ziren: botere legegilea Kongresuari, botere judiziala auzitegiei eta botere betearazlea presidenteari. Sistema politikoa errepublika federala izan zen. Estatu Batuetako Konstituzioan Ilustrazioaren printzipioak finkatu ziren.

2. Frantziako Iraultzaren Ondorioak

Antzinako erregimena desagertu zen eta Ilustrazioaren printzipioak garaitu ziren. Subiranotasuna ez zen erregearengan egon, Konstituzioaren arabera gobernatzen zituzten herritarrengan baizik.

3. Konbentzio Termidorearra

Robespierre kondenatu zutenetik 1795era arte, Konbentzio Termidorearrak gobernatu zuen, burgesia moderatuaren ideiak eta interesak...

Monarkia autoritarioa

Statu autoritarioa Gaztelan sortu zen Enrike IV.aren erregealdian (Aragoiko erregina). Erregeak ospe eta aginpidea asko galdu zuen. Tronura heltzeko Isabelek gerra zibila izan zuen (1474-79) ilobaren kontra, noblezien kontra (erregearen agintearen sendotzearen kontra) eta elizaren zatibaten kontra. Isabelek, Torokoko bataila irabazita, aginte politikoa monarkian kontzentratzea ahalbidetu zion. Errege-erregina katolikoek erakundea sortu zuten: gerra zibilaren ostean, Gaztelako koroan desordena eta anarkia nagusitu ziren; bidelapurrak, noble boteretsuak gerra pribatuetan. Errege-erreginek bakea eta segurtasuna bermatu zituztenak bakarrik aurkeztu ziren: landa-polizia (bidelapurren atzetik). Justizia administratiboa antolatu...

1. Erregimen aldaketa

Errepublikanoek hirietan hauteskundeak irabazi ostean, monarkiak behera egin zuen. Erregimen aldaketa, odolik isuri gabe, 1931ko apirilaren 14an hiri buru batzuetan errepublika aldarrikatu zen, udal hauteskundeen emaitza monarkiaren aurkako adierazpena izan zelako. Alfonso XIII.a erbestera joan zen.

Behin-behineko gobernuaren zereginak

Behin-behineko gobernuan, buru Niceto Alcalá-Zamora kontserbadorea zen; errepublikano eta sozialisten ordezkariak zeuden (Donostiako itunekoak). Estatua aldatzen hasi zen buru belarri.

Espainiar askoren ustez aldaketa beharrezkoa zen: horregatik, Berrezarpeneko jauntxoen Espainia behin betiko baztertuko zuen erregimena pozik hartu zuten.

Anarkistek errepublika gogo onez hartu zuten, nahiz eta...

Estatu Batuen sorrera

Estatu Batuak Britainia Handiaren menpeko hamhiru koloniak ziren, eta independentzia lortu ondoren sistema demokratikoa eratu zuten, Frantzia eta Ingalaterra baino lehenago.

Iritar guztiek botu eskubidea zuten. Emakumeek, ordea, 20. mendera arte ez zuten botu eskubiderik.

Hamahiru kolonia zituen Errepublika Batuak sistema politiko originala sortu zuen: errepublika federala.

Kolonien gizarte egitura

Kolonietan ez zegoen nobleziarik edo klero indartsurik. Gizartearen goiko mailan merkatari aberatsak zeuden.

Hegoaldeko kolonietan esklabutza sistema antolatua zegoen. Haien ekonomia plantazioetan oinarrituta zegoen (kafea, kotoia...), eta langile ugari Afrikatik ekartzen zituzten.

Gizarte taldeak

1. Iparraldeko burgesia: talderik aberatsena