Batxilergoa mailako Geografia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Iberiar Penintsulako Hidrografia

A) Arro Hidrografikoa

Lurraldearen atal bat da, eta bertako urak ibai nagusi batera eta horren ibaiadarretara iristen dira. Arroek ezaugarri hauek dituzte:

• Uren banalerroen bidez banatuta daude. Banalerroak arroak mugatzen dituzten mendi-erliebeen tontorrek osatzen dituzte. Iberiar Penintsulako arro nagusiak hauek dira: Iparraldekoak (Miño, Duero, Tajo, Guadiana, Guadalquivir), Ekialdekoak (Ebro, Júcar, Segura) eta Hegoaldekoak.
• Arroan, ibaiek ibilgu batetik mugitzen dira eta modu hierarkikoan antolatutako sare bat osatzen dute, azpi-ibaiadarretatik eta ibaiadarretatik hasi eta ibai nagusira iritsi arte.

B) Isurialde Hidrografikoa

Urak itsaso berera isurtzen dituzten arroen multzoa da. Iberiar Penintsulan hiru zatitan...

Turismo-Guneak eta Dentsitatea

Dentsitate ertain eta txikiko turismo-puntuak Mediteraneoko eta Atlantikoko hegoaldeko kostaldeko tarte batzuetan, Galizian eta Bizkaiko Golkoan kokatzen dira. Turismo-puntu aipagarrienak eski-estazioak, landa-turismoko guneak eta hiri historiko zein artistikoak dira.

Turismoaren Ondorioak

Turismoak dituen ondorioak hainbat arlotan nabaritzen dira:

• Demografia: Kostaldeko inguruetan biztanleriak gora egiten du; beraz, turismoak despopulazioa geldiarazten du.
• Hirigintza: Kostaldean populazio-dentsitatea handiena da eta lurzoruaren espekulazioa lagundu du.
• Ondarea: Landa-eremuetan, mendialdean eta hiri-espazio batzuetan ondarea zaharberritzen lagundu du.
• Ekonomia: Turismoak enpleguaren %12 baino gehiago sortzen du. Beste

Terminologia Geografiko eta Nekazaritzakoa

Definizioak

• Arro Hidrografikoa: Lurraldearen atal bat da eta bertako urak ibai nagusi batera eta horren ibaiadarretara iristen dira.
• Landaredi Potentzial: Inguru bateko landaredian batez ere faktore naturalek eragina dutenean, klimax esaten zaio. Inolako presiorik gabe egon beharko lukeen landaretza bezala ere definitzen da.
• Biztanleria Zahartze: Populazio batean 65 urte edo gehiagoko pertsonen %12tik gorakoa denean gertatzen da. Arrazoi nagusiak jaiotze-tasaren jaitsiera eta bizi-itxaropenaren handitzea dira.
• Nekazaritza Exodoa: Landa eta hiri inguruen arteko migrazio iraunkorra da. Arrazoi nagusia lana eta diru-sarrera handiagoak lortzea zen, eta hirietan osasun, kultura eta aisialdi maila handiagoa eta

Turismo Eredu Tradizionala (TET) 1960tik aurrera eman den turismo ereduari deritzo. Turismo mota hau bezero kopuru handiari zuzenduta dago. Normalean, bezero hauek erosteko ahalmen ertaina dute eta erdiko kategorietako hoteletan eta apartamentuetan hartzen dute ostatu, eguzkia eta hondartza dauden lekuetan (eguzki eta hondartza turismoa). Sektore honek tour-operadoreekiko mendekotasuna du eta, gehienak atzerrikoak direnez, lortutako kapitalaren zati handi bat atzerrira doa.

Turismo tradizionalaren sorreraren kausak

• Europako mendebaldeko eta iparraldeko hazkunde ekonomikoak erdi-mailako klase soziala sorrarazi zuen. Hauek erosteko eta kontsumitzeko ahalmen handiagoa izan zuten eta hori aisialdian nabaritu zen. Horrekin batera, langileek opor ordainduak

Espainiako Immigrazioaren Testuingurua

Mapa honek Espainiak jasotzen dituen immigranteen kopurua erakusten du, estatu barruan nora mugitzen diren ere kontuan hartuta.

Espainia etorkinak igortzen zituen herrialdea izatetik, azken hamarkadetan etorkinen hartzaile izatera pasatu da. Demokraziaren etorrerak, 80ko hamarkadan, dinamismo ekonomikoa ekarri zuen, eta horrek etorkin asko erakarri zituen Espainiara. Gehienak langileak ziren, baina baita iheslariak edo asiloa bilatzen zutenak ere.

Immigrazio Tasa eta Lan Sektoreak

2001. urtean hasita, Espainiak munduko immigrazio tasa handienetako bat izan du, AEBen atzetik bigarrena. Langile gehienak kualifikazio txikikoak dira, eta honako sektore hauetan aritzen dira:

• Eraikuntza
• Lehen sektorea
• Turismo lanak
• Etxeko

Prezipitazioen Kantitatea

• Oso ugaria: 1200 mm baino gehiago. Mendiko klima edo klima ozeanikoa.
• Ugaria: 800-1000 mm. Klima ozeanikoa, Mediterranear klima kontinentalerako trantsiziozko klima.
• Eskasa: 300-800 mm. Mediterranear kostaldeko klima, kontinental mediterranearra, Mediterranear klima kontinentalerako trantsiziozko klima.
• Oso eskasa: 300 mm baino gutxiago. Klima subdesertikoa.
• Idorra: 150 mm baino gutxiago. Klima desertikoa.

Prezipitazioen Erregulartasuna

(Hile lehorra: 30 mm baino gutxiago)

• Erregularra: Bi hilabete lehor baino gutxiago. Klima ozeanikoa, Mediterranear klima kontinentalerako trantsiziozko klima.
• Irregularra: Bi hilabete lehor baino gehiago. Urtaro heze eta lehorrak argi bereizten dira. Mediterranear klima, klima subdesertikoa,

POPULAZIO PIRAMIDEAREN IRUZKINA

Zer da? Leku batean urtean zehar izandako populazioaren bilakaera.

Iruzkina egiteko urratsak

1. Nondik aterata dago informazioa?
2. Noizkoa eta nongoa?
3. Biztanleria totala
4. Piramidea aztertu:
   • Piramidea hiru zatitan banatuta dago: 1.a (0-16 urte), 2.a (16-65 urte, herriaren iturri ekonomikoa) eta 3.a (65 urtetik gorakoak, estatuaren menpekoak).
   • Mapa bi ikuspuntutatik ikus dezakegu: adina eta sexua.
   • Barra horizontal bakoitzak lau urteko epea du, ezkerrean gizonena eta eskuinetara emakumeena.
5. Mapa azaldu:

   Kasu honetan, gizon gehiago jaiotzen dira, baina lehenengo 7 urteetan egoera parekatzen da.

   Emakumeen bizi-itxaropena handiagoa da gizonena baino, gizonezkoen bizitza eta bizi-ohiturak gogorragoak direlako. Gaur egun ez da hainbeste

Hirigintza eta Espazio Antolamenduko Oinarrizko Kontzeptuak

Hiria

10 mila biztanletik gorako populazio-gunea da, honako ezaugarri hauekin:

• Biztanle eta eraikin dentsitate handia.
• Etxebizitza kolektiboa.
• Bigarren eta hirugarren sektoreko jarduera ekonomikoen nagusitasuna.
• Espazioa antolatzeko gaitasuna.

Urbanizazio Prozesua

Hirien hedapen-prozesua da, zeinaren bidez gero eta biztanle, jarduera ekonomiko nagusi eta berrikuntza gehiago hirietan kontzentratzen diren. Ondoren, elementu horiek ingurunera zabaltzen dira.

Espainian hiru garai bereizten dira prozesu honetan: industriaurrekoa, industriala eta industria ondorengoa.

Metropolialdea

Hiri garrantzitsuen inguruan sortzen den hiri-aglomerazioa da. Hiri nagusiak eta inguruko hiri txikiagoek osatzen duten...

Arro eta isurialde hidrografikoak

Arro hidrografikoa ibai, aintzira edo itsaso berera isurtzen den eremua da.

Arroen ezaugarri nagusiak

Isurialdeen banalerroek bereizten dituzte arroak; banalerro horiek mendi-erliebeetako gailurrek osatzen dituzte. Arroetan, urak ibilgu batetik igarotzen dira eta hierarkikoki antolatutako sare bat osatzen dute, adarretatik ibai nagusiraino iritsi arte.

Isurialde hidrografikoak

Isurialde hidrografiko bat itsaso berera isurtzen diren arroen multzoa da. Espainian disimetria handia dago isurialde atlantikoaren (% 69) eta isurialde mediterraneoaren (% 31) artean.

Isurialde kantauriarreko ibaiak

Ibai hauek laburrak dira, kostaldetik gertu dauden mendietan sortzen baitira. Garaiera-alde handia dagoenez, higadura-indar handia...

Errolda

Udalerri bateko biztanleen erregistroa da. Biztanleriari buruzko datu demografikoak, ekonomikoak eta sozialak biltzen ditu (zentsuak baino neurri txikiagoan). Agiri dinamikoa da, etengabe berritzen dena (alta, baja, jaiotza eta heriotzekin), eta urte bakoitzeko urtarrilaren 1ean eguneratzen da publikoki.

Biztanleriaren Berezko Hazkundea (Begetatiboa)

Jaiotza-tasaren (urte bateko jaiotzen kopurua) eta heriotza-tasaren (urte bateko heriotzen kopurua) arteko aldea da. Jaiotzak ugariagoak badira, positiboa izango da; heriotzak ugariagoak badira, negatiboa.

Berezko Hazkundea = Jaiotza-Tasa - Heriotza-Tasa

Biztanleriaren Benetako Hazkundea

Leku eta epealdi zehatz batean (urte batean, normalean) gertaturiko biztanleriaren benetako hazkundea da,...