Al-Andalus: Musulmanen Nagusitasuna Iberiar Penintsulan (711-1031)

711. urtean, musulmanek Iberiar Penintsulako zatirik handiena konkistatu zuten. 711 eta 1031 urteen artean, musulmanen nagusitasuna nabarmena izan zen eskualdean.

Musulmanen Konkista (711)

711. urtean, arabiarren eta berberen talde txiki batek Afrikako iparraldetik Gibraltar itsasartea zeharkatu zuen. Tarik zen buru, Muzaren ordezkari militarra (Afrikako iparraldeko gobernadore musulmana). Tariken hasierako asmoak inguruneak arpilatzea baino ez ziren.

Al-Andalusen Egitura Politikoa

Wali-herria (711-756)

Konkistaren ostean, Al-Andalus wali-herri bihurtu zen, hau da, Damaskoko Omeiatarren Kaliferriko beste probintzia bat.

Emirerri Independentea (756-929)

VIII. mendearen erdialdean, Abbastarren altxamenduak Damaskoko kalifa omeiatarra eta bere familia hil zituen. Abd ar-Rahman gazteak soilik ihes egin zuen, eta Kordoban ezarri zen, emirerri independentea sortuz.

Kordobako Kaliferria (929-1031)

X. mendearen hasieran, Abd ar-Rahman III.ak barruko matxinadak guztiz amaitu zituen eta iparraldeko estatu kristauen aurkako espedizioak egin zituen.

Taifa Erreinuak (1031)

1031n, Kaliferria desegin zenean, probintzietako gobernadoreak independente aitortu ziren, Taifa izeneko erreinu txikiak sortuz.

Al-Andaluseko Ekonomia

Al-Andaluseko ekonomiaren oinarriak hauek izan ziren:

• Nekazaritza: Ekonomiaren oinarria izan zen.
• Abeltzaintza: Arkumeak, zaldiak eta zeta-harrak hazi ziren.
• Eskulangintza: Kotoizko, lihozko eta zetazko ehunak eta brokatuak egin ziren.
• Merkataritza: Erromatar galtzada zaharrak erabili ziren merkataritza-bide gisa.

Al-Andaluseko Gizartea

Gizartea bi multzo nagusitan banatzen zen:

• Aristokrazia (Jassa): Odoleko nobleak zeuden barruan, hau da, kalifaren familia eta arabiar konkistatzaileak.
• Biztanleriaren Masa (Amma): Al-Andaluseko gainerako biztanleak ziren.

Kultura Hispano-Musulmana

Al-Andalusek eginkizun garrantzitsua izan zuen Inperio Musulmanaren ekialdetik jasotako Greziar kultura klasikoa Europa kristaura zabaltzeko orduan.

Letrak eta Zientziak

Arabiera hizkuntza ofiziala bihurtu zen. Zientzietan, diziplina praktikoenak izan ziren nagusi:

• Nabigazioa eta Astronomia (Abd al-Qasim Maslama aipatu behar da).
• Medikuntza (Abu al-Qasim al-Zahrawi edo Abulkasis nabarmendu behar da, garai hartako zirujaurik ospetsuena).

Eraikin Motak

Al-Andaluseko eraikin aipagarrienak meskitak, jauregiak eta gotorlekuak izan ziren:

• Meskitak: Adibiderik onena Kordobako Meskita da.
• Jauregiak: Garrantzitsuenak Medina Azahara eta Zaragozako Aljaferia dira.
• Gotorlekuak: Ugariak ziren, kristauekin zeuden etengabeko liskarren eraginez.