Hasiera / Apunteak / Geologia /

DBH mailako Geologia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Ibaien eta haizearen modelatze-lana: haranak eta garraioa

Geologia-n eguneratua1,57 KB

Ibaien modelatze-lana:3 erliebe forma:1)v itxurako harana:ibai batek higatzeko ahalmen handia duenean eta lurrean guztiz ahokatzen denean sortzen dira 2)hondo lauko haranak:ibai batek lurra ebakitzen duenean,ahokatzeko ahalmena galtzen du;gero eta gehiago murrizten da ubidearen eta itsasoaren mailaren arteko aldea.Sarritan, erliebea igo egiten da, kasu horretan, ibai sareak behar adinako energia du ostera,berriro ahokatzeko./ Ibaietako garraioa eta sedimentazioa:ibaiek heldu bihurtzen dituzte garraiatzen dituzten sedimentuak, eta ibai baten ibilbidean zehar,ibilbidearen goaildean, ibaiek energia dute tamaina handiko klastoak eramateko, eta erdialdean, legar xehea eta abar garraia ditzakete//Haizearen modelatze-lana:haizea da paisaia modelatzen
...
Jarraitu irakurtzen "Ibaien eta haizearen modelatze-lana: haranak eta garraioa" »

Hidrologia: ibai erregimena, emaria, arroak eta deltak

Geologia-n eguneratua2,91 KB

Ibai Erregimena

Ibai baten emariak urtaroen arabera duen aldaketa da. Prezipitazioen banaketaren eta elur-prezipitazioen garrantziaren araberakoa da. Horren arabera, ibaiak honela sailkatzen dira:

  • Elur erregimenekoak
  • Euri erregimenekoak
  • Erregimen mistokoak

Emaria

Segundo batean ibaiaren puntu jakin batetik igarotzen den ur kantitatea da. m³/s-tan (metro kubiko segundoko) neurtzen da.

Emari absolutua: ibai batek urtebetean daraman uraren bolumen osoa da.

Emari erlatiboa: urteko batez besteko emariaren eta arroaren azaleraren arteko lotura da. Emariak aldaketak izaten ditu ibaiaren ibilbidean eta denboran zehar.

Isurialde Hidrografikoa

Urak itsaso berera bidaltzen dituzten arro hidrografikoen multzoa da. Iberiar penintsulan disimetria handia dago isurialde...

Jarraitu irakurtzen "Hidrologia: ibai erregimena, emaria, arroak eta deltak" »

Plaka Tektonikoen Teoria: Litosferaren Mugimendua eta Ondorio Geologikoak

Geologia-n eguneratua2,25 KB

P.T.T - Plaka Tektonikoen Teoria: Aurrerapauso Geologikoa

Plaka tektonikoen teoriak aurrerapauso erraldoia suposatu du geologiarentzat. Historian zehar gertatutako kontinente eta ozeanoen banaketaren aldaketak azaltzeaz gain, prozesu geologikoen zergatiak zehazten ditu. Hona hemen proposamen nagusiak:

  • Litosfera zurruna da eta hainbat puska edo plaka tektonikotan zatituta dago, puzzle baten piezen antzera ahokatzen direnak.
  • Plaka tektonikoak dinamikoak dira eta, pixkanaka, litosfera azpiko mantuaren gainean mugitzen dira; mantu hori plastikoa da.
  • Plaken mugimendua eta aldaketak geosferaren barne-dinamikak eragiten ditu; material beroen gandorrak litosferara igotzen dira.
  • Plaken dinamikak elkarrekintzak eragiten ditu ertz edo mugetan; horrek indarrak,
...
Jarraitu irakurtzen "Plaka Tektonikoen Teoria: Litosferaren Mugimendua eta Ondorio Geologikoak" »

Atmosfera, hidrosfera eta zirkulazio termohalina: Lurreko sistemen laburpena

Geologia-n eguneratua3,77 KB

Atmosfera: Klima eta Bizia Zehazten Duten Sistemak

Klima eta bizia bi sistema elkarreraginez zehazten dira. Atmosfera Lurra inguratzen duen gas geruza da, 500 km-ko lodierakoa.

Atmosferaren Konposizio Nagusia

  • Nitrogenoa (N): %78
  • Oxigenoa (O): %21
  • Karbono dioxidoa (CO2): %0,9 (bero xurgatzaile ahalmen handia du)
  • Ur lurruna eta hauts partikulak.

Atmosferaren Geruzak

Troposfera (9-17 km, ekuatorean zabalagoa): Klima fenomeno gehienak hemen gertatzen dira. Oxigeno eta Nitrogeno dentsitatea handia da behean, hidrogenoa goian.

Estratosfera (Tropopausa eta Estratopausa artean, 40 km): Gasen dentsitatea troposferan baino txikiagoa da. Eragin txikia du kliman, baina O3 (ozonoa) hemen sortzen da. Ozonoa eratzeko erreakzio endotermikoa (eguzki izpiak) deskonposatu

...

Jarraitu irakurtzen "Atmosfera, hidrosfera eta zirkulazio termohalina: Lurreko sistemen laburpena" »

Uraren banaketa, zikloa eta irisgarritasun arazoak lurrean

Geologia-n eguneratua3,37 KB

Lurra eta Ura

Lurraren gainazalaren %70 ura da; horregatik, gure planeta "Planeta Urdina" deitzen zaio. Hala ere, munduko hamar pertsonetatik bik ez dute edateko ur segurua eskuratzeko aukerarik.

Lurreko Uraren Banaketa

  • %97,5 ur gazia da.
  • %2,5 bakarrik da ur geza.

Edateko Uraren Eskuragarritasuna Eskualdeka

  • Saharaz azpiko Afrika: %57.
  • Latinoamerika eta Karibe: %86.
  • Ekialdeko Asia eta Ozeano Barekoa: %100.
  • Asiako hego-ekialdea: %85.
  • Afrikako iparraldea eta Ekialde Ertaina: %87.
  • Herrialde Garatuak: %100.

Uraren Irisgarritasuna

3 pertsonatik 1ek (%33 inguru) ez du edateko ur segurua lortzeko aukerarik.

Mundu osoan, 2.100 milioi pertsona baino gehiagok ez dute edateko ura eskura.

Saneamendu-sistemen Gabeziak

Munduan, 10etik 6k (%60) ez dute saneamendu egokirik....

Jarraitu irakurtzen "Uraren banaketa, zikloa eta irisgarritasun arazoak lurrean" »

Agente geologikoak: higadura, garraioa eta sedimentazioa

Geologia-n eguneratua4,72 KB

Lurrazala etengabe aldatzen ari da agente geologikoen eraginez. Sei agente nagusi daude, eguzki energiari esker funtzionatzen dutenak. Eguzki energiak aire masen eta uraren zikloa eragiten du. Agente hauek dira:

  • Haizea
  • Glaziarrak
  • Ur basak
  • Ibaiak
  • Lurpeko ura
  • Itsasoak

Agente geologikoek harrizko materialak garraiatzen dituzte goragunetatik arro sedimentarioetara. Gainera, desplazatzen den fluidoaz osatuta daude: airea, ura eta izotza.

Haizea

Definizioa: Mugitzen den aire masa da haizea. Mugimendu horren bidez materialak garraiatzen ditu energiaren arabera. Material handiak ere eraman ditzake, adibidez, legarrak.

Deflazioa: Leku horretan partikula finak eramaten dituenean, lekua higatzen da, eta horri deflazioa deritzo.

Urradura eolikoa: Haizeak harea eramaten...

Jarraitu irakurtzen "Agente geologikoak: higadura, garraioa eta sedimentazioa" »

Lurraren sorrera eta datazio geologikoaren oinarriak

Geologia-n eguneratua4,13 KB

Lurraren sorrera

Unibertsoaren sorrera eta eboluzioa aztertzeko, Big Bang teorian oinarritzen den kosmologiaren eredu estandarra erabiltzen dute gaur egungo zientzialari gehienek. Eredu horren arabera, unibertsoa gorputz puntual baten leherketatik sortu zen, duela 13.700 milioi urte gutxi gorabehera, eta grabitazio-indarrak funtsezko eginkizuna izan du ordutik era guztietako egituren eraketan: galaxia-kumuluak, izarrak, gurea bezalako planetak.

Lurraren jatorria

Duela 5 Ga (5.000 milioi urte) gutxi gorabehera, gure eguzki-sistema oso bestelakoa zen: protoeguzki bat zuen gure izar bihurtuko zen astro bat, eta astro horren inguruko diskoa osatzen zuten gasa eta hautsa oso kontzentratuta zeuden. Disko protoplanetario horretan, Eguzkiaren inguruan...

Jarraitu irakurtzen "Lurraren sorrera eta datazio geologikoaren oinarriak" »

Lurraren historia geologikoa eta biologikoa epeka

Geologia2,9 KB

Hadearra

  • GerGeo: Meteorito euria. Sumendien jarduera. Atmosfera primitiboa (CO2 asko). Hidrosfera agertu.
  • NoHa: Big Bang eztandaren ondoren.
  • NoBu: Lehen izaki bizidunen agerpena.
  • FoGi: Estromatolitoak x 3

Arhearra

  • GerGeo: Planeta hoztuz doa eta lurrazal solidoa sortzen da. Horrekin batera plaken tektonika hasi da.
  • GerBio: Jarduera biologikoaren frogarik zaharrenak (3.800 m.u.). Zianobakterioak (fotosintesia egiten hasi).
  • NoHa: Lehen izaki bizidunen agerpena.
  • NoBu: Oxigenoa metatu da atmosferan. Rodinia superkontinentea eratu da.

Proterozoikoa

  • GerGeo: Ozeanoan eta atmosferan oxigenoa pilatu da. Rodinia superkontinentea eratu da. Glaziazioak ("Elurrezko bola").
  • GerBio: Zelula eukariotak eta aerobioak (oxigenoa behar dutenak). Organismo zelulaniztunak (Ediakarazko
...
Jarraitu irakurtzen "Lurraren historia geologikoa eta biologikoa epeka" »

Litosfera eta plaka tektonikoak: mugimenduak eta sumendien motak

Geologia3,95 KB

Litosfera kontinentala

Litosfera kontinentala: azalkontinentalak eta goi-mantuaren zati bat osatzen dituzte eta 200-250 km inguru dituzte. Kontinenteak eratzen ditu eta 150-300 km bitarteko lodiera dauka.

Litosfera ozeanikoa

Litosfera ozeanikoa: azal ozeanikoak eta goi-mantuaren zati bat osatzen dituzte eta 50-60 km inguru dituzte. Litosfera kontinentalaren baino meheagoa eta malguagoa da.

Plaka litosferikoak mugitzen dira:

Mantuan sortzen diren konbekzio korronteengatik.

Goi-mantuko korronteak

  • Gorantzako korronteak: harri erdi solido oso beroa dira (gandortermikoak).
  • Beheranzko korronteak: harri erdi solido oso beroa gora joaten direnean, hoztu eta berriro hozten diren prozesua da. Oso milimetro gutxi izaten dira urtean.

Dibergentea: bi plakak elkarrengandik

...

Jarraitu irakurtzen "Litosfera eta plaka tektonikoak: mugimenduak eta sumendien motak" »

Plaken tektonika: teoria, dortsalak eta ertzen higidura

Geologia3,04 KB

Plaken tektonikaren teoria

Plaken tektonikaren teoriak dio litosfera ozeanikoa eta litosfera kontinentala osatzen dituztela Lurraren kanpoko geruzak, plakatan zatituta daudenak.

Postulatu nagusiak

  • Litosfera plakatan zatituta dago.
  • Plakak jarduera sismiko eta bolkaniko handiko mugetan daude.
  • Litosfera ozeanikoa litosfera kontinentala baino meheagoa eta dentsoagoa da. Etengabe sortzen da dortsal ozeanikoetan eta fosetan suntsitzen da.
  • Konbekzio-korronteek plakak higitzen dituzte.
  • Plaken artean interakzioak daude, eta horrek erliebe-egitura eta lurrikarak eragiten ditu.

Frogak

  • Ozeano-hondoen azpian dortsalak, fosak eta faila handiak daude.
  • Zuzeneko neurketek teoria babesten dute.
  • Dortsaletan ia ez dago sedimenturik.
  • Harrien adina handitu egiten da dortsalen
...
Jarraitu irakurtzen "Plaken tektonika: teoria, dortsalak eta ertzen higidura" »