Liberalismoaren Historia eta Europako Bateratze Prozesuak
Liberalismoa:
- Defentsa de libertadores pertsonales (libertad de opinión y prensa / propiedad privada)
- Se redacta una constitución (soberania popular / igualdad ante la ley / difusio de poderes / limite del poder real)
- Derecho de voto (primero sufragio censatario / luego sufragio universal)
Liberalismoaren bilakaera eta hedapena Europan: 1820ko iraultzak: liberalismo subertsiboa.
- Berrezarkuntzaren ondoren egindako zapalketak (liberalismoa ideologia subertsiboa bihurtu)
- Klandestina gordetzen zen (sozietate sekretuen bidez jardun zen)
- Liberalek absolutismoaren aurkako altxamendu egin zituzten (Espainian, Portugalen, Napolin eta Piemonten)
1820 ez zuten arrakastarik izan. Absolutismoa ezarri. Greziak bakarrik lortu zuten independentzia. 1830. 1830ko iraultzak liberalismoa agintean:
- Frantzia (Karlos X agintetik kendu / monarkia konstituzionala)
- Belgika (Holandatik independizatu / sistema liberala ezarri)
- Espainian eta Portugalen (gobernu liberala ezarri)
Liberalismoa kontserbadore bihurtu (eskubide eta askatasunak mugatu / sufragio zentsatarioa ezarri) - herriko taldeak gobernutik kanpo utzi. 1848ko iraultzak: demokrazia liberalismo kontserbadoren aurrean.
- Frantzian hasi (Luis Filipek tronua utzi beharra / bigarren errepublika aldarrikatu)
- Langileen klaseek gehiago parte hartu zuten.
- Demokrazia gehiago eskatu - eskubide gehiago - gizonen sufragio unibertsala - gizarte hobekuntza.
Iraultzaren ondorioak:
- XIX. mendearen erdialdean Europako herrialde gehienetan ezarri zen.
- Morrontza erdialdeko eta ekialdeko Europako herrialde askotan suntsitu zen eta ideal demokratiko berriei ateak ireki.
2. Helb: Italia bateratzea:
- 9 estatu
- Piemonte
- Austriarekin gerra
- Referendumak
- Garibaldi
- Romaren okupazioa
- 7 estatu ziren, bat atzerritarrek menperatu zuten.
Bateratzea (
- Piemonte Sardinako erreinua gidatu zuen
- Viktor Emanuel II: erregeak
- Carlos Benso Kondea, lehen ministroarekin
- Garibaldi iraultzaren laguntza izan zuten.
) Prozesu honek zenbait etapa izan zituen:
- (1859-1860): Viktor Emanuel IIak Lonbardia gehitu zuen Austriaren aurka borrokatuz.
- Horren ostean, Italia erdiko lurraldeak Piemonterekin elkartu ziren.
- Garibaldi iraultzaileak hegoaldeko lurraldeak konkistatu zituen.
1861 Italiako erreinua aldarrikatu. 1866 batasuna Venzia gehitzean. 1871 eliz estatuak konkistatu. Alemania bateratzea:
- 54 estatu
- Prusia
- Danimarka, Austria eta Frantziarekin gerra
- Alemaniak Germaniar Konfederazioa izenekoa osatzen zuen. Konfederazioa 39 estatu, besteak beste, Austria.
Bateratzea: (
- Prusiaren erreinuko Gilen I. goak eta Otto von Bismarckek gidatu zuten.
) 2. etapa:
- 1866 Prusia eta Austria aurrez aurre. Austria sadwoan galtzean, iparraldeko Europako estatu alemanak bateratu ziren.
- Gero Frantziarekin burrukan egon zen, hegoaldeko estatu alemanak bateratzeko (Frantzia Sedaneko guduan 1870 porrota egin zuten / gorren eraginez, Alsazia eta Lorrenko lurraldeak galdu zituen / Alemaniak inperioa abiatu zuen).