Batxilergoa mailako Geografia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Espainiako Industria Sektore Nagusiak

Sektore Motak

• Helduak: Teknologia gutxi, pisu handia.
• Sektore Dinamikoak: Atzerriko kapital handia.
• Goi-teknologia: Europan baino gutxiago.

Industria Sektore Helduak

1. Industria Siderurgikoa

A. Integrala

Altzairua burdin mineraletik labe garaian (Altos Hornos). Birmoldatze-prozesu gogorra. Asturiasen bakarrik.

B. Ez-integrala

Altzairua txatarratik labe elektrikoan. Neurri txikiagoko enpresetan (EAE, Katalunia, etab.).

C. Metal Eraldatuen Industria

Produktu metalikoak eta makineria. Bartzelona, EAE eta Madrilgo triangelua.

2. Linea Zuriko Etxetresnen Fabrikazioa

Berrantolatze-prozesuan. Enpresa batzuk itxi edo deslokalizatu. Nafarroa, EAE, Aragoi eta Kantabria. Adibidez: FAGOR.

3. Ontzigintza

Birmoldaketa gogorra (herrialde...

Demografiaren Oinarrizko Kontzeptuak

Errolda (Biztanleriaren Zenbaketa)

Herrialde bateko biztanleriaren une zehatz bateko zenbaketa da. Biztanleriaren datu demografikoak, ekonomikoak eta sozialak biltzen ditu. Bi mota nagusi bereizten dira:

• Egitezko errolda: Udal bakoitzean dauden biztanleak (egoiliarrak).
• Zuzenbidezko errolda: Udal bakoitzean erroldatuta edo legez dauden pertsonen multzoa (egoiliarrak eta kanpoan daudenak).

Biztanleriaren Berezko Hazkundea (Naturala)

Aldi jakin batean toki edo lurralde batean izandako jaiotzen eta heriotzen arteko aldea da. Jaiotza-tasaren eta heriotza-tasaren arteko diferentziaren kalkulua da.

Biztanleriaren Benetako Hazkundea (Erreala)

Lurralde jakin bateko eta une bateko berezko hazkundea eta migrazio-saldoa batzea...

Faktore Fisikoak

Inguru Naturala: Iraganeko Garrantzia

Faktore fisikoek iraganean zuten garrantzia galdu dute gaur egun.

Erliebea

Erliebea: Altitude ertaina eta malda handiak. Ondorioz, higidura handitu eta mekanizazioa zaildu egiten da.

Klima

Klima: Prezipitazio urriak eta irregularrak, ekaitzak eta txingorra ohikoak. Tenperatura muturrekoak (izozteak edo eguzkiaren erradiazio indartsua) eta idortasuna nahiko handia.

Lurzorua

Lurzorua: Kalitate eskasa, ingurune askotan higadura-arazoak, eta ondorioz, emankortasuna gutxitu.

Giza Faktoreak

Nekazaritza-Egitura

Tradizionala vs. Gaur Egungoa

Nekazaritza Tradizionala: Eskulan ugari eta ustiategi txikiak edo handiak modu estentsiboan landuak, teknologia atzeratuarekin. Ondorioz, etekina txikia eta ekoizpena...

Bizkaiko Golkoko Isurialdeko Landa-Espazioak

EAEko landa-espazioak hainbat ezaugarri ditu, Bizkaiko Golkoko isurialdean edo Mediterraneoko isurialdean dagoen kontuan hartuta. Alde horien oinarriak inguru fisikoa, nekazaritza-egitura eta lurzoruaren erabilerak dira.

Lur hauek hartzen ditu barne: Bizkaiko Golkoko isurialdearen eta isurialde mediterraneoaren banalerroko iparraldeko lurrak. Klima ozeanikoa dago, eta prezipitazio ugariak eta erregularrak. Lurzoruen kalitatea kaskarra da.

a) Nekazaritza-egitura

• Landa-inguruan, biztanle gutxi daude, biztanle askok alde egin baitzuten hiriguneetara eta industria-inguruetara. Baserrietan, biztanleak sakabanatuta daude, Bizkaiko Enkarterri eskualdean izan ezik, herrixketan pilatuta baitago biztanleria.
• Nekazaritza-

Turismoaren Birmoldaketa eta Faktoreak

Birmoldaketa eta hari lotutako faktoreak

1985az geroztik, turisten eta diru-sarrera turistikoen goranzko erritmoa egonkortu egin zen. Eragin duten faktoreak hauek dira:

• Espainia Europar Batasunean sartzea.
• Beste eremu batzuetako ezegonkortasun politikoa.
• Faktore demografikoak (bizi-itxaropena luzatzea) eta faktore fisiologiko eta psikologikoak.
• Barne-turismoaren hazkundea, bizi-maila hobetzearen ondorioz.
• Kalitatean eta iraunkortasunean oinarritutako turismo-eredu berri bat ezartzeko birmoldaketa-prozesuari ekitea.

Turismo-eredu berriaren helburuak

Turismo-eredu berriak helburu hauek ditu: kalitatezko eskaintza ematea, zerbitzuak eta azpiegiturak hobetuta; eskaria ez hain ugaria baina askotarikoagoa izatea; eta...

Espainiako Hiri Sarea eta Hierarkia

Jarraian Espainiako hiri-hierarkiaren azterketa bat dugu, non hiri-sareak eta hiri-hierarkiak hauteman daitezkeen. Lurralde bateko hiriek eta haien artean dauden harremanek hiri-sistema osatzen dute. Espainian, sistema hori 80ko hamarkadatik aurrera aldatzen ari da, batez ere. Trantsizio Demokratikoak lurralde-antolamendua aldatu egin zuen, eta autonomiak ezarri ziren; beste alde batetik, 1986an Espainia Europar Batasunean sartu zen, baita globalizazio-prozesuan ere, eta horrek guztiak aldaketak ekarri zituen ekonomian eta hirigintzan.

Hiri-sarearen ezaugarri orokorrak

Espainiako hiri-sareak ez ditu ezaugarri berberak alde guztietan; homogeneotasun falta da ezaugarri nabarmenena, biztanle kopuru handieneko hiri...

Nekazaritza Intentsiboa

Landutako nekazaritza-unitateko ahalik eta produktu gehien lortu nahi dituen nekazaritza-mota da.

Nekazaritza Estentsiboa

Lur-eremu handietan egiten den nekazaritza-mota da, labore bakarrekoa.

Abeltzaintza Intentsiboa

Ganadua haztearekin, elikatzearekin eta zaintzearekin zerikusia duen lana da.

Abeltzaintza Estentsiboa

Ganadua haztearekin, elikatzearekin eta zaintzearekin zerikusia duen lana da.

Nekazaritza Ustiapena

Enpresa baten edo nekazariaren beraren esku dagoen nekazaritza-produkzioa da.

ENA (Erabilitako Nekazaritza Azalera)

Landutako lurrek eta erabilera iraunkorreko belardiek osatutako azalera da.

NPB (Nekazaritza Politika Bateratua)

Europar Batasunak, Europako nekazaritza-sektorea kanpoko lehiaren aurrean babesteko, sektorearen...

ESPAZIO TURISTIKOAK ESPAINIAN

Turismoaren Garapen Faktoreak (1960tik aurrera)

Espainiak garapen izugarria izan du 1960tik, eta gaur egun potentzia turistiko handienetakoa da. Hau bi arrazoirengatik gertatu da:

a) Kanpo Faktoreak:

• Europako mendebaldeko eta iparraldeko herrialdeetan garapena eta erosteko ahalmen handia.
• Garraiobideen aurrerapena.

b) Barne Faktoreak:

• Espainiak eskainitako paisaiaren, hondartzen eta baldintza klimatikoen kalitatea.
• Ondare kultural eta artistikoaren garrantzia.
• Eskaintza turistikoaren prezio baxuak.
• Estatuak egindako turismoaren promozioa.

Gaur egun, beste faktore batzuek ere eragiten dute:

• Barruko eskariaren handitzea.
• Turismo-eskaintza handiagoa eta dibertsifikatuagoa.
• Garraiobide-azpiegituren hobekuntza.
• Konpetentzia izan daitezkeen

1. Ura

Ura garrantzitsua eta urria da; %97 gazia da.

Ura baliabide natural mugatua da; urria eta batzuetan eskuragaitza izaten da. Leku batzuetan prezipitazioak ugariak dira, eta beste batzuetan urriak. Eremu bateko uraren erabilgarritasuna ez dago soilik prezipitazioen menpe; uraren lurruntzea ere kontuan hartu behar da.

Uraren zikloari esker ura etengabe berritzen da, baina leku jakin batean ustiatze‑tasa berritze‑tasa baino handiagoa bada, agortzeko arriskua sortzen da.

Uraren kontsumoa laukoiztu egin da, bereziki nekazaritzan (gutxiago industrian). Azken 20 urteetan etxeko ur edangarriaren kontsumoa %45 igo da.

Ura baliabide mugatua izanik, hainbat gatazkaren arrazoi bihurtu da. Nekazaritza, industria, turismo‑enpresak eta hainbat herrialde...

Nekazaritza eta Abeltzaintza

Nekazaritza Motak

• Nekazaritza Intentsiboa: Nekazaritza ustiatzeko modu bat da, lur-azalera txikiak erabiliz etekin handiak ematen dituena; lan-teknika aurreratuak eta inbertsio handiak eskatzen ditu.
• Nekazaritza Estentsiboa: Nekazaritza ustiatzeko modu bat da, lur-hedadura handiak erabiliz, etekin txikiak ematen dituena; lan-teknika tradizionalak eta inbertsio gutxi eskatzen du.

Abeltzaintza Motak

• Abeltzaintza Intentsiboa: Abereak ustiatzeko modu bat da: abereak ukuiluratuta daude eta pentsuekin elikatzen dira; gehienetan hiriko kontsumo-guneetatik gertu daude, teknika modernoak erabiltzen dituzte, eta arraza hautatuak erabiltzen dira.
• Abeltzaintza Estentsiboa: Abereak ustiatzeko modu bat da: abereak larre eta bazkaleku