Geografia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Nekazaritza Politika Bateratua (NPB)

NPB (Nekazaritza Politika Bateratua) Europako Batasunaren politika garrantzitsuenetako bat da. Bere helburua nekazaritza-merkatuen antolakuntza bateratuaren bitartez europar kontsumitzaileei eta nekazariei prezio justuak bermatzea da, honako printzipio hauek errespetatuz: prezioen batasuna, finantza-solidaritatea eta komunitatearen lehentasuna.

NPBk denbora laburrean autohornikuntza ahalbidetu zuen, baina handik gutxira gainprodukzioa arazo bihurtu zen, bere kostu ikaragarriekin batera. Gainprodukzio honen zergatia EBko prezio altuak ziren.

Tertziarizazioa eta Zerbitzuen Sektorea

Tertziarizazioa jarduera produktiboekin lotura handia duten eta enpresentzako zerbitzuen izendapenaren menpe bil daitezkeen jarduera...

Euskal Autonomia Erkidegoko hiriek osatzen duten sisteman, hirien ezaugarrietan oinarritutako hierarkia ageri da: demografiaren neurria, eginkizunak eta eragin-eremuaren hedadura. Horrez gain, hirien arteko harremanak eta Espainiako edo Europako beste sistema batzuekiko loturak ere kontuan hartzen dira.

1. Hiriburuen Euskadiko nukleo anitzeko sistema

Hierarkia horren gailurrean Euskadiko nukleo anitzeko sistema dago, hiru hiri nagusik osatua:

• Bilboko eremu metropolitarra: Euskadiko demografia-aglomerazio handiena da. Eginkizun nagusiak hirugarren sektorekoak dira eta estatu mailako lotura estuak ditu. Madrilen atzetik, eragin-eremu garrantzitsua du, nazioarteko harremanak portuaren eta Loiuko aireportuaren bidez bideratuz.
• Donostia: Neurri txikiagoko

Landa Espazioa: Ezaugarriak eta Bilakaera

Hiritartu gabeko lurraldea hartzen du.

1. Landa Espazioaren Ezaugarriak
   • Landa espazioa dinamikoa da, premia sozioekonomikoen arabera aldatuz joan baita.
   • Tradizioz, baserri espazioa nekazaritzan, abeltzaintzan eta basogintzan jarduten du, elikagaiak ekoizteko.
   • 1990eko hamarkadaz geroztik, espazio multifuntzional bihurtu da. Gero eta handiagoa da landa espazioaren eta hiri-espazioaren arteko integrazioa.
   • Landa espazioa heterogeneoa da, aldaketek ez baitute eragin bera izan lurralde guztietan, eta mota askotako egoerak daude.

Baserri Espazioa eta Haren Garrantzia

Nekazaritza, abeltzaintza eta basogintza jarduerak egiteko erabiltzen den landa espazioaren zatia da. Jarduera horiek ekarpen txikia egiten diote enpleguari...

Nekazaritza eta Abeltzaintza Sistemak

Nekazaritza motak

• Nekazaritza intentsiboa: Lur sail txikiei produkzio eta etekin handiagoak ateratzen dizkien nekazaritza mota.
• Nekazaritza estentsiboa: Lur sail handietan egiten da eta etekin gutxi lortzen ditu; orokorrean atzeratua da, lan-esku eta kapital gutxi erabilita.

Abeltzaintza motak

• Abeltzaintza intentsiboa: Printzipio nagusia etekin handienak ahalik eta denbora txikienean lortzea da. Eskala handiko merkatuaren eskakizunak asetzen ditu.
• Abeltzaintza estentsiboa: Abeltzaintza sistema tradizionala; bere helburua baldintza eta ziklo naturalei egokitutako lurraldea modu egonkorrean erabiltzea da.

Nekazaritza Politika eta Ustiapena

Nekazaritza Politika Bateratua (NPB)

EBko estatu kide guztietan aplikatzen...

Nekazaritza-paisaiaren giza elementuak

Lursailak

Nekazaritza-ustiategia esaten zaio jabe baten ekonomia-unitate batek jarduerak egiteko erabiltzen duen espazio fisikoari. Tamainaren arabera, ustiategiak handiak edo txikiak izan daitezke. Bi mota nagusi bereizten dira:

• Openfield edo lur zabaleko paisaia: lursail independentez osatutako nekazaritza-paisaia da.
• Bocage edo lur itxiko paisaia: lursailak hesien, harrizko hormen edo antzekoen bidez itxita daudenean.

Lursail motak

• Ekoizpen intentsiboaren helburua lurrak ahalik eta gehien ustiatzea da. Herrialde garatuetan teknika modernoak erabiltzen dira.
• Ekoizpen estentsiboa lursail handietan egiten da, baina ez da sail osoa ustiatzen; zati bat lugorri uzten da, erein gabe.

Lehen sektorea gaur egun

Lehen

EAE-ko INDUSTRIA SEKTORE NAGUSIAK

1. Barruko Migrazioa

1.1. Migrazio Tradizionala (1975era arte)

1.1.1. Migrazio motak eta ezaugarriak:

• a) Urtarokoa: Aldi baterako mugimenduak.
• b) Nekazari-exodoa: Jomuga hiriak ziren, izaera iraunkorrekoa. Arrazoia: XX. mendean landa-eremuan lan-esku gehiegi zegoen. Madril, Bartzelona eta Euskadira zuzendutako pausoz pausoko migrazioa izan zen.

Bilakaera historikoa:

• Gerra Zibila: Exodoa gelditu egin zen, hirien hornikuntza arazoak zirela eta.
• 1950-1975: Exodo bolumen handia gertatu zen. Hazkunde demografikoa, nekazaritzaren mekanizazioa, industria-goraldia eta turismoaren booma izan ziren eragile nagusiak. Jomugak: uharteak, Madril eta Mediterraneoko ardatza.
• 1975etik aurrera: Beherakada gertatu zen, industriak erakargarritasuna galdu zuelako eta kanpokoak

Hilkortasuna eta heriotza-tasa: kontzeptuak

Hilkortasuna biztanleria jakin batean eta une jakin batean gertaturiko heriotzen kopurua da. Heriotza-tasak urtebetean hildako pertsonen eta urte horretako biztanle-kopuru absolutuaren arteko erlazioa adierazten du.

Haurren heriotza-tasa, urtea bete baino lehen hildako haurren kopuruaren eta urte horretan jaiotako guztien arteko erlazioa da, milakotan adierazten dena.

Heriotza-tasaren kalkulua eta mailak

Heriotza-tasa kalkulatzeko formula hau erabiltzen da:

Heriotza-tasa = (urtebetean hildakoen kopurua / biztanleria osoa) x 1.000

Hiru maila nagusi bereizten dira:

• HT altua: ‰25etik gorakoa.
• HT ertaina: ‰15-25 artekoa.
• HT baxua: ‰15etik beherakoa.

Hilkortasunaren bilakaera historikoa Espainian

Espainian,...

Euskal Industria: Eraldaketa eta Lurralde Antolaketa (1994tik Aurrera)

1994tik aurrera, euskal industria eraldatu eta modernizatu egin da, baina oraindik mugak ditu. Horiek konpontzeko industria-politika garatzen da.

Eskualde Mailako Analisia

Industriaren banaketak triangelu alderantzikatuaren itxura du, eta erpinak hiru euskal hiriburuetan kokatzen dira:

• Bilboko eta Donostiako nukleoak industria-korridore baten bidez lotuta daude barrualdetik.
• Dentsitate txikiagoa duen kostako ardatz bat dago.
• Gasteiz bietatik bereizita ageri da.

Probintzia Mailako Ereduak

Probintzia mailan, honako eredu hauek nabarmentzen dira:

• Bizkaia: Eredu polarizatua.
• Araba: Makrozefalia.
• Gipuzkoa: Banaketa orekatuagoa.

Berrikuntza nagusia industrializazio endogenoan oinarritutako...

Euskadiko Industria Sektoreak

Industria Egiturak

Euskal ekonomian esportazioek duten garrantzia aipatu behar da. Europara esportatzen du, baita Frantziara eta Alemaniara ere. Horrek gorabeherak ekartzen dizkio euskal industriari, nazioarteko egoerari lotutakoak.

Azken hamarkadetan, euskal industriak ekonomian duen pisu erlatiboaren galera izan du.

Enpresa Motak

• ETEak: Nagusi dira, batez ere 250 langiletik beherakoak. ETEek garrantzi handiagoa dute Bizkaian eta Gipuzkoan, eta kimika, elikagaia eta zura sektoreei dagozkie.
• Enpresa Handiak: 5.000 langiletik gorakoak bigarren tokian daude. Industri gune trinkoetan daude (Gasteiz), eta garraiorako materialen, kautxuaren eta energiaren sektoreari dagozkie.

Kooperatibismoa

Kooperatibismoaren indarra hiru...