DBH mailako Geografia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

2) Euskal Herrian: Biztanleriaren Analisia

Euskal Autonomia Erkidegoan 2.193.093 biztanle daude (2012), hau da, Espainiako biztanle guztien %4,64a.

2.1 Biztanleriaren Banaketa

Biztanle-dentsitatea (309,36 biz/km² 2012an) handia da, Espainiako batez bestekoa baino hiru aldiz handiagoa (93,56 biz/km²).

• Dentsitate handienak Bizkaiko eta Gipuzkoako kosta-espazioetan daude.
• Neurri txikiagoan, Araban eta horien barruan, hiri-industria nukleo handietan, XX. mendearen erdialdetik 1975era arte immigrazio indartsuaren foku izan ziren.
• Dentsitate txikienak, landa-inguruan daude; batez ere, hegoaldeko mendi-inguruan.

X) Bizkaia

Bizkaian 1.158.439 biztanle (2012) dira, euskal biztanleriaren erdia baino apur bat gehiago (%52,82).

Dentsitatearen Kontzentrazioa Bizkaian

Dentsitate...

INDUSTRIA IRAULTZA: makinen erabilera masiboa, dena makinen kontrolpean egotea. I.I Garatzeko: demografía, nekazaritza iraultza, merkataritza eta garraioa. Faktore Demografikoa: (jende gehiago, produktu gehiago). B.H-an XVIII. Mendean, Biztanle kopurua hazten hasi zen. Heriotza tasa murriztu zen eta jaiotza-tasa Berriz, hazten jarraitu zen. Ondorioz, biztanleriak hazkunde ikusgarria izan Zuen. Elikadura, medikuntza eta higienea hobetu ziren eta zenbat eta hazkundea Gehiago handitu, orduan eta produktu eskaria handitu egin zen. Hazkuntza autoeutsia Aurkikintza teknologiko baten inguruan eman daitekeen erabateko garapen Ekonomikoa kanpoko laguntzarik gabe. Bi urrats zituen: Aurreko jauzia: abantailak Ziren, arintasuna, kargak eramateko modua,...

Turismo-espazioen definizioa eta sailkapena

Turismo-espazioetan turismo-inguruak eta turismo-puntuak sartzen dira. Turismo-inguruak espazio zabalak dira, eta turismo-puntuak, berriz, erakargarritasun zehatzekin lotuta dauden turismo-foku bakartuak dira.

Dentsitate handiko turismo-inguruak

Dentsitate handiko turismo-inguruak daude. Adibidez, Eguzki eta hondartzako turismo-inguruak Balear eta Kanariar uharteak eta Iberiar penintsularen Mediterraneoko kostaldea dira. Ostatu motari erreparatuz gero, inguru batzuetan hotel-establezimenduak dira nagusi. Madril, Espainian, hiri-turismo mota honen adibide nagusi eta garrantzitsu bat da.

Dentsitate ertain eta txikiko inguruak

Bestalde, dentsitate ertain eta txikiko turismo-inguruak eta turismo-puntuak daude....

Bigarren sektorea: industria

Esanahia eta garrantzia ekonomikoa

Lehengaiak eraldatu eta kontsumogai berriak ekoizten dituen eremu ekonomikoa da, bai beste industria batzuentzako (ekoizkin erdi landuak), bai bezeroen kontsumo zuzenerako (ekoizkin landuak edo amaituak).

Munduko langile aktiboaren %30 ari da industria jardueretan. Europar Batasunean %27, mendebaldeko herrialde garatuagoetan ekialdekoetan baino gutxiago (makinariaren informatizazioa eta automatizazio maila handiagoagatik). Espainian %27 eta Euskadin %32, historikoki erkidego industrialagoa delako.

Industria mota nagusiak

Industria astuna: bi eremu bereizten dira

Oinarrizko industria. Ekoizkin erdi landuak sortzen ditu beste industria jarduera batzuk hornitzeko. Industria instalazio handi...

Bigarren Industria Iraultza

2.1 Energia-iturri eta Industria Berriak

Industrializazio berriak lotura estua izan zuen aurkitutako energia-iturri berriekin. Iturri haiek ikatza ordezkatu zuten pixkanaka:

• Petrolioa: Petroliotik gasolina, gasolioa eta fuel-olioa garatzen hasi ziren, eztanda-motorra asmatu zenean.
• Elektrizitatea: Dinamoa asmatu zen eta elektrizitatea erabiltzen hasi zen industriako makinetan, argi publikoetan eta komunikabide berrietan, adibidez, telefonoa.

Industriak Garatzea eta Berriak Sortzea

• Siderometalurgia: Metal berriak ekoiztea sustatu zuen: altzairua eta aluminioa. Merkeagoak ziren, ekoizten errazagoak, gogorragoak eta iraunkorragoak.
• Industria Kimikoa: Lehergaiak, ongarriak, botikak, lurrinak eta beste produktu asko sortu ziren,

Globalizazioa

Globalizazioa munduko ekonomien arteko mendekotasun eta integrazio handiagoa lortzeko prozesuari esaten zaio.

Ezaugarriak

• Burtsak dira globalizazioaren ekonomiagune nagusiak.
• Nazioarteko merkataritzaren hazkunde handia.
• Enpresen kontzentrazioa eta enpresa multinazional handiak sortzea.
• Ekoizpena beste modu batean antolatzea: Enpresek ekoizpenaren fase bakoitza haien ustez egokiena den munduko eremuan egiten dute. Prozesu horri deslokalizazioa esaten zaio.

Faktoreak

Globalizazioa gertatzeko ezinbestekoak izan dira:

• Informazioaren gizartearen sorrera ekarri duten aldaketak.
• Garraioak hobetzea eta merkatzea.
• Gobernuek liberalizazio-politikak abian jartzea: finantza-merkatuak liberalizatu dituzte, eta muga-zergak eta inportazio-oztopoak kendu

Industria Iraultzaren Bi Etapa Nagusiak

Lehenengo Industria Iraultza (1750-1850)

• Energia-iturriak: Lurruna eta ikatza.
• Makina berriak: Lurrun-makina.
• Garraiobideak: Trenbidea.
• Merkatuak: Nazionalak eta nazioartekoak.
• Langileak: Antolatu gabeak.

Bigarren Industria Iraultza (1850-1940)

• Energia-iturriak: Elektrizitatea eta petrolioa.
• Motorrak: Elektrikoa eta eztanda-motorra.
• Teknologia berriak: Bessemer bihurgailua.
• Garraiobideak: Lurrun-nabigazioa, automobila eta hegazkina.
• Merkatuak: Mundu mailakoak (hedapen koloniala, inperialismoa).
• Langileak: Antolatuak (sindikatuak).

Gizarte eta Ekonomia Aldaketa Nagusiak

Zer da Industria Iraultza?

Nekazaritza nagusi zen gizarte batetik industria nagusituko zen gizarte baterako aldaketa-prozesua izan zen.

Zer da Industrializazioa?

Biztanleriaren bilakaera historikoa

• XVIII. mendera arte: Hazkunde geldoa izan zen, jaiotza-tasa eta heriotza-tasa ugariak zirelako.
• XVIII. mende amaieratik aurrera: Hazkundea bizkortu egin zen, nekazaritza eta industria hobekuntzei eta medikuntzaren aurrerapenei esker.
• XX. mendean: Hazkunde nabarmena gertatu zen, leherketa demografikoa deritzona.

Biztanleriaren banaketa geografikoa

Jende gehien leku hauetan bizi da: klima epeleko zonaldeetan, ura dagoen lekuetan, nekazaritzarako eta eraikuntzarako erliebe egokia duten eremuetan eta energia-baliabideak dituztenetan.

Biztanleria-politikak

Biztanleria-bilakaeraren arazoak

• Herrialde garatuak: Pertsona zaharren kopuru handia dago, eta horregatik gastu publiko gehiago sortzen da.
• Herrialde ez-garatuak: Biztanleria

Hiri-kontzeptuak

METROPOLI: Eginkizun garrantzitsuak hartzen dituen hiriak sortutako aglomerazioa.

KONURBAZIOA: Kontrol gabeko edo gutxiko urbanizazioa da; hiriko auzoak lanaldera zabaltzeari dagokio.

HIRI A.P.N (Hiri Antolamenduko Plan Nagusia): Udalerriek hirigintza antolatzeko erabiltzen duten oinarrizko tresna da (hirigintzan proiektatua).

Nekazaritza eta Abeltzaintza

N.E. (Nekazaritza Estentsiboa): Ustiapenaren forma honetan lur-hedadura handiak behar dira; etekin txikiak, inbertsio gutxi eta teknika tradizionalak erabiltzen dira.

N.I. (Nekazaritza Intentsiboa): Ustiapenaren forma honetan lur-azalera txikian kokatzen da; etekin handiak eta teknika aurreratuak ditu.

A.I. (Abeltzaintza Intentsiboa): Produktibitate handia lortzea helburu duen abeltzaintza...

Nekazaritzaren Historia eta Garapena

Nekazaritza lurra lantzea da, gizakien nahiz animalien kontsumorako elikagaiak eta industriarako lehengaiak lortzeko. Neolitoan hasi ziren nekazaritzan, duela 10.000 urte inguru.

Nekazaritza Iraultza

Duela 200 urte inguru gauzak aldatzen hasi ziren. Nekazaritza Iraultza hasi zen Erresuma Batuan, ekoizpena handitzeko aukera izan zen, eta bi ondorio nagusi izan zituen:

1. Elikadura hobetu zen.
2. Jende gutxiago behar zen nekazaritzan jarduteko.

Nekazaritza Baldintzatzen duten Faktoreak

Faktore Fisikoak

Landareen hazkuntza baldintzatzen duten faktore naturalak dira:

• Klima: Landare bakoitzak tenperatura eta hezetasun jakin batzuk behar ditu hazi ahal izateko. Landareak ez dira hazten oso tenperatura altuetako lekuetan (45ºC-