Geografia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Gaia: Nekazaritza, Abeltzaintza eta Arrantza

Nekazaritza-guneak baldintzatzen dituzten faktoreak:

Faktore Fisikoak

Faktore fisikoak erliebea, klima eta lurzorua dira. Klima da garrantzitsuena, lurraldearen zati handian prezipitazioak urriak eta irregularrak direlako, eta ekaitzak eta txingorra nahiko ohikoak direlako. Tenperaturetan egoerak muturrekoak dira eta idortasuna nahiko handia da.

Giza Faktoreak

Landako Biztanleria

a) Nekazaritza jardueretan okupatutako biztanleria urria eta zaharra da. Landa-inguruko biztanleriaren zahartzea handiagoa da Iberiar penintsularen barrualdeko autonomia-erkidegoetan. Egoera horren arrazoi nagusia gertatu zen nekazari-exodoa izan da. Izan ere, nekazaritza-eginkizunak mekanizatu egin ziren, eta industriak eta hiriko...

Euskadiko Populazioa: Landa eta Hiri Eremuak

Euskadiko populazioaren %20 landatarra da, eta %80 hiritarra. Hiru mota nagusi bereizten dira:

• Sakabanatutako populazioa:

  • Baserrietan: Bizkaia, Gipuzkoa eta Arabako iparraldean.
  • Herrixketan: Arabako erdialdean.

• Populazio kontzentratua:

  • Arabako hegoaldean, gune erdi-hiritarretan (1.000-2.000 biztanle inguru).

Populazioa modu ezberdinean banatuta dago probintziaka:

• Gipuzkoa: Hiriak nahiko modu homogeneoan banatuta daude.
• Bizkaia: Industriaren arabera, zonalde industrializatuenetan hiri gehiago daude.
• Araba: Populazioaren %75 Gasteizen kontzentratzen da.

Hiri nagusiak eta haien funtzioak:

• Bilbo: Industria, zerbitzuak, negozioak.
• Gasteiz: Ekialdeko hiriburua, funtzio administratiboa.
• Donostia: Industria.

Lehen Sektorea

Ekonomiaren Hirugarren Sektorea: Zerbitzuak, Garraioa, Merkataritza eta Turismoa

1. Ekonomiaren Hirugarren Sektorearen Jarduerak

Ekonomiaren hirugarren sektoreak gizarteari zerbitzuak ematen dizkion jarduerak biltzen ditu. Adibidez, garraioa, komunikazioak, merkataritza, turismoa, osasuna edo hezkuntza.

2. Zerbitzu Pribatuak eta Publikoak

• Zerbitzu pribatuak: Enpresa pribatuek eskaintzen dituzte, zerbitzua eskatzen dutenek ordaindutako diruaren truke. Xede nagusia etekin ekonomikoa lortzea da.
• Zerbitzu publikoak: Estatuak edo herri-administrazioek ematen dituzte, zergen bidez bildutako diruarekin ordainduta. Xedea gizarteari ondasunak eskaintzea da.

3. Garraioa, Garraio-sistema, Garraio-baliabideak eta Garraio-azpiegiturak

• Garraioa: Pertsonak eta salgaiak

Gaur Egungo Industria-Inguruak

Espainiako industria-inguruek lurralde-desorekak dituzte. Industrian dauden desorekak beste banaketa baten iturri dira: biztanleriaren banaketa, aberastasuna, zerbitzuak...

Industria-Inguru Garatuak

Ingurune industrial nagusiak Madril eta Bartzelonako metropolien inguruan daude. Baina industria-gune garrantzitsu horiek birmoldatzen eta suspertzen ari dira, enpresa handien eta multinazionalen bulegoak zentroan egotearen abantailak aurkitu dituztelako.

Hedatzen Ari Diren Industria-Inguruak eta Ardatzak

Zenbait mota bereiz daitezke:

• a) Metropoli-koroak

  Hirien inguruan, birmoldaketa-prozesuan dauden industria-inguruak dituzte.

  • Kasu batzuetan, industria tradizionalistak dira, erdigunetik baztertuta. Hauek poligonoetan ezartzen

Euskal Hiri Sistema: Ezaugarriak

Jarraian, gaur egungo Euskal Hiri Sistemaren ezaugarri nagusiak aztertuko dira:

1. Hiri-hierarkia eta sistema polinuklearra

   Hiri-hierarkia bat dago, hiriaren garrantzi demografikoan, funtzionalean eta eragin-esparruaren zabaleran oinarrituta.

   • Euskal sistema polinuklearra: Hiriburuetan sistema polinuklearra dago.
   • Bilboko metropoli-ingurua: EAEko pilaketa demografiko handiena du. Industria-eginkizunak ditu, baita merkataritza eta negozio-eginkizunak ere. Eragin-esparrua EAE osoan du, eta nazioartean lotura aipagarriak ditu (Bilboko portu eta Loiuko aireportuaren bidez).
   • Donostiako metropoli-ingurua: Metropoli-inguru baten erdigunea da. Eginkizun dibertsifikatuak ditu, hala nola industria eta turismoa. Nazioarteko loturak

Industria Berregituraketa

Industria berregituraketa krisian dauden enpresek, ekonomia saneatzeko asmoz, langile eta ekoizpen kopurua murriztean datza. Ondoren, industrien berrantolaketa emango da. Espainian, eta bereziki EAEn, XX. mendeko 80ko hamarkadan sektore metalurgikoaren berregituraketa gogorra izan zen. Horretarako, beharrezko baldintzak sortu behar izan ziren, hau da, ekoizpen sisteman krisiak jotako guneak eta teknologia aurrerapenak birmoldatu eta eguneratu behar izan ziren, ekonomikoki eta sozialki errentagarriak izango ziren enpresen garapena bermatuko zuten helburuarekin.

Industria Deslokalizazioa

Estatu batek bere mugetatik haratago egindako ekoizpenaren lekualdatzeari deritzo industria deslokalizazioa. Ekonomiaren globalizazio...

Europa

Lehen Sektorea

Nekazaritza

Biztanleria aktiboaren %5,2 biltzen du. Merkatu nekazaritzari zuzendutako enpresa ustiapen handiak daude. Produktuak lantzeko orduan, lurraldeak espezializatu egin dira.

Arrantza

1983an Arrantza Politika Bateratua sortu zen. Helburuak:

• Arrantzaleei ogibidea ziurtatu.
• Prezioen gorabeherak saihestu.
• Espezieak babestu.
• Sektorea birmoldatu.
• Ingurumenari lotutako alderdiak arautu.

Bigarren Sektorea (Industria)

Hirugarren potentzia da. Biztanleria aktiboaren %25,6 biltzen du. Arlo dinamikoak handitzen ari dira, eta siderurgia eta ontzigintza bezalakoak txikitzen. Industriagune nagusiak: Alemania, Erresuma Batua eta Italia.

EBren Industria Politika

Helburu nagusiak:

• Krisian dauden sektoreak berregituratu.
• Teknologia berriei lotutako

Erdi Aroko Hirien Pizkundea

XII. mendetik aurrera, hiriak hazten hasi ziren. Batzuk hiri zaharrak ziren eta indarra hartu zuten; beste batzuk, berriz, hiri berriak, gaztelu edo monasterio baten ondoan, bidegurutzeetan edo merkataritza-bideetan sortuak.

Erdi Aroko hiriak txikiak ziren; handienek 50.000 biztanle zituzten.

Hirien hazkundearen zergatiak

1. Nekazaritza-teknika berriak: Nekazaritza-teknika berrien eraginez, gero eta nekazari gutxiago behar ziren, eta askok hirietara emigratu zuten lan bila.
2. Merkataritzaren susperraldia: Merkataritza suspertu zen, eta merkatari asko hirietara joan ziren bizitzera. Bertan azokak antolatzen ziren (ikus definizioa). Hiri batzuk eskualdeko merkataritza-gune garrantzitsuak izan ziren, eta beste batzuk nazioarteko

Nekazaritza Politika Bateratua: Helburu Nagusiak

Nekazaritza Politika Bateratua sortu zenean, helburu nagusiak honako hauek izan ziren:

• Ustiategiak modernizatzea, produktibitatea areagotzeko.
• Oinarrizko nekazaritza-produktuen auto-hornikuntza lortzea, eta produktu horiek neurrizko prezioak izatea kontsumitzaileentzat.
• Nekazariei bidezko bizi-maila bermatzea.

Helburu horiek Gauzatzeko Hartutako Erabakiak

Aipatu helburuak betetzeko, erabaki hauek hartu ziren:

• Oinarrizko elikagaien ekoizpenerako diru-laguntzak ematea.
• Erkidegotik kanpoko herrialdeetako inportazioak mugatzea.
• Merkatuan bidezko prezioak saldu ezin ziren produktuak erostea, nekazariei laguntzeko.

Gaur Egungo EBko Nekazaritza Diru-Laguntzak

Bai, Europar Batasunak nekazaritzari diru-laguntzak...

Migrazio Mugimenduak Espainian eta EAEn

6. Gaia: Migrazio Mugimenduak

Migrazio mugimenduak biztanleriak espazioan egiten dituen mugimenduak dira. Bi mota bereizten dira:

• Emigrazioa: Biztanleak jaioterritik irtetea.
• Immigrazioa: Biztanleak jomuga batera iristea.

1. Barne Migrazio Mugimenduak Espainian (EAEri arreta berezia eskainiz)

Barne migrazioak herrialde bateko mugen barruan gertatzen diren biztanleriaren mugimenduak dira.

Barruko Migrazioak (XIX. mendearen amaieratik 1975era)

Mota honetako migrazioak XIX. mendearen azken herenaren eta 1975eko krisi ekonomikoaren artean garatu ziren, nagusiki.

• Motibazio nagusia: Lana.
• Norabidea: Bakarrekoa (landatik hiri industrializatuetara edo zerbitzu-hirietara).
• Emigranteen profila: Prestakuntza-maila txikiko