Geografia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

INDUSTRIA SEKTOREAK

Espainian, industria-sektore helduek garrantzi nabarmena izaten jarraitzen dute. Sektore dinamikoenetan, atzerriko kapitalek indar handia dute, eta goi-mailako teknologia dutenak hazi egin dira, baina ez dute Europako beste herrialde batzuetan adinako ezarpenik.

INDUSTRIA SEKTORE HELDUAK

Lehiakortasun beherakada jasaten duten industriaren adarrak dira.

1. Metalurgiak metalak erabiltzen ditu lehengaitzat. Siderurgiak edo burdinaren metalurgiak bi azpisektore hartzen ditu. Siderurgia integralak labe garaietan burdin-mineraletik ateratzen du altzairua. Birmoldaketa-prozesu gogor baten ondorioz, Asturiasen soilik eusten zaio siderurgia mota horri. Siderurgia ez-integralak txatarretik lortzen du altzairua labe elektrikoetan, eta Euskadin,

Eguraldia eta Klima Motak

Eguraldia

Lurreko leku eta une batean atmosferak duen egoera da, hainbat elementu meteorologikoz definitua, eta meteorologia zientziak aztertzen duena.

Klima Ozeanikoa

Ezaugarri nagusiak

• Flora-eskualdea: Eurosiberiarra.
• Landare-formazioak: Baso hosto-erorkorrak, otalurrak eta belardiak.

Landare-formazioen xehetasunak

• Belardiak: Landaredi belarkaraz osatuta. Lur-eremu handiak hartzen dituzte.
• Otalurra: Sastrakadi trinkoa, garaiera baxukoa.
• Ibaiertzetako landaredia: Lurzorua hezetasunez bustitzen da. Etengabe ura dagoenez, espezie batzuk soilik bizi daitezke.

Giza jarduerak

• Basoen hedadura murriztu da.
• Espezie sekundarioak sartu dira (adibidez, gaztainondoa).
• Ibaiertzetako basoen hedadura murriztu du.

Klima Mediterraneoa

Ezaugarri nagusiak

• Flora-

Biztanleria aktiboaren %40k dihardu lehen sektorean.

• Herrialde garatuetan biztanleria aktiboaren zati txiki bat lan egiten du. Produktibitatea handia mekanizazioari esker.
• Garatzen ari diren herrialdeetan, biztanleen erdiak BPG-ren %10etik gora. Produktibitate txikia da, laborantza-teknika tradizionalak erabiltzen dituzte.

Landa eremuak berreskuratzeko ekimenak

Herrialde garatuetan gertatu den landa-éxodo jendetsua, nekazaritza-teknika berriak ezartzearen ondorio izan da. Premiazkoa da landa-eremuak berreskuratzea eta ezinbestekoa elikadura-segurtasuna, hau da, biztanleriak elikagaiak izatea bermatuko duen lehen sektore eraginkor bat izatea.

Nekazaritza-paisaia

- Erliebea

- Lurzoru mota

- Klima

Nekazaritza-paisaiaren giza elementuak

Lursailak

Nekazaritza-...

Klima ozeanikoa

Klima ozeanikoa penintsulako iparraldean hedatzen da, Kantauri itsasoko erlaitza eta Galizia hartuz. Ezaugarri nagusiak hauek dira:

• Prezipitazioak: Ugariak eta erregularrak dira, urtean 800 mm-tik gorakoak.
• Tenperaturak: Leunak dira urte osoan, itsasoaren eragin termikoari esker.

Landaredi ozeanikoa

Klima honi lotutako landaredia aberatsa da:

• Baso hostoerorkorra: Espezie nagusiak pagoa, haritza eta gaztainondoa dira. Pagoak hezetasun handia behar du, eta horregatik Nafarroako Pirinioetan pagadi zabalak aurki ditzakegu.
• Otalurrak eta belardiak: Sastrakadi zabalak ere ohikoak dira, hala nola txilarra, iratzea eta otea.

Klima mediterraneoa

Klima mediterraneoa klima ozeanikoaren hegoaldean hasten da, eta prezipitazio urri eta irregularrak...

gaia: Espainiako klimak

Klima ozeanikoa

Kantauriar Itsasoan eta Galizian aurkitzen da.

Prezipitazioak

• Ugariak, erregularrak eta leunak dira. Urteko prezipitazioak 800 mm-tik gorakoak dira, eta 150 egunetan baino gehiagotan egiten du euria.
• Banaketa erregularra dute: negua eta udazkena dira sasoirik euritsuenak, eta uda, berriz, lehorrena.
• Prezipitazioak modu leunean erortzen dira, eta horrek lurrak ura errazago xurgatzea ahalbidetzen du.

Tenperaturak

Bi eremu bereizten dira:

• Kostaldean: Anplitude termikoa txikia da (9-12 °C). Udak freskoak izaten dira eta neguak, aldiz, moderatuak, batez beste 6 °C-tik gorakoak.
• Barnealdean: Anplitude termikoa moderatua da (12-15 °C). Udak freskoak dira, baina neguak hotzak, batez beste 6 °C-tik beherakoak.

Mendialdeko

Bilakaera Historikoa: Artisautik Robotera

Artisautza-lana (XVIII. mendera arte)

Artisau maisuek egiten zituzten produktuak, gaitasuna baitzuten lehengaiak manufaktura bihurtzeko beren energia eta trebetasunaren bidez. Artisauen etxeak lantegi eta etxebizitza ziren aldi berea. Hiri nagusietan, jardueraren arabera antolatutako artisauen auzoak zeuden: arotzenak, larrugileenak eta errementarienak. Ekoizpena oso urria zen.

Lehen Industria Iraultza (XVIII. mendearen amaiera)

Industria-fabrikazioko prozesuak abiatu zituzten Erresuma Batuan. Ikatzez elikatutako lurrun-makinak asmatu zituzten, eta horrek zenbait ekoizpen sektoreren garapena ekarri zuen, besteak beste ehungintzarena eta manufaktura metalikoena.

Bigarren Industria Iraultza (XIX. mendearen

Nekazaritza-jardueren egitura

Nekazaritza-egitura landatutako eremuak antolatzeko modua da. Zenbait faktoreren araberakoa izaten da:

• Ustiategien tamaina: Lursail handiz osatutako ustiategiei latifundio deritze, eta tamaina txikikoei, berriz, minifundio.
• Lursailaren forma: Oinarrizko bi forma bereizten dira: erregularra eta irregularra. Bereizketa horren arrazoia faktore fisikoak izaten dira.
• Itxitura: Lursailak muga fisikoen bidez zehaztu daitezke (hormak...) eta landa itxia edo bocage deritzo. Mugarik gabekoak ere izan daitezke, eta horrelakoetan, landa-zabala edo openfield izeneko paisaia sortzen da.
• Jabetza: Nekazaritza-lurren jabetza pribatua izaten da; baina kolektiboa izan daiteke, jabe-multzo batenak badira.
• Edukitza: Nekazaritza-eremuen ustiapena

Landa-paisaietako faktore erabakigarriak

Munduan landa-paisaia ugari daude, faktore fisikoen eta giza faktoreen eraginaren ondorioz. Hauek dira faktore fisiko garrantzitsuenak eta giza faktore aipagarrienak:

Faktore fisiko garrantzitsuenak

• Erliebea: Eremu agrarioen malda edo eguzki-arekiko orientazioa erliebearen araberakoak dira.
• Klima: Tenperatura eta hezetasuna klimaren mendekoa dira eta landare- eta abeltzaintza-jarduerak baldintzatzen dituzte.
• Lurzorua: Lurzoruaren gatzatasuna edo azidotasuna erabakigarriak dira horretan egingo den nekazaritza-jarduerarako.

Giza faktore aipagarrienak

• Demografia: Biztanleria dentsitate handiko lurraldeetan ekoizpen handiagoa behar da elikagai gehiago lortzeko.
• Teknologia: Teknologiaren garapen-mailaren arabera

Euskadiko industriaren egungo egoera

1994 eta 2007 urteen artean, euskal industria eraldatu eta berritu egin da.

Industria ekoizpenak behera egin zuen krisiaren ondorioz, eta kontsumoa ere murriztu.

Industria produkzioa

Oso espezializatua dago hiru sektore hauetan:

• Metalgintzan eta metalezko produktuen fabrikazioan
• Erau zketa-industria eta petrolio, energia eta uraren industrietan
• Mekanika — makina eta ekipoetan

Industria-politikan helburuetako bat da krisian dauden baina etorkizunerako ikuspegiak dituzten sektore bidegarriak berregituratzea; sektore tradizionaletan berrikuntza ezartzea lidergoa berreskuratzeko; eta enpresa lider berriak sortzen laguntzea.

Industria egitura

1. EAEko industriak Espainiako estatuko industriak baino pisu handiagoa du, eta