Espainiako Hirigintza Prozesua: Etapak eta Ezaugarriak

Espainiako Hirigintza Prozesua

Urbanizazio-prozesua eta bere etapak:

Industria Aurreko Hiria (XIX. mendea arte)

Ezaugarriak:

• Hiriko biztanleriaren ehunekoa urria eta egonkorra.
• Hirien batez besteko neurria: 5.000-10.000 biztanle.
• Urbanizazio faktoreak: ekonomiko-militarrak, politiko-administratiboak, ekonomikoak, erlijiosoak eta kulturalak.

Etapak:

Antzinaroa (K.a. IX-VIII. mendeak)

• Feniziar eta greziarrak: Lehenengo hiriak agertu ziren, baliabide mineralak, nekazaritzakoak eta eskulangintzakoak ustiatzeko (adibidez, Cádiz eta Empúries).

Erromanizazioa (III. mendea)

• Hiri garrantzitsuak sortu ziren: Bartzelona, Tarragona, Sevilla, Valentzia, Zaragoza.
• Eginkizun politiko-militarrak, administratiboak eta ekonomikoak zituzten.
• Erromatarrek bidez lotutako hiri-sarea egin zuten (galtzadak).

Germaniarren Inbasioa (III. mendetik aurrera)

• Desurbanizazio fasea: hiri asko desagertu ziren.

Erdi Aroa

Espazio Musulmana (711. urtetik aurrera)

• Hiri berriak sortu ziren (Madril, Murtzia, Almeria).
• Aurreko ezarpenak aprobetxatu ziren (Zaragoza, Toledo, Malaga, Kordoba, Granada).
• Errekonkistak: mairuen auzoak sortu ziren.

Espazio Kristaua

• Iparraldeko mendi inguruetara mugatu zen.
• Hiriko bizitza eskasa izan zen.
• X. mendean birpopulatu zen.
• XII-XIII. mendeetan urbanizazioak gora egin zuen merkataritza ibilbideen eta Donejakue Bidearen ondoan.

Aro Modernoa

XVI. mendea

• Hiri-hazkundea gertatu zen.
• Gehien urbanizatutako inguruak Andaluzia eta Gaztela izan ziren.

XVII. mendea

• Urbanizazioa gelditu zen.
• Gaztelako hiriek garrantzia galdu zuten.

XVIII. mendea

• Urbanizazio-prozesua suspertu zen.
• Berreskuratze demografikoa eta ekonomikoa gertatu zen.
• Gehien hazi ziren hiriak: Madril, Bizkaiko golkokoak eta Mediterraneokoak.

Industria Aldiko Hiria (XIX. mendetik 1975eko krisi ekonomikoraino)

Ezaugarriak:

• Urbanizazio-tasen hazkunde handia.
• Hazkunde-faktoreak: administratiboak eta ekonomiko-sozialak.

Etapak:

XIX. mendearen erdialdera arte

• Hirietako pilaketa demografiko txikia.

XIX. mendearen erdialdetik Gerra Zibilera (1936)

• Hirien hazkunde nabarmena, industriagatik.

Gerra Zibila eta Gerraostea (1936-1959)

• Hirien hazkundea geldiarazi zen.
• Politika autarkikoek oinarrizko industria sustatu zuten.
• Ipar-ekialdeko hiri-industriaren garapen triangelua (erpinak: Madril, Bartzelona eta Bilbo).

Garapenaren Etapa (1960-1975)

• Hazkunde ekonomikoa eta hiri-hazkunde handienetako aldia.
• Faktoreak: industriak eskulana erakarri zuen landatik, "baby boom"-a, eta jarduera tertziarioaren eraginez hiri batzuk hazi ziren.

Industria Osteko Hiria (1975eko krisitik aurrera)

Urbanizazio-prozesuan aldaketak:

• Urbanizazio-tasen hazkundea dezeleratu zen.
• Urbanizazioaren faktoreak aldatu ziren: industriak pisua galdu zuen, eta jarduera tertziarioek garrantzia lortu zuten.
• Hazkunde demografikoak hirietan pilatuta egoteari utzi zion (1980ko hamarkadan hiri handien hazkunde absolutua gelditu zen).
• Hedatze horren emaitza: inguru urbanizatua espazio gero eta zabalagoetara hedatu zen.