Geografia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Alde Zaharra

Alde zaharra jatorritik XIX. mendearen erdialdean, industrializazioa hasi arte, urbanizatutako hiriaren zatia da. Gaur egungo hirietan espazio txikia hartzen du, baina kultura-ondare handia dauka. Horregatik, asko multzo historiko eta artistiko eta ondare aitortuak dira.

Zabalgunea

XIX. mendearen erditik XX. mendearen lehen herena bitartean egindako hirien zabalkuntzak hartzen duen espazioa da. Industrializazioaren eraginez, hirietan sortu zen hazkunde demografikoak alde zaharra gainditu eta espazio berriak sortu ziren:

• Plano erregularra, zerbitzu eta kalitate oneko eraikinak dituen zabalgune burgesa.
• Plano irregularra, zerbitzu falta eta kalitate eskaseko etxebizitzak dituzten industria eta langileen auzoak.
• Azkenik, hasieran langileentzat

Ekonomiaren Garapen Aldia (2): Hazkunde Ekonomikoa eta Bere Desorekak

Espainiako ekonomiak hazkunde nabarmena izan zuen faktore hauen ondorioz:

• Nazioarteko Egoera Ekonomikoa: Garai hartan nazioarteko ekonomiaren hazkundeak mesede egin zion Espainiari.
• Atzerriko Kapitalen Inbertsioak: Enpresa multinazionalak (Ford, IBM, Renault, besteak beste) Espainian kokatu ziren, eskulan merkea eta inbertsio aukerak aprobetxatuz. Horrek industria garapena bultzatu zuen, teknologia berriak ekarriz.
• Atzerriko Turismoaren Gorakada: Europako turismoak gora egin zuen, batez ere Espainiako prezio merkeek erakarrita. Hau Frankismoaren nazioarteko onespenaren adierazle ere izan zen.
• Emigrazioa: Langabezia murrizteko, jende asko atzerrira emigratu zuen (Suitza, Alemania,

Europaren Antolakuntza Politikoa eta Lurralde Antolakuntza

Europa, Ozeaniaren atzetik, bigarren kontinenterik txikiena da. Ez da bloke isolatua; Asiarekiko muga fisikoak lausoak dira, eta ez dago muga politikorik bi kontinenteen artean. Politikaren arloan, gehienak erregimen demokratikoak dira. Errusiak eta lehengo bloke sozialistak osatzen dute Ekialdeko herrialdeak.

Europa 49 estatu independentek osatzen dute. Horietatik 27 Europar Batasunaren barruan daude, eta estatu kopurua behin baino gehiagotan aldatu da. Lehen Mundu Gerra (1914-1918) eta Bigarren Mundu Gerraren ondoren (1939-1945), Estonia, Letonia eta Lituania Errusiaren parte bilakatu ziren.

Europako Biztanleria

Europak 740 milioi biztanle baino gehiago ditu, munduko biztanleriaren %12tik...

Trantsizio Demografikoa

Trantsizio demografikoa demografiaren bilakaeraren bigarren etapa da, demografia eredu zaharraren eta demografia erregimen modernoaren artean kokatzen dena. Ezaugarri nagusiak jaiotza-tasa altua, heriotza-tasaren jaitsiera eta, ondorioz, hazkunde natural oso handia dira. Etapa berri hau Industria Iraultzaren ondorio zuzena izan zen. Heriotza-tasaren jaitsiera elikaduraren hobekuntzaren eta medikuntzaren zein higienearen hobekuntzaren ondorioz gertatu zen.

Nekazaritza Exodoa

Nekazaritza exodoa landaldetik hirietara emigrazioa da. Industria Iraultzaren ondorio zuzena izan zen, nekazaritzaren mekanizazioaren erruz, eta hirietako industrian lanpostu berriak sortzean, herritar asko herri txikietatik hirietara abiatu baitziren....

Gaur egungo industria ekoizpena eta sektoreak

Industria sektoreak hiru multzo nagusitan sailkatzen dira, beren ezaugarri eta dinamismoaren arabera:

1. Industria-sektore helduak

Industria-adar hauetan eragin handia izan du faktore hauek behera egiteak: lehiakortasun murriztea, eskariaren jaitsiera, eta birmoldaketa-prozesuak egin behar izatea.

Sektore nagusiak:

• Oinarrizko metalurgia eta eraldaketa metalikoarekin lotutakoak:
  • Industria siderurgiko integralak altzairua burdin mineraletik lortzen du labe garaian.
  • Eraldatu metalikoen industriak produktu metalikoak eta makineria egiten ditu.
• Linea zuriko etxeko tresnen fabrikazioa: Ekoizpena, enpresa eta merkatua berrantolatzeko prozesuan murgilduta dago.
• Oihalgintza eta jantzigintza: Zuntz kimikoen adarra,

Bilboko Planoaren Iruzkina

1. Kokapen geografikoa eta sorrera. Lehenik eta behin, Bilbo Hiriak badu erlaziorik ingurugiroarekin. Lehen bilgunea portu bat zen eta portua mareen eraginagatik sortu zen leku horretan, hara ailegatzen baitziren itsasontziak ibaian gora. Lehen hiri horretan ez dago planifikaziorik eta izenak esaten du zatirik inportanteena ibaiko ezkerraldean zegoela, Bilbo Zaharra deitzen dena. Erromatar inperioaren azken aldian edo Erdi Aroko lehen mendeetan garatuko zen lehen portu hori bi ertzeetan, kai batzuen inguruan (Martzaa, Askao, Bilbao), are gehiago hara ailegatzen baitziren bi bide nagusiren adarrak, Balmaseda-Bilbo eta Urduña-Bilbo. Beraz, ibai portu eta bide gurutze bezala jaio zen Bilbo hiria.

Oro har, gaur egun Bilboko...

Turismo motak

• Eguzki eta hondartza turismoa: Garrantzitsuena da. Adibidez: Mediterraneoa, Karibea edo Kalifornia.
• Kultura-turismoa: Ondare arkitektonikoa duten hirietara. Adibidez: Paris, Praga, Venezia, Atenas.
• Landa-turismoa: Turismo berdea ere deitzen zaio, naturaz gozatzeko.
• Mendiko kirol-turismoa: Eskiarekin lotuta dago, batez ere Alpeetan.
• Negozio-turismoa: Feriak, enpresa-bilerak, erakusketak... Adibidez: New York.
• Abentura-turismoa: Parke tematikoak, rafting, trekking, eskalada...

Turismo herrialde hartzaile nagusiak

Pertsona kopuruagatik (milioi)

1. Frantzia: 85
2. AEB: 70
3. Espainia: 61
4. Txina: 56

Diru sarrerengatik (mila milioi $)

1. Txina: 142
2. AEB: 140
3. Espainia: 60
4. Frantzia: 56

Definizioak

Finantza-zerbitzuak

Bankuek familien aurrezkiak gordetzen dituzte eta...

Espainiako Hirien Sistema eta Aldaketak

Hirien Sistema

Iberiar penintsulako hiri-sistema industriaren etapatik heredatuta dago.

Madril

Madril Espainiako hiri-nukleo nagusia da. Hirugarren sektoreko jarduerak garatzen ditu.

Periferiako Hiri-Ardatzak

• Galiziako ardatz atlantikoa kostaldean hedatzen da, Ferrol eta Vigo bitartean, merkataritzan espezializatuta dago.
• Bizkaiko golkoaren ardatza, Asturiaseko triangelua (Oviedo-Gijon-Avilés), Santander eta euskal triangelua (Bilbo-Donostia-Gasteiz) barruan hartzen ditu, eta barrualderantz adarrak ditu (León, Burgos eta Logroño).
• Mediterraneoko ardatza Gironatik Cartagenara doa. Ardatz dinamikoena da, zerbitzuak pisu handia dute, batez ere turismoak.
• Ebroren haraneko ardatzak Bizkaiko golkoaren ardatza eta

Koropleta-espainako inguru turistiko (d han espazio zaba), turismo puntuak (puntu bakartuak). D arabera antolatu, handia, tx, ert, ez-turis. LErro bertik: Bereziki turistikoak (Andaluzia+uharteak). LErro horizon: Enboraldiko turismo inguruak (Kat+Valen). Puntuak: Hiri turitiko+kostako turismo.