Lehen hezkuntza mailako Historia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Cádizko Gorteak (1810-1813)

Batzorde Zentral Gorenak Gorteak biltzeko deia egin zuen, erregea kanpoan zegoela herria nola gidatu erabakitzeko. Erabakiak bozketa bidez hartzea ideia iraultzailea zen.

Frantsesek Andaluzian zuten indarra zela eta, Cadizen bildu zituzten Gorteak. Cadiz hiri liberala zen, bertan bildu baitziren burgesia merkataria, atzerriko merkatariak, eta gerratik ihesi joandako liberal eta erreformista ilustratuak.

Bi helbururekin bildu ziren:

• Errege berria izendatzea.
• Zerga sistema berria ezartzea/berrikustea.

Ideia Liberalak

Hauek ziren ideia liberal nagusiak:

• Eskubideak: berdintasun juridikoa, inprimatze askatasuna (adierazpen askatasuna), hezkuntzarako eskubidea.
• Ezabatu nahi zirenak/Mugak: jauntxoen eta kleroaren jaun-eskubideak,

Bergarako Besarkada eta 1839ko Legea

Gerra irabaztea zaila zela ikusita, Maroto buruzagi karlistak bake hitzarmena sinatzea lortu nahi zuen. 1839ko abuztuaren 31n, Bergarako Hitzarmena sinatu zen eta Maroto eta Esparteroren arteko besarkada sinbolikoa (Bergarako Besarkada) I. Karlistaldiaren amaiera suposatu zuen. Hitzarmen horren arabera, karlistek Isabel II.a onartuko zuten. Beste aldetik, Espartero jeneralak gogotsu gomendatuko lioke gobernuari foruak mantentzea. Horrez gain, ejertzito karlistaren soldaduen soldata eta kategoria onartu zituen erregeordearen gobernuak eta aukera eman zien erreginaren ejertzitoan sartzeko edo erretiroa hartzeko. Gerra Maestrazgon mantendu zen Cabreraren agindupean 1840. urtera arte.

1839ko urriaren 25ean, Erregina...

2. Oposizio Politikoa

Udal hauteskundeetako emaitzen ondorioz, Adolfo Suarezen gobernuak onartu egin behar izan zuen ezkerrak herri eta hiri nagusietan agintzea. Felipe Gonzalez, PSOEko liderrak, berriz, ordu arteko taktika aldatu zuen, eta oposizio gogorra egiteari ekin zion. Desadostasun batzuk izan arren, bere tesiek aurrera egin zuten, eta bere alderdiaren lider bilakatu zen. 1980an, Suarezen gobernuari zentsura mozioa jarri zion.

3. Lurralde Antolaketa

Konstituzioa onartu ondoren, eta bertako VIII. tituluarekin bat etorriz, autonomien eredua onartu zen lurralde antolamendurako egitura gisa. Hala, nazionalistek eskatzen zuten autogobernurako eskubidea onartu zitzaien, eta, era berean, zentralismo espainiarraren eredua bertan behera geratu...

Autarkia eta Nazioarteko Isolamendua (Francoismoa)

Kanpo Politika: II. Mundu Gerra eta Isolamendua

Espainiak II. Mundu Gerran izandako jarrera gerra honen bilakaeraren arabera aldatu zen. Teorían, Francoren erregimena alemaniar eta italiarren aldekoa zen, baina ofizialki –eta egoera ekonomikoak bultzatuta, Frantzia eta Britainia Handiko inportazioak behar baitzituen– neutral deklaratu zuen Francok 1939ko irailean, gerra hasi zenean.

1940ko ekainean, Italia gerran sartu eta Frantzia alemanek okupatu zutenean, Espainia ez-beligerantziaren alde agertu zen, gerran parte hartu gabe. 1940ko urrian, Franco eta Hitlerrek elkarrizketa ospatu zuten Hendaian, Espainia gerran sartzeko aukerari buruz hitz egiteko, baina Hitlerrek Francoren eskaerak onartu...

Gerraren Zergatiak

Kolonietako Gatazkak: Marokoko Krisia

XX. mendearen hasieran, borroka inperialistak berpiztu ziren. Aldi hartan, Afrikaren iparraldean izan ziren liskarrak, Marokon, eta Alemaniak izan zuen protagonista.

1905: Marokoko Lehen Krisia

Frantziak eta Erresuma Batuak lurralde hura Espainiaren eta Frantziaren artean banatzea adostu zuten, baina Alemaniak ez zuen erabakia onartu. Alemaniako gobernuak Marokoren independentziaren alde egin zuen, frantziar asmoei aurre egiteko, eta Gilen II.a Tangerren lehorreratu zen.

1906: Algecirasko Konferentzia

Algecirasko Konferentzia egin zuten, Europan gerra piztea ekiditeko. Marokoren independentzia onartzea adostu zuten, baina Frantziaren eta Espainiaren protektoratua ezarrita.

1911: Agadirko Krisia

1911n...

Sarrera eta Sailkapena

Aztertzen ari garen testua oinarrizko iturri historikoa da, aztertzen ari garen garaian sortutako idatzia delako. Edukiaren aldetik, soziala da, eta formari dagokionez, informatiboa, iritzi artikulua baita. Egilea ezezaguna da, baina seguruenik Bizkaiko sozialismoaren burukide batek idatzi zuen, "La Lucha de Clases" egunkari sozialistan argitaratua. Iritzi artikulua denez, argi dago buruzagi batek idatzi zuela. Testu publikoa da, Bizkaiko sozialistei zuzenduta dagoelako.

Bere helburua langileen bizi- eta lan-baldintzak salatzea zen, bereziki Bizkaiko meategietako barrakoietan eta kantinetan langileek zuten bizimodua.

Dokumentuaren Analisia

Argitalpen-datak eta Gako-kontzeptuak

Bilbon argitaratu zen, 1896ko maiatzaren 23an,...

Sailkapena Juridiko-Politiko-Historiko Publikoa

Analisia

1. 1.f. mantendu sistema konstituzionala kaltetu gabe.
2. Gobernuak 4 probintziekin bildu, haien proposamenak gorteei aurkeztu.

Testuingurua

Fernando VII.aren oinordetza: Isabel II.a txikia, ama erregente / haserre / I. Gerra Karlista (arazo dinastikoaz gain, absolutismoaren eta liberalismoaren arteko gatazka) / Karlistak + E.P: foruen aldarrikapena programa absolutista teokratikoan / (1833-35) Zumalakarregi, garaipen asko, Amezkoan (1835) / 1835-37) galtzen hasi: Zumalakarregi hil, Bilbo setiatu (porrot), Lutxanan atzera, zigor espedizioak. 2 banduak nekatuta / 1838-40: Maroto Esparterorekin / Bergarako hitzarmena: Liberalak: foruak. Karlistak: Isabel, ofizialak kargu + soldata / Gorteek iruzkin...

1. Autarkia eta Gerraosteko Lehen Urteak (1939-1959)

Autarkia ezin zuten era erradikal batean erabili, baina interbentzionismoa oso handia izan zen eta industria bultzatzeko sektore publiko sendoa sortu zuten: 1941. urtean INI (Industria Institutu Nazionala) sortu zen, eta telefono bidezko komunikabideak, aire garraioak eta meategi asko nazionalizatu zituzten. Estatuak herri lanak bultzatu zituen, eta urtegiak eta trenbideak eraiki zituen. Autarkia ahalik eta autohornidurarik handiena lortzea zen helburu nagusia. Doktrina hau ezinbesteko tresna izan zen nazioartean izan zuen bakardadean. Beraz, gerra amaitu baino lehen, erregimena hasi zen politika ekonomikoa prestatzen: autarkia, estatuko interbentzionismoa. Nekazaritza, berriz, moteldu egin...

1. Zein izan ziren Bismarck-en kanpo-politikaren helburuak eta nola lortu zituen?

Bi helburu nagusi zituen:

• Frantzia bakartzea: 1870eko gerraren ondoren, Alsazia eta Lorena galtzeak mendekurako gogoa piztu zuen Frantzian, eta, ondorioz, aurkari potentzial bihurtu zen.
• Balkanetako orekari eustea: Bismarck jakitun zen Austriak eta Errusiak aurkako interesak zituztela Balkanetan, eta tentsio horiek Europan gatazka orokorra sor zezaketela.

2. Nola aldatu zen Alemaniako kanpo-politika Gilen II.a tronura igo eta gero?

Alemaniako kanpo-politika oldarkorragoa bihurtu zen. Gilen II.ak politika erasokorragoa bultzatu zuen Europan, eta hedapen inperialistaren alde egin zuen. Horren ondorioz, Bismarck kargutik kendu zuen 1890ean.

3. Zein izan ziren Lehen Mundu

1839ko urriaren 25eko legeak foruak berretsi zituen, gerra bukatutzat emanda. Nafarroan, 1841eko abuztuaren 16an, Lege Itundua lortu zen (ofizialki abuztuaren 16koa da, nahiz eta dokumentuan urriaren 16an agertu).

1844an, moderatuak itzuli zirenean, euskal probintziek galdu zituzten foru eskumenak berreskuratu eta autonomia administratiboa lortu zuten.

Bergarako Hitzarmenetik 1839ko Legera

Iruzkinari dagokionez, hainbat puntu nabarmendu ditzakegu. Lehenik eta behin, gerra amaitzeko, Bergarako Hitzarmena lortu zen, itun militarrarekin batera. Gobernuak, tira-biren ostean, proposamena aurkeztu zuen irailaren 11n, eta Gorteek batzorde bat sortu zuten irailaren 12an.

Eztabaida nabarmenak izan ziren arren, azkenean, urriaren 25ean akordioa lortu zen:...