Geografia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Barruko Migrazioak

Biztanleen mugimenduak dira herrialdeko mugen artean.

Mota honetako migrazioak 1975 inguruko ekonomia krisian garatu ziren. Migrazioaren motibazio nagusia lana izan zen. Fluxuak norabide bakarrekoak izan ziren emigrazio- eta inmigrazio-inguruetan. Emigranteen profila prestakuntza-maila txikiko pertsona gazteak ziren.

Barruko Migrazio Mota Tradizionalak

Bi tipologia:

1. Urtaroko eta aldi baterako migrazioen loraldia: XIX. mendeko azken herenaren eta 1960ko hamarkadaren artean izan zen, eta itzultzeko askoz egiten zen. Beste landa-inguru batzuetara egindako urtaroko desplazamenduak ziren, landa gutxi mekanizatuta zegoen aldian nekazaritza-eginkizunak egiteko.
2. Nekazaritza-Exodoa: 1900 eta 1975 urteen bitartean garatu zen. Landa eta hiri-

Espainiako Biztanleria Piramidea (2010)

Hurrengo lerroetan biztanleria-piramide bat iruzkinduko dugu, hau da, barra-grafiko bat, 2010. urteko Espainiako biztanleriaren egitura adina eta sexuaren arabera adierazten duena. Ardatz bertikalean bost urteko adin-taldeetan banatzen da gizartea, eta ardatz horizontalean, talde horiek suposatzen duten ehunekoa. Grafikoaren iturria ez da aipatzen.

Sexuaren araberako egitura

Sexuaren konparaketarekin hasteko, ohikoa den bezala, gizonak baino emakume gehiago jaiotzen dira. Horrela jarraitzen du 50-54 adinera arte, non parekatu egiten diren. Urte horietatik aurrera, emakumeak gizonak baino gehiago dira, zaharren artean nabarmen bereizten dena, emakumeen bizi-itxaropena altuagoa izateagatik. Hainbat faktorek...

Espainiako biztanleria, 2015eko urtarrilaren 1ean, 46,4 milioi biztanlekoa zen. Biztanle dentsitatea, berriz, 91,78koa zen, ertaina, baina Europako batez bestekoa baino txikiagoa.

Desoreka Espazialak eta Dentsitateak

Desoreka espazial garrantzitsuak daude:

• Dentsitate handiko guneak (autonomia-erkidegoak): Madril, Penintsularen periferia (Katalunia, Valentzia, Euskal Autonomia Erkidegoa), Balearrak, Kanariak, Ceuta eta Melilla.
• Dentsitate txikiko guneak (Penintsularen barrualdea): Gaztela-Mantxa, Gaztela eta Leon, Extremadura eta Aragoi.

Probintzien Arteko Dentsitate Aldeak

Probintziei dagokienez:

• Dentsitate handieneko probintziak: Madril, Bartzelona eta Bizkaia (500 biztanle/km² baino gehiago).
• Dentsitate txikieneko probintziak: Zamora, Soria, Guadalajara,

Erromanizazio desberdina Euskal Herrian

Erromanizazioak ur banalerroak asko baldintzatu zituen, eta isurialde baten eta bestearen arteko aldeak areagotu ziren, Bizkaiko golkoaren inguruko gainerako lurraldeetan bezala. Arabaren zati handi batean eta Nafarroaren erdialdean eta hegoaldean lurrak nekazaritza mediterraneorako aproposak ziren. Leku haietan, erromanizazioa Hispaniako inguru erromanizatuetan garrantzia izan zuen. Bertan, adibidez, Iruñea eta Veleia hiriak sortu ziren.

Iparraldeko erromanizazio urria

Bizkaia, Gipuzkoa eta Pirinioak Inperioan gutxien erromanizatutako inguruak izan ziren.

Faktoreak

• Erromatar estatuak ia ez zuen kontrolatzeko bitartekorik, eta horren ondorioz, gizarte-independentzia handia zegoen.
• Erromatarrek ez zuten erromanizazio-

Barne-migrazio mugimenduak lurraldearen barruan gertatzen diren mugimenduak dira. XIX. mendeko azken hamarkadan hasi ziren Espainian, eta jendea hontara bultzatu zuena lana beharra izan zen. Espainiaren kasuan, norabide bakarreko fluxuak izan ziren, baserritik hirira egindakoak, eta gehienbat kualifikazio baxuko gazteak izaten ziren bidaiatzen zutenak. Lehen barne migrazioak urtaroko eta aldi bateko migrazioak izaten ziren. Hauek oso garrantzitsuak izan ziren XIX. mendearen amaieran eta 1960ko hamarkadan, eta beti itzultzeko asmoarekin joaten ziren, normalean, beste nekazari gune batzuetara edo hirira. Herrietako nekazari exodoa irirantz 1900-1975 urteen bitartean eman zen batez ere, eta hauek, esan bezala, lanpostu duin eta hobeto ordaindutako...

Industrializazio Garaiko eta Osteko Hiria

Industrializazio prozesuak garraio eta bide sareen garapena bultzatu zuen. Azpiegitura horiek, espazio fisiko berrien okupazioa ekartzeaz gain, komunikazioa erraztu eta barrutien espezializazio funtzionala eragin zuten. Hiriak sakon aldatu ziren, industria fabriken kokapenagatik eta hauek erakarritako jende uholdeagatik. Landa inguruetatik hiriburuetara eta zona industrialetara abiatutako exodoa gero eta nabarmenago bilakatu zen.

XIX. Mendeko Hiri Garapena

• XIX. mende hasieran ez zegoen hiri kontzentrazio handiegirik. Espainia 1833an probintzietan banatzeak hiriburuen hazkundea erraztu zuen.
• Mende erditik aurrera, ordea, industrializatzen ari ziren eremuek landa inguruko lagun asko erakarri zituzten (Bizkaia,

Malthusen arabera, biztanleria janari hornikuntza baino azkarrago haziko da, hauek muga bat daukatelako. Populazioa igotzen bada, baliabideak jaitsiko dira, beraz, populazioaren krisia egongo da eta ondorioz biztanleriaren jaitsiera. Baina errealitatean, populazioa ez da hainbeste hazi eta baliabideak, berriz, asko handitu dira. Malthusek ez zuen kontutan izan teknologiaren aurrerapena, gizakia ez dela uste bezain beste ugaltzen eta migrazioa. Baina trantsizio demografikoan 5 etapa nabarmentzen dira:

1. Jaiotza tasa altua zen, familiek ez zuten planifikaziorik baina heriotza tasa ere altua zen, medikuntza baxuagatik. Beraz, hazkundea txikia zen.
2. Heriotza tasa baxua zen, medikuntzak aurrera egin baitzuen, uraren kalitatea hobetu… Beraz, populazioaren

Sektoreetan espezializatuta baitzegoen.

Krisi honek ondorio hauek ekarri zituen: enpresak ixtea, produkzioa eta lanpostuak moldatu beharra, industriako BEGren hazkundea murriztea eta langabezia haztea. Azken emaitza desindustrializazio prozesua izan zen eta ondorioz euskal industriak pisua galdu zuen Espainiako industria sisteman.

Honi guztiari aurre egiteko, EAE-n industria berregituratzeko politikak abian jarri ziren. Horrela, industria birmoldatu eta berrindustrializaziorako politikak abian jarri ziren. BUZ (berrindustrializazio urgenteko zona) delakoak sortu ziren.

3. INDUSTRIAREN GAURKO EGOERA: EZAUGARRI OROKORRAK

Gaur egun euskal industriaren ezaugarriak honako hauek dira: metalen espezializatutako produkzioa, enpresa txikien eta ertainen...

MEDITERRANEO

Kokap.Medit.kosta+kostaldeaurre,guadalq haran+balearrak. Erliebe gorabehetsua kostan, laua kostatil hurbil, pixkat menditsu kostaurrean, landazabal leuna guadalqu. Itsas eragineko klima med. Udan prez gutxi.

Nekazaritza egiturak:

Biz ugaria lehen baina gaur exodoak murriztu. Popul sakabanatuak pilatzeko joera kostan ezik. Ustiateg. Inguru ureztatu, minifundioa. Lehorreko lur, txiki+ertain. Kat ert handi extrem

Erabilera

Nekazaritza: Lehorrean:Guadalq+kostaurre+mallorkaren barnean zerehalak, mahats, oliboak.Ureztatuak: Tenp leun+ intsolazio+ erliebearen babesa+lur egokiak+eskaera mesedegarria. Baratzezaintza goiztiarra egin aire zabalean. Fruitukultura med+fruta tropik malaga+granada.

Abeltzaintza Kat. Ardiena lehorreko lurretan abelburu...

Aurkezten dugun mapa Espainiako hiri-sistemari buruzkoa da. Gai honi dagokionez, irudiz osatutako mapa tematiko bat dugu aurrean. Mapa honetan, Espainiako estatuan dauden hiri desberdinek osatzen duten sistema dugu aztergai, eta bertan, haien artean eratzen diren azpisareak eta erlazioak antzeman daitezke. Hiri-sistema elkarrekin lotutako hirien multzoek osatzen duten erlazio-sare konplexua da, eta Espainiaren kasuan, neurri handi batean, industria-alditik heredatutakoa da.

Hiri-Sistemen Hierarkizazioa

Espainian, hainbat mailatan desberdindutako hiriak aurki ditzakegu. Hierarkia hau hirien neurri demografikoaren, eginkizunen eta eragin-esparruaren arabera ezartzen da. Mapak bestelako zeinu eta ideiak ere adierazten ditu.

Hiri espainiarrak hierarkizatuta...