Gizarte Aurreratuetako Joera Demografikoak
Demografiak garrantzia handia du gure gizartean. Soziologiak demografian oinarritu behar du hainbat azalpen baieztatzeko, eta etorkizuneko datuak aurreikusteko nahiko erabilgarria eta eraginkorra da.
Herrialde Azpigaratuak
Herrialde azpigaratuetan jaiotza-tasa altua eta heriotza-tasa altua (gaixotasunengatik eta goseteagatik) izan ohi dira. Hala ere, 1950. urtetik heriotza-tasa asko jaitsi da, eta jaiotza-tasa handia izaten jarraitzen du; horrek leherketa demografikoa eragin du.
Herrialde Garatuak
Herrialde garatuetan, jaiotza-tasa baxua eta heriotza-tasa baxua dira nagusi, eta hirugarren adineko pertsona gehiago daude. Herrialde bakoitzaren egoeraren arabera, politika desberdinak aplikatzen dira egoera hau kontrolatzeko. Gizabanako bakoitzak gizarte osoaren eragina jasotzen du.
Joera Demografiko Nagusiak
Joera demografikoak gizarte baten aldaketa numerikoei dagozkienak dira. Hiru pauta nagusi bereizten dira:
- Ugalkortasun-pauta: Osasunaren eta hezkuntzaren garapenarekin lotuta dago. Oro har, zenbat eta ikasketa gehiago, orduan eta seme-alaba gutxiago eta beranduago izaten dira.
- Heriotza-tasa: Herrialde horretan dagoen bizi-kalitatea erakusten du.
- Mugimendu migratorioak: Herrialde batek beste batzuekin alderatuta duen segurtasun ekonomiko eta soziala adierazten du.
Prozesu Migratorioak
Migrazioak hainbat motatakoak izan daitezke:
- Kontinentalak / Interkontinentalak
- Barnekoak / Kanpokoak
Migrazioen kausak askotarikoak dira: ekonomikoak, belikoak, erlijiosoak, politikoak, kulturalak, besteak beste.
Familietan Aldaketak
Familiek oinarrizko harreman-formak eta elkarbizitzako pautak ezartzeaz arduratzen dira, baita gizarteko ugalketa biologikoa eta honen erritmoak finkatzeaz ere. Familiak gizartearen eragina jasotzen dute (kultura, ekonomia, politika).
Lehen eta Bigarren Trantsizio Demografikoa
Familia-forma berriek demografiako bigarren trantsizio bat eragingo dute, aurrekoaren aurkakoa. Horrek esan nahi du biztanleria murriztuko dela.
Bizi-Itxaropena
Bizi-itxaropena, aldiz, gero eta handiagoa da osasun-aurrerapen teknologikoei eta elikadura-baldintzei esker. Horri esker, haurren heriotza-tasa eta edozein adinekoen heriotza-tasa murriztu dira.
Biztanleriaren Piramidea eta Ekonomia
Biztanleriaren aldaketak neurtzeko eta datuak biltzeko erabiltzen den teknika ohikoena sexu eta adinaren araberako piramidea da. Honekin prozesu demografikoak aztertu daitezke, hala nola ugalkortasuna, heriotza-tasak eta migrazio-tasak. Etorkizuneko arazoak aurreikusteko ere balio du (adibidez, langabezia). Horrekin, ekonomia-egitura zergatik aldatzen den jakin daiteke; adibidez, urte batzuen buruan pentsio gehiago ordaindu beharko direla adierazten digu.