Geografia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Klima-Eremuak eta Landaredia

Iberiar Penintsulako eta Kanarietako klima-eremuak eta horiei lotutako landaredia aztertuko ditugu. Klima-eremu nagusiak honako hauek dira:

• Klima ozeanikoa: Negu hotzarekin, barnealdeko klima ozeanikoa negu hotzarekin, trantsizioko klima ozeanikoa negu leunarekin, trantsizioko klima ozeanikoa negu moderatuarekin, trantsizioko klima ozeanikoa negu hotzarekin.
• Klima mediterraneoa: Itsasoko klima mediterraneoa negu leunarekin, itsasoko klima mediterraneoa negu moderatuarekin, klima mediterraneo kontinentala uda fresko eta negu hotzarekin, klima mediterraneo kontinentala uda bero eta negu hotzarekin, klima mediterraneo kontinentala uda bero eta negu moderatuarekin.
• Estepako klima: Beroa negu oso leunarekin, hotza negu moderatu

Klima Mediterraneo Kontinentalizatua

Klima mediterraneo kontinentalizatuaren eremua Iberiar Penintsularen barrualdea da. Prezipitazioak urriak edo moderatuak dira, urtean 300 mm eta 800 mm bitartean. Iberiar Penintsulako mendebaldeko sektorean, prezipitazioak ugariagoak dira borraska atlantikoen maiztasuna handiagoa delako. Gaztelako eta Ebroko Sakonuneen erdian, prezipitazioak urriagoak dira, mendikateen artean sartuta daudelako.

Tenperatura tarte termiko handia dute, itsasoaren eragina iristen ez delako. Aldaketa termikoei dagokienez, hiru azpimota klimatiko bereiz daitezke:

Azpimota Termikoak

• Ipar goi-lautada eta Guadalajara, Teruel eta Cuencako goi-lurrak: Udak freskoak eta neguak hotzak dira.
• Hego goi-lautada eta Ebroren haranaren ertzak: Udak

NBP (Nekazaritza Politika Bateratua)

Nekazaritza hobekuntza bilatzen duen Europar Batasuneko politika da. Europako nekazaritza ekoizpena bultzatzea du helburu nagusia.

Hasieran, Europan nekazaritza produktu gutxi ekoizten zenez, gutxieneko prezioak ziurtatu eta nekazariei laguntzak eman zitzaizkien. Horren emaitza gehiegizko produkzioa izan zen. Gaur egungo helburua, beraz, ingurumena zainduko duen nekazaritza iraunkorra bultzatzea da.

Industria Berregituratzea

Industria krisiari aurre egiteko Espainiako industria guneek 80ko hamarkadan hartutako politiken multzoa da. Bi alderdi osagarri ditu:

• Industria Birmoldaketa: Tarte laburrean krisian zeuden industria sektoreetan jardutea du helburu, bidegarritasuna eta lehiakortasuna lortzeko beharrezko doikuntzak

Nekazaritzaren Historia eta Garapena

Nekazaritza lurra lantzea da, gizakien nahiz animalien kontsumorako elikagaiak eta industriarako lehengaiak lortzeko. Neolitoan hasi ziren nekazaritzan, duela 10.000 urte inguru.

Nekazaritza Iraultza

Duela 200 urte inguru gauzak aldatzen hasi ziren. Nekazaritza Iraultza hasi zen Erresuma Batuan, ekoizpena handitzeko aukera izan zen, eta bi ondorio nagusi izan zituen:

1. Elikadura hobetu zen.
2. Jende gutxiago behar zen nekazaritzan jarduteko.

Nekazaritza Baldintzatzen duten Faktoreak

Faktore Fisikoak

Landareen hazkuntza baldintzatzen duten faktore naturalak dira:

• Klima: Landare bakoitzak tenperatura eta hezetasun jakin batzuk behar ditu hazi ahal izateko. Landareak ez dira hazten oso tenperatura altuetako lekuetan (45ºC-

Hiri Kontzeptua eta Definizio Irizpideak

Hiria definitzeko bi irizpide nagusi erabiltzen dira:

1. Irizpide Kuantitatiboak (Estatistikoak)

Biztanle kopurua dute oinarri. Espainian, Estatistika Institutu Nazionalaren (INE) arabera, 10.000 biztanletik gorako udalerriak hiriak dira.

2. Irizpide Kualitatiboak

Ezaugarriak oinarri hartuta definitzen dute hiria. Hauek dira nagusiak:

• Irizpide Morfologikoak: Hirien itxura formala.
• Irizpide Funtzionalak: Jarduerak (industria eta zerbitzuak).
• Irizpide Soziologikoak: Hirien gizarte dibertsitatea.
• Irizpide Espazialak: Hirien espazioaren antolaketa.

Urbanizazio Prozesuaren Etapak

1. Industria Aurreko Urbanizazioa (XIX. mendera arte)

Hiriak sortu zirenetik industrializazioa hasi arte luzatzen da (XIX. mendea).

Ezaugarri

Espainiako eta Euskal Herriko Hirigintza Prozesua

Hiriaren Definizioa eta Irizpideak

Hiri kontzeptua definitzeko zenbait irizpide daude: neurria, irizpide administratiboak, ekonomikoak eta funtzionalak. Herrialde guztiek baldintza batzuk ezartzen dituzte herri bat hiritzat jotzeko:

• Biztanle kopurua.
• Habitataren tamaina.
• Lehen sektoretik kanpo lan egitea.

Erromatarren Garaia: Antolamendu Argia

Erromatarrak iritsi arte ezin daiteke hirigintzaz hitz egin. Une horretan agertu zen hirigunearen antolamendu argia, hiriaren eta inguruko nekazaritza-gunearen arteko harreman administratibo eta ekonomikoen sistemaren barnean. Bi bidek zatitzen zuten hiria (cardo eta decumanus), eta hori jarraituz, koadro forman antolatzen ziren.

Erdi Aroa: Kulturen arteko Kontrastea

Erdi...

Eztanda Demografikoa: Munduko Biztanleriaren Hazkundea

XX. mendean zehar, izugarrizko eztanda demografikoa gertatu zen. Hazkunde prozesu azkar bat hasi zen mundu osoan. 1950. urtean, 2.500 milioi biztanle zeuden munduan; 2000. urtean, 6.000 milioi biztanle guztira. Gaur egun, 8.000 milioi inguru gara. Urtero 70 milioi baino gehiago gehitzen dira.

Trantsizio Demografikoa: Faseak eta Ezaugarriak

1. Erregimen demografiko zaharra: Jaiotza-tasa eta heriotza-tasa handiak, biztanleria gutxi hazi.
2. Lehen trantsizioa: Heriotza-tasa jaitsi eta jaiotza-tasa mantendu.
3. Bigarren trantsizioa: Jaiotza-tasa eta heriotza-tasa jaitsi.

Erregimen demografiko berria: Heriotza-tasa gutxienekoa da eta jaiotza-tasa behekoena.

Migrazioak eta Eragileak: Mugimendu Demografikoak

Mugimendu...

711. urtean, musulmanek Iberiar Penintsulako zatirik handiena konkistatu zuten. 711 eta 1031 urteen artean, musulmanen nagusitasuna nabarmena izan zen eskualdean.

Musulmanen Konkista (711)

711. urtean, arabiarren eta berberen talde txiki batek Afrikako iparraldetik Gibraltar itsasartea zeharkatu zuen. Tarik zen buru, Muzaren ordezkari militarra (Afrikako iparraldeko gobernadore musulmana). Tariken hasierako asmoak inguruneak arpilatzea baino ez ziren.

Al-Andalusen Egitura Politikoa

Wali-herria (711-756)

Konkistaren ostean, Al-Andalus wali-herri bihurtu zen, hau da, Damaskoko Omeiatarren Kaliferriko beste probintzia bat.

Emirerri Independentea (756-929)

VIII. mendearen erdialdean, Abbastarren altxamenduak Damaskoko kalifa omeiatarra eta bere familia...

Prehistoria Iberiar Penintsulan

Iberiar Penintsulako aztar zaharrenak Atapuercan aurkitu ziren, duela 1,2 milioi urte ingurukoak.

Paleolitoa

Paleolitoko gizakiak nomadak ziren. Hauek ziren haien jarduera nagusiak:

• Animaliak ehizatu.
• Sarraskiak jan.
• Fruituak bildu.
• Arrantza egin.

Tresnen garapena

• Behe Paleolitoa: Zakar landutako harrizko tresnak.
• Erdi Paleolitoa: Harriak hobeto landuta eta tresna espezializatuak.
• Goi Paleolitoa: Material berriak erabiltzen hasi ziren. Gizakiak talde txikitan bizi ziren.

Labar Artea

Labar artearen bi mota nagusi bereizten dira:

• Kantauriko Labar Artea: Naturalismo handia, kolore askoko pinturak, eta eszena ez-konposatuak. Haitzulo sakon eta ilunetan aurkitzen dira.
• Levanteko Labar Artea: Gizakiak ageri ziren, kolore bakarrekoak,

Hirigintza-prozesua: definizioa eta etapak

Hirigintza-prozesua biztanleak, jarduera ekonomikoak eta berrikuntza aipagarrienak apurka-apurka hirian pilatzea eta prozesu horiek ingurura zabaltzea da. Prozesu horretan hiru etapa nagusi bereizten dira: industria aurrekoa, industriakoa eta industria ostekoa.

IAH: Industria Aurreko Hirigintza

Etapa hau hiriak sortu zirenetik XIX. mendeko industrializazioa hasi arte hedatzen da. Garai honetan hirigintza urria izan zen, %10eko tasa egonkorrarekin. Hiriko eta landako biztanleria batera hazi ziren. Hirigintza-fenomenoari mesede egin zioten faktoreak estrategikoak, militarrak, politikoak, administratiboak, ekonomikoak eta erlijiosoak izan ziren.

Antzinaroa eta Erdi Aroa

• Sorreratik Erdi Arora: Feniziarrek eta