Beste ikastaroak mailako Historia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

I. Sailkapena

• Gaia: Bizkaiko eta Gipuzkoako kontzertu ekonomikoa indargabetzea, frankismoaren aurkako jarrera zigortzeko.

• Izaera:

  • Iturriaren arabera: Dokumentu historikoa eta lehen mailako iturria da, Francoren gobernuak idatzia eta argitaratua.

  • Edukia kontuan hartuta: Politika eta lege alorreko testua da, Espainiako zentralizazio fiskalari buruzkoa.

  • Nori zuzendua: Testu ofiziala da, Boletín Oficial del Estado aldizkarian argitaratua, Espainiako administrazioari eta Bizkaiko eta Gipuzkoako biztanleei eta erakundeei zuzendua.

  • Helburua: Lurralde hauen autonomia fiskala kentzea, haien jarrera politikoagatik zigortzeko. Argia da: frankistei aurre egin zietelako ezarri zitzaien neurri hau. Aldiz, frankismoarekin bat egin zuten Arabak eta Nafarroak kontzertua

Euskaldun Batzokia

Testu juridikoa da, estatutuak eta artikuluak dituelako.

• Egile indibiduala: Sabino Arana
• Hartzaile kolektiboa: kide nazionalistak
• Idazlekua eta data: Bilbon idatzi zen, 1894an
• Garai historikoa: Errestaurazio garaian, ideiak zabaltzeko.

Estatutuetako puntu nagusiak:

1. Batzokiaren helburua: Jaungoikoa eta Lege Zaharra defendatzen dituztenen batura.
2. Bizkaiko elkarte nagusia sortzeko asmoa, Sabinoren estatutuak betez.
3. Bizkaia katolikoa, erromatarra eta apostolikoa izan behar zuela.
4. Foruak berreskuratzeko nahia, euskal familiekin, euskara hizkuntza ofizial izan zedin.
5. Jaungoikoa eta Lege Zaharra batu nahi eta bide zirela.
6. Jaungoikoa eta Lege Zaharraren bereizketa, Jaungoikoa gainetik jarriz.
7. Sei lurralde euskaldunekin elkartuko zela Bizkaia,

1936ko otsailaren 16ko hauteskundeak Fronte Popularrak irabazi zituen, eta ondorioz, Espainiako II. Errepublikan aldaketa sakonak gertatu ziren. Egoera politiko eta sozialak tentsio handia eragin zuen, eta 1936ko uztailaren 17/18an altxamendu faxista gertatu zen. Gerra Zibila 1939ko apirilaren 1ean amaitu zen frankisten garaipenarekin.

Aurrekariak: II. Errepublika

Eibarren, 1931ko apirilaren 14an, Espainiako II. Errepublika aldarrikatu zen. Errepublikaren garaian hiru fase nagusi bereizten dira:

1. Biurteko Errepublikano-Sozialista (1931-1933): Donostiako Ituna sinatu zen, 1931ko Konstituzioa onartu, eta bost erreforma nagusi garatu ziren: nekazaritza, militarra, erlijiosoa, hezkuntza eta lan erreformak. Gobernuak oposizioari aurre egin behar izan

Kausak

• Kausa Ekonomikoak

  Kolonialismoa eta Alemaniaren gorakada: Britainia Handia baino indartsuago bihurtu zen, koloniak eskuratuz.

• Nazionalismo Erradikala

  Alemaniaren eta Frantziaren arteko tentsioa, Alsazia eta Lorena Alemaniak irabazi baitzituen.

• Liskar Inperialistak

  Potentzien arteko lehia. Britainia Handiak eta Frantziak ez zuten nahi sortutako estatu berriek boterea lortzea.

Marokoko Krisiak

Alemaniak interesak zituen Marokon eta Frantziak eragina ez hartzea nahi zuen. Baina, Frantziak, Britainia Handiaren laguntzarekin, protektoratua lortu zuen. Horregatik, bi aldiz egon ziren gerra bat hasteko zorian.

Ekialdeko Auzi Konplexuak

Otomandar Inperioa gainbeheran zegoen, eta Austria-Hungariak eta Errusiak egoera aprobetxatu zuten nagusitasuna lortzeko....

Trantsizio Politikoaren Definizioa

Trantsizio politikoa Frankoren diktaduraren ostean sistema liberal demokratikorako bidea eraiki zuen aldia da, monarkia konstituzional eta parlamentarioan oinarritua. Trantsizio baketsua izan zen, nahiz eta tirabira eta istiluak ere ugariak izan.

Kronologia eta Gobernuak

Diktaduratik demokraziarako trantsizioa 1975eko azaroaren 22an hasi zen, Franko hil ondoren, Gorte frankistek Juan Carlos I.a errege aldarrikatu zutenean. 1982 arte luzatu zen, PSOEk hauteskundeak irabazi eta txandaketa politikoa bermatuta gelditu zenean (1982-10-28).

Nazioarte mailako normalizazioa beranduago arte luzatu zen, Espainia OTANen (1982-86) eta Europako Ekonomia Erkidegoan (1986) sartu arte.

Erregeak ez zuen diktadurarekin jarraitu...

Aro Garaikidean transizio garaian, Frantziako gertakizunengatik eta Espainiako barne arazoengatik (porrot militarra, ekonomikoa eta Aintzinako Erregimeneko antolaketa politikoa monarkikoaren porrota) guztiz baldintzatua egon zen.

1.KANPO POLITIKA: Frantses Iraultzaren eragina.

1.1Frantziaren aurkako jarrera (1789-1795): Iraultza Frantsesaren eztanda 1789 eta arrakastak Espainiar kanpo eta barne politika baldintzatu zituen. Ideia liberak berrien zabalpenaren beldur zen gobernua, espainiar monarkia absolutista eta katolikoa arriskuan jar zezaketelakoan. Iraultzaren ondorengo lehen erreakzioa Espainia iraultzarengandik isolatzea izan zen: herrialdea Frantziatik irits zitekeen edozein influentziaren aurrean itxi. Objektu, aldizkari, liburu, bidaiari...

Liberalismoa:

• Defentsa de libertadores pertsonales (libertad de opinión y prensa / propiedad privada)
• Se redacta una constitución (soberania popular / igualdad ante la ley / difusio de poderes / limite del poder real)
• Derecho de voto (primero sufragio censatario / luego sufragio universal)

Liberalismoaren bilakaera eta hedapena Europan: 1820ko iraultzak: liberalismo subertsiboa.

• Berrezarkuntzaren ondoren egindako zapalketak (liberalismoa ideologia subertsiboa bihurtu)
• Klandestina gordetzen zen (sozietate sekretuen bidez jardun zen)
• Liberalek absolutismoaren aurkako altxamendu egin zituzten (Espainian, Portugalen, Napolin eta Piemonten)

1820 ez zuten arrakastarik izan. Absolutismoa ezarri. Greziak bakarrik lortu zuten independentzia. 1830. 1830ko

1876ko Uztailaren 21eko Legea: Foruen Amaiera

1876ko uztailaren 21eko legea testu publikoa eta nazioari zuzendua izan zen, Madrilgo Gazetan argitaratua.

Testuaren Azterketa eta Egiletza

Testuaren egileak Gorteak dira, Alfontso XII.aren garaian egina, Berrezarkuntzaren aldian. Gobernu burua Cánovas zen. Erregeak sinatu behar zuen legea, botere partekatua baitzen (subiranotasuna Gorte eta Erregearen eskuetan banatuta). Garai hartan monarkia konstituzionala zen, baina baita kontserbadorea ere. “Jainkoaren graziaz” esaten zuten, eta esaldi hori erregimen zaharraren esamoldea zen.

Testu juridikoa da, artikuluz osatuta dagoelako, formaren aldetik legea delako; baina edukiaren aldetik testu politikoa eta historikoa da. Testua III. Gerra Karlista...

Definizioak

Nazioa: Toki berean jaiotako eta monarka beraren agindupean zeuden pertsonen taldeari esaten zaio. Nazio batean hainbat herritako eta kulturatako pertsonak biltzen ziren.

Inperialismoa: Termino honen bidez adierazten da herrialde batek beste herrialde batzuk mendean hartu dituela. Konkistatzen duen herrialdea metropolia da; konkistatutakoak, berriz, koloniak.

XIX. Mendeko Hedapen Inperialista

XIX. mendeko hedapen inperialistan, Britainia Handia eta Frantzia izan ziren potentzia kolonial garrantzitsuenak. Beste batzuk (Alemania, Italia, Belgika) eta Europatik kanpo (AEB, Japonia) ere aritu ziren.

Industria Iraultzaren ondorioz, ekoizpena handitu egin zen, eta koloniak aduana-zergarik gabeko merkatu bihurtu ziren. Herrialdeak kapitalak...

1.2 Nazioarteko harremanak Europan

1870 eta 1914 arteko aldian, argi bereizitako bi etapa izan zituzten nazioarteko harremanek Europan.

Bismarcken sistemak: Alemania batu ondoren, Bismarckek Europako nazioarteko harremanak antolatu zituen. Alsazia eta Lorrena galtzearen ondorioz haserre zegoen Frantzia bakartzea eta Alemaniaren kontra Errusiarekin batzea ekiditea izan zen horren helburua. Helburu hori lortzeko, isileko diplomazian oinarritutako itunen sistema garatu zuen; sistema horrek, azkenean, porrot egin zuen.

Bake armatua: Aldi horretan, ez zen gerrarik egon, baina Europako herrialdeak, gerra sortuko zelakoan, armatu eta bi bloke osatu zituzten: Entente Hirukoitza (Frantzia, Errusia eta Erresuma Batua) eta Aliantza Hirukoitza (Alemania,...