Geografia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Euskal Herriko Landaredia

1. Klima Ozeanikoa

Uren banalerroaren iparraldeko lurrak: Bizkaia, Gipuzkoa, Arabako iparraldea eta Ipar Euskal Herria. Prezipitazioak oso ugariak eta erregularrak dira.

• Hosto erorkorra nagusi: Pagoak eta haritzak.
• Haritza: 300-700 m inguruan, lurzoru azidoetan (Baztan). Baso mistoetan egon daiteke: lizarra, astigarra, gaztainondoa, zumarra...
• Pagoak: Lurzoru silizeo edo kareharrizkoak nahiago ditu. Hezetasun handia eta 700 m-tik gorako altitudea behar ditu.
• Eraldaketa: Aro modernoan haritz eta pago asko bota ziren, eta hazkunde azkarreko espezieak landatu zituzten (pinua eta eukaliptoa).
• Artadia: Lurzoru kareatsu, aldapatsu eta aireztatuetan dago, gehienbat kantauri aldean. Ohikoa da ereñotzarekin agertzea.
• Padurak: Oxigeno

Erakundeak eta Politika

• Erromako Ituna: 1958an Frantziak, Italiak, Belgikak, Luxenburgok, Herbehereek eta Alemaniako Errepublika Federalak Europako Ekonomia Erkidegoa sortzeko sinatu zuten akordioa.
• Europar Batasuna: 28 kidez osaturiko estatuen arteko lotura ekonomikoa eta lankidetza bultzatzea helburu duen estatuz gaindiko erakunde dinamikoa.
• Autonomia Erkidegoa: Espainiako lurralde-banaketa administratiboa. Probintzia batez edo gehiagoz osatua, botere legegilea, betearazlea eta judiziala bere erakundeekin dituena.

Geomorfologia eta Ingurunea

• Mendigune Zaharra: Aro tertziarioan, orogenia alpetarraren eta paleozoikoko materialaren apurketaren ondorioz sortutako unitate morfoestrukturala.
• Tolestura Mendikatea: Aro tertziarioan, orogenia alpetarrarekin

Turismoaren Eboluzioa eta Helburuak

• Eskaintzaren kalitatea hobetu egin da.
• Eskaintzaren dibertsifikazioa.
• Gobernuek turismoa sustatzen dute.
• Ingurumen iraunkortasunaren eta kontserbazioaren oreka lortu nahi da.
• Oraindik ez da bukatu eraldaketa, eta hondartza eredua da nagusi.
• Berdin du nola, baina helburua turismoa lortzea zen.

Turismo Eskaintza

Turismo eskaintza turistaren esku jarritako zerbitzuen multzoa da.

Ostatu Eskaintza

Ostatu eskaintza oso zabala da eta Iberiar penintsularen Mediterraneoko kostaldean, Balearretan eta Kanarietan pilatzen da. Azken urteotan, barrualdean ere gora egin du.

Mantenu Eskaintza

Mantenu-eskaintzan sukaldaritza-zerbitzuak sartzen dira.

Aisia Eskaintza

Aisia-eskaintzan kirol-instalazioak, olgetarako eta uretako parkeak, golfa,...

Hiztegia: Nekazaritza eta Abeltzaintza

Nekazaritza motak

• Nekazaritza intentsiboa: Espazio txiki batean egiten den nekazaritza mota da. Helburua azalera-unitateko etekin handiak lortzea da. Lan eta inbertsio handiak eskatzen ditu: makinak, ongarriak, pestizidak, ureztatze-sistemak... Urtean uzta bat baino gehiago lortzen saiatzen dira. Barazki-ekoizpenetan erabiltzen da, baina baita ardogintzan edo monolaborantzetan ere.
• Nekazaritza estentsiboa: Espazio zabaletan egiten den nekazaritza mota da. Hektareako etekinak ez dira handiak izaten. Eskulan gutxi erabiltzen dute, baina oso mekanizatua izaten da. Zereal-soro handietan praktikatzen da.

Abeltzaintza motak

• Abeltzaintza intentsiboa: Merkatuko abeltzaintza mota da. Oso espazio txikian zenbait abere

Errepideko garraio-sistemaren ezaugarri nagusiak

Errepideek biztanleria-nukleoak lotzen dituzte. Honakoak dira sistemaren ezaugarri nagusiak:

A) Eskumenen banaketa eta sare motak

Sarearen gaineko eskumenak Estatuaren, autonomia-erkidegoen eta diputazio nahiz kabildoen artean banatzen dira. Estatuko sareak herrialdeko biztanleria-nukleo nagusiak lotzen ditu eta nazioarteko sarearekin komunikatuta dago. Sare autonomikoak, berriz, eskualdeen barruko mugikortasunari erantzuten dio eta estatuko sareekin lotuta dago.

B) Diseinu erradiala

Iberiar penintsulako errepide-sareak diseinu erradiala du. Erdigunea Madrilen dago, eta ardatzak ditu periferiako portu eta hiri nagusietarantz, bertan biztanleria eta jarduera ekonomikoa biltzen baitira. Eredu hori Estatuaren...

Industriaren Definizioa eta Oinarriak

Industria energia-iturri bat erabiliz lehengaiak produktu landu edo erdi landu bihurtzen dituen jarduera da. Industriaren funtsezko oinarriak lehengaiak eta energia-iturriak dira.

Euskal Industriaren Eraldaketa

1994tik aurrera, euskal industria eraldatu eta modernizatu egin da, muga batzuk gaindituz. Arazoak konpontzeko industria-politika zehatza erabili da. Gaur egun, industria-ekoizpena hiru sektore nagusitan banatzen da:

• Metalurgia eta produktu metalikoak.
• Uraren industriak.
• Makineria.

Euskal Autonomia Erkidegoko Industria-Egitura

Euskal Autonomia Erkidegoko (EAE) industria-egituran ETEak (Enpresa Txiki eta Ertainak) dira nagusi. EAEko I+G+b (Ikerketa, Garapena eta Berrikuntza) maila Espainiako batez bestekoa...

Laborantza lehorraren bilakaera

Laborantza zurkarak eta monolaborantza tradizionala

Laborantza zurkarak ere lantzen ziren, esaterako, mahatsondoa eta olibondoa, eta bigarren mailan, almendrondoa eta algarroboak. Laborantza horiek monolaborantza moduan ageri ziren, elkarrekin lotuta, edo beste aprobetxamendu batzuekin batera.

Laborantza lehorraren egungo egoera eta eskualdeak

Gaur egun, gariaren ordez garagarra landatu da; eta lugorri osoaren ordez lugorri erdia (ekilorea erabiltzen da atseden hartzeko labore moduan) ezarri da, edo lugorria guztiz desagertu da ongarri kimikoak erabiltzeari esker.

Eskualdeetako nagusitasunari dagokionez:

• Zerealak Gaztela eta Leónen dira nagusi.
• Olibondoak eta mahastiak garrantzi handiagoa dute Gaztela-Mantxan, Aragoin

Ozeanikoa

Landaredia: Baso atlantikoa da nagusi. Berezko espezieak haritza, pagoa eta gaztainondoak dira. Eremu batzuetan zakardia dago.

Mediterraneo tipikoa

Kokapena: Mediterraneoko itsasertza (penintsulako hego-ekialdea izan ezik) eta Atlantikoko Andaluziako itsasertza (Andaluziako mendebaldeko barnealdean eta Extremaduran sortzen da).

Tenperatura: Neguak epelak (hilabeterik hotzena 10 gradutik gora) eta oso beroa udan (22 gradu edo gehiago).

Prezipitazioak: Urriak, udan batez ere. Batzuetan, euri-jasak izaten dira, batez ere udaberrian eta udazkenean. Pmm: 800-300 mm bitartean.

Landaredia: Sastrakak, zuhaixkak eta baso mediterraneoa. Baso horretan artea da nagusi.

Kontinentalizatua eta kontinentalizatu lehorra

Kokapena: Penintsularen barnealdea:...

Aro Geologikoak eta Erliebearen Formazioa

Aro Primarioa

Aro primarioan honako mendigune hauek sortu ziren: mendigune hesperikoa, Akitaniako mendigunea, Katalunia-Balear mendigunea, Ebroko mendigunea eta mendigune betiko-riftarra. Hauek guztiak zokalo bihurtu ziren.

Aro Sekundarioa

Aro sekundarioan, Piriniaurreko ingurua eta itsas fosak sedimentuz bete ziren.

Aro Tertziarioa

Aro tertziarioan honako unitate hauek eratu ziren: Pirinioak, Kataluniako sistema, mendikate betikoak, Ebro eta Guadalquivirreko sakonuneak, Kantauriar mendikatea, Iberiar sistema, Sierra Morena, Erdialdeko mendikatea eta Toledoko mendiak.

Aro Kuaternarioa

Aro kuaternarioan, Pirinioetan, Kantauriar mendikatean, Sierra Nevadan, Erdialdeko mendikatean eta Iberiar mendikatean zirkuko...

Donostia: Hiriaren Azterketa

Kokapena eta Ezaugarri Nagusiak

Donostia Gipuzkoako probintziaren hiriburua da, probintziaren iparraldean eta Kantauri itsasoaren ertzean kokatuta. Hiria Igeldo eta Ulia mendien arteko lurraldean hedatzen da, Kontxako badiaren inguruan. Donostiak itsas eta mendi ezaugarriak ditu. Itsasoaren gertutasunak abantailak ematen dizkio, baina erliebe aldapatsuak komunikabideetarako oztopo dira.

Hasieran, Donostia Urgull mendiaren tonboloan kokatu zuten; bertan Kontxako badia eta Urumea ibaiaren ahoa bereizten dira. Inguruan, Donostiari berezitasun paisajistikoa ematen dioten mendiak daude: Igeldo, Santa Klara uhartea, etab. Donostiako ingurune natural asko erabat eraldatu dituzte, elementu natural ugari suntsituz; hala ere,...