Euskal Autonomia Erkidegoko Hiri-Sistemaren Analisia

Euskal Autonomia Erkidegoko hiriek osatzen duten sisteman, hirien ezaugarrietan oinarritutako hierarkia ageri da: demografiaren neurria, eginkizunak eta eragin-eremuaren hedadura. Horrez gain, hirien arteko harremanak eta Espainiako edo Europako beste sistema batzuekiko loturak ere kontuan hartzen dira.

1. Hiriburuen Euskadiko nukleo anitzeko sistema

Hierarkia horren gailurrean Euskadiko nukleo anitzeko sistema dago, hiru hiri nagusik osatua:

• Bilboko eremu metropolitarra: Euskadiko demografia-aglomerazio handiena da. Eginkizun nagusiak hirugarren sektorekoak dira eta estatu mailako lotura estuak ditu. Madrilen atzetik, eragin-eremu garrantzitsua du, nazioarteko harremanak portuaren eta Loiuko aireportuaren bidez bideratuz.
• Donostia: Neurri txikiagoko eremu metropolitarraren erdigunea da. Eginkizun dibertsifikatuak ditu (turistikoak, industrialak eta komertzialak). Kokapen pribilegiatua du, Frantziako mugatik hurbil eta Baionarekin lotura estua izateaz gain, Nafarroara eta Ebroren haranera joateko komunikabide nagusien ondoan baitago.
• Vitoria-Gasteiz: Administrazio-eginkizun nagusiak ditu, autonomia-erkidegoko hainbat erakunderen egoitza baita. Horrez gain, eginkizun industrialak, komertzialak eta turistikoak ditu, Nafarroarekin eta Errioxarekin lotura estua mantenduz.

Lurralde historikoetako hiriburuen azpitik, 10.000 eta 50.000 biztanle arteko hainbat hiri ertain eta txiki daude.

2. Hiri-sistemaren espazioaren antolamendua

Euskadiko hiri-sistemako espazioaren banaketa orekatua da, eta bi azpisistema nagusi bereizten dira:

A) Itsasertzeko azpisistema

Bilboren eta Donostiaren arteko alboko hiria osatzen du:

• Bizkaia: Hiri-sistema desorekatuagoa da, Bilbo Handiko eremu metropolitarrean biltzen baitira eginkizun nagusiak. Gainerako lekuetan, hiriak hiribilduak dira, haranen erdiguneetan kokatuta eta irisgarritasun handiko ardatzetan.
• Gipuzkoa: Sistema orekatuagoa da. Donostiarekin batera, hainbat hiri industrial ertain daude lurraldean zehar nahiko era homogeneoan kokatuta, Deba, Urola eta Oria ibaien haranetan (adibidez, Beasain eta Ordizia).

B) Barnealdeko azpisistema

Vitoria-Gasteizen inguruan dago. Sistema desorekatua da, hiriburuan pilatzen baita lurraldeko biztanleriaren % 75. Hiriburutik kanpo, Laudio eta Amurrio besterik ez daude, eta gainerako eremuetan ez dago hiri esanguratsurik.