Nekazaritza eta Abeltzaintza: Kontzeptu Gakoak eta NPB

Hiztegia: Nekazaritza eta Abeltzaintza

Nekazaritza motak

• Nekazaritza intentsiboa: Espazio txiki batean egiten den nekazaritza mota da. Helburua azalera-unitateko etekin handiak lortzea da. Lan eta inbertsio handiak eskatzen ditu: makinak, ongarriak, pestizidak, ureztatze-sistemak... Urtean uzta bat baino gehiago lortzen saiatzen dira. Barazki-ekoizpenetan erabiltzen da, baina baita ardogintzan edo monolaborantzetan ere.
• Nekazaritza estentsiboa: Espazio zabaletan egiten den nekazaritza mota da. Hektareako etekinak ez dira handiak izaten. Eskulan gutxi erabiltzen dute, baina oso mekanizatua izaten da. Zereal-soro handietan praktikatzen da.

Abeltzaintza motak

• Abeltzaintza intentsiboa: Merkatuko abeltzaintza mota da. Oso espazio txikian zenbait abere hazi eta elikatzen dira. Abereak etxaldetan edo korta handitan hazten dira. Abereak bertatik ateratzen ez badira, estabulazio izenez ezagutzen da. Egunean behin ateratzen badira, erdiestabulazioa dela esaten da.
• Abeltzaintza estentsiboa: Larrerako gune zabalak dauden tokietan praktikatzen da. Espazio zabaletan egiten da, okelarako behiekin, Lidiako zezenekin, angioetako txerriekin, zaldi eta ardiekin. Askotan transhumantea izaten da eta epe batzuetan kortan gorde daitezke.

Ustiapena eta Paisaia

• Nekazaritza-ustiapena: Nekazaritza praktikatzeko antolatutako multzoa. Hiru elementuk osatzen dute: lurra, lana eta instalazioak. Lurraren tamainari dagokionez, latifundioa edo minifundioa izan daiteke. Lanari dagokionez, familian egin daiteke edo enpresa kapitalista bateko langileekin.
• Nekazaritza-paisaia: Landa-paisaia moduan ere ezagutzen da. Nekazaritza, abeltzaintza eta basogintza jarduerek espazio natural batean eragindako eraldaketek sortutako paisaiari deritzo. Elementu nagusiak inguru fisikoa, klima eta berezko landaretza dira; gainerakoan, lehen sektoreko jarduerek utzitako aztarnak dira. Penintsulako nekazaritza-paisaien sailkapenean hiru multzo bereizten dira: ozeanikoa, mediterraneoa eta barnealdekoa.

NPB (Nekazaritza Politika Bateratua)

Europar Batasunak nekazaritza kudeatzeko duen tresna da. Helburua merkatu bakar bat sortzea denez, Europako agintariek erabakitzen dute eskualde bakoitzean zein produktu landu behar duten. Helburuak espezializazioa lortzea eta soberakinak sortzea dira. Ondorioz, eskualde batzuetan landaketa batzuk egiteko laguntak ematen dituzte, eta beste batzuetan, kultibo batzuk kentzeagatik ere bai. Nekazari txikien egoerak okerrera egin du.