Industria Espainian eta Euskal Autonomia Erkidegoan

Espainiako Industria Sektore Nagusiak

Sektore Motak

• Helduak: Teknologia gutxi, pisu handia.
• Sektore Dinamikoak: Atzerriko kapital handia.
• Goi-teknologia: Europan baino gutxiago.

Industria Sektore Helduak

1. Industria Siderurgikoa

A. Integrala

Altzairua burdin mineraletik labe garaian (Altos Hornos). Birmoldatze-prozesu gogorra. Asturiasen bakarrik.

B. Ez-integrala

Altzairua txatarratik labe elektrikoan. Neurri txikiagoko enpresetan (EAE, Katalunia, etab.).

C. Metal Eraldatuen Industria

Produktu metalikoak eta makineria. Bartzelona, EAE eta Madrilgo triangelua.

2. Linea Zuriko Etxetresnen Fabrikazioa

Berrantolatze-prozesuan. Enpresa batzuk itxi edo deslokalizatu. Nafarroa, EAE, Aragoi eta Kantabria. Adibidez: FAGOR.

3. Ontzigintza

Birmoldaketa gogorra (herrialde merkeagoekin lehia). Gaitasuna eta langileak murriztu beharra. Beste jardueretan espezializatu beharra (konponketak). Galizia, Kantabria, EAE eta Andaluzia.

4. Oihalgintza eta Jantzigintza

Katalunian eta Valentzian. Minifundismoa, sakabanatua, eskulan ugaria. Herrialde merkeagoen lehia, deslokazioa.

Industria helduek behera egin dute, arrazoi hauek direla eta: lehiakortasuna (teknologia atzeratua, herrialde merkeagoak), eskariaren murrizketa (produktu berriak) eta birmoldatze-prozesuen beharra.

Industria Sektore Dinamikoak

Produktibitate eta espezializazio handia, eskaria bermatua, barne-merkatu handia, esportatzeko ahalmen handia. Atzerriko kapitala garrantzitsua da.

1. Automobilaren Sektorea

Enpresa multinazionalak. Gehiena esportatzen da. Hirugarren herrialde esportatzailea da (Alemania eta Frantzia aurretik). Ibilgailu eta osagaien industria deslokalizatzeko arriskua dago. Palentzia, Valentzia, Zaragoza eta Madril.

2. Sektore Kimikoa

1) Petrokimikoa edo oinarri kimikoa: Petrolioaren deribatuak, findegien ondoan askotan (Muzkiz, Cartagena, Huelva, etab.).

2) Eraldaketa kimikoa: Enpresa txikiak; koloratzaileak, pinturak, bernizak, material fotografikoak, produktu farmazeutikoak, ongarriak, papera, etab. EAE, Kataluniako kostaldea, Madril.

3. Nekazaritza Elikagaien Sektorea

Industria txiki eta sakabanatua. Multinazionalek pisu handia dute. Katalunia, Andaluzia eta Valentzia.

4. Eraikuntza

Etxe pribatuak; krisialdiaren ondorioz behera egin du.

Puntako eta Goi-Teknologiako Industria Sektorea

Teknologia handia. Produktuen bereizketa handia. Eskari handia dute. Sektore aipagarrienak material elektriko eta elektronikoa, ordenagailuak, tresna optikoak, doitasun-tresnak, etab. dira. Espainian gutxi garatuak daude, atzerapen handia dute.

Parke teknologiko eta zientifikoak metropoli eta hiri ertainen inguruan kokatzen dira. Ingurumen-kalitate handia, irisgarritasuna. Ertainak edo txikiak dira gehienak. Zerbitzugune osagarriak (telekomunikazioak, bilera-gelak, zerbitzu administratiboak, kafetegiak).

Enpresa berritzaileak (enpresa-sehaskak) lehen urteetan eraikina bideragarria den ala ez jakin arte. Helburua: industria berritzaileek toki-garapenerako lokomotoreak izatea, beste enpresa batzuk erakarriz. Madril, Katalunia, EAE, Valentzia eta Andaluzian kokatzen dira.

Industria Kokapena Espainian

Sarrera

Faktoreetan eta joeretan aldaketak kokapenerako. Merkatuak eta baliabide naturalek garrantzia galdu dute. Garraioa erraztu eta merketu da. Komunikazio-sistemak hobetu dira. Globalizazioa. Kokapen-faktore nagusiak berrikuntzara eta informaziora sarbidea izatea dira. Lurraldeak garrantzi handiagoa hartu du. Industria inguru periferikoetara joan da. Pilaketa handiek arazoak sortzen dituzte (lurzorua, ekipamenduak garestitu, eskulana garestitu).

Teknologia eta garraioei esker, gehien komeni zaigun tokian kokatzen da industria. Deslokalizazio gehienak industria helduetan gertatzen dira. Industria-pilaketa espazio zentraletan mantendu da. Teknologia berrien sektorea. Enpresen gizarte- eta kudeaketa-egoitzek kokapen zentralak biltzen dituzte.

Kokapenaren Araberako Sailkapena

1. Industria Inguru Garatuak

Madril eta Bartzelona inguruan. Industria suspertu da, goi-teknologiako sektoreak eta nazioko enpresa handien eta multinazionalen gizarte-egoitzak ezarri direlako. Industria tertziarizatu da, bulegoko eginkizunek garrantzi handiagoa hartuz.

2. Hedatzen Ari Diren Industria-Inguruak eta Ardatzak

a. Metropoli-Koroak

Hirien periferian kokatzen dira. Gainbeheran eta birmoldaketa-prozesuan daude. Kasu batzuetan, industria tradizionalak hirietatik periferiara joan dira, kostuak murrizteko. Industria-poligonoetan kokatzen dira, komunikazio errazarekin. Beste batzuetan, enpresa berritzaileak parke teknologikoetan kokatzen dira.

b. Hiri-Inguruko Zerrendak

Hiri eta landa-espazioen artean kokatzen dira. Erakargarriak dira hiriko industriak eta industria berriak ezartzeko. Oro har, industria txikiak, gutxi kapitalizatuak dira, eta prestakuntza txikiko eskulan malgua dute. Zura, altzariak, metalurgia eraldatzailea, jantziak, etab. ekoizten dituzte. Azpikontratazioa ohikoa da. Nabe txikiak poligono txikietan kokatzen dira.

c. Industria-Garapeneko Ardatzak

Komunikabide nagusien inguruan kokatzen dira. Ardatz nagusiak Ebroko eta Mediterraneoko korridoreak dira (Girona, Cartagena, etab.). Ondo komunikatuta daude estatuarekin eta Europa hegoaldearekin. Nazioko industriak eta multinazionalak erakartzen dituzte. Eskualde-mailan: Madril inguruan eta Valladolid-Palentzia autobidearen zehar.

d. Landa-Inguruak

Ondo komunikatuak daude. Enpresa txikiak, gutxi kapitalizatuak eta prestakuntza txikiko eskulan malgua behar dute (gozokiak, jantziak, altzariak, etab.). Batzuetan enpresa berritzaileak ere kokatzen dira.

3. Gainbeheran Dauden Industria-Inguruak eta Ardatzak

Bizkaiko Golkoaren inguruan, Ferrol, Cadizeko badia, Puertollano eta Ponferrada. Enpresa eta fabrika handiak dira nagusi. Txikiak eta ertainak urriak dira eta handien menpekoak. Prestakuntza-maila txikia edo ertaina dute. Sindikatuak errotuta daude, eta lan-gatazka ugari gertatzen dira. EBn sartzeak egoera okertu zuen. Ingurumena aspaldi hondatuta dago, eta industria kutsakorrak dira. Inguru batzuetan suspertu da industria, adibidez EAEn.

4. Industrializazio Induzitu edo Urriko Inguruak

a. Industrializazio Induzituko Inguruak

Aragoi, Gaztela eta Leon, Andaluzia. Ez ziren gai izan hurbileko inguruetara hedatzeko, lurralde-desorekak sortuz. Zaragoza, Valladolid eta Burgosen, eta Sevilla-Cadiz-Huelva triangeluan.

b. Industria Urriko Inguruak

Gaztela-Mantxa, Extremadura, Balearrak eta Kanariak. Ez dute kokapen lehiakorrik. Industria handiak puntualak dira, eta sektore tradizionalak dira nagusi. Enpresa ertain eta txikietan, lehiakortasun txikiarekin.

Ondorioak

Konplexua da. Lurralde-desoreka handiak daude. Desorekak areagotu egin dira, inguru garatuenetan (enpresa garatuenak). Industriaren banaketa espazialean dauden aldeak lotuta daude biztanleriaren banaketarekin, aberastasunarekin, azpiegituren, garraiobide-sareen, ekipamenduen eta zerbitzuen hornikuntzarekin eta pisu politikoarekin.

EAEko Industria Sektore Nagusiak eta Kokapena

Sarrera

1975eko krisiak enpresak ixtea, langabezia handitzea, familiaren errenta txikitzea eta inbertsioa murriztea ekarri zuen. Emaitza desindustrializazioa izan zen. Espainiako industria-sisteman zuen lekua galdu zuen. Industria berregituratzeko politika birmoldatu eta berrindustrializatzeko, krisitik ateratzeko. Enpresa berriak sortu eta zaharrak berritu nahi izan ziren. Enpresa-lurzoruak sortu ziren, enpresa txikiak eta ertainak hasteko (industrialdeak, elkartegiak), eta parke teknologikoak eta goi-mailako enpresak hartzeko (Zamudio).

Krisiak gogorren Bizkaian astindu zuen (siderurgia, ontzigintza, metal eraldatuak). Bilbo Handiak txikitu egin zuen. Industria-ardatz berriak sortu ziren (Plentzia-Mungia eta Txorierri). Industria berritzaileak Zamudion kokatu ziren. Gipuzkoan berregituratzeak inguru txikiago eta sakabanatuagoak sortu zituen. Deba haranean jarduera berritzaile ugari sortu ziren; Araban, berriz, eragin txikiagoa izan zuen (Laudio, Amurrio, Vitoria-Gasteiz).

Gaur egun EAE metalurgian eta produktu metalikoetan espezializatuta dago. ETEak dira gehienak. I+G+B garapena Espainian baino gehiago da, baina EBn baino gutxiago. Eskulan kualifikatua dago, baina birziklapena eta kokapen polarizatua eta desorekak daude, Gipuzkoan izan ezik.

1. Industria Ekoizpena

a. Sektoreak

Metalean oinarritutakoak nabarmentzen dira (siderurgia, produktu metalikoak, makineria). Horien atzetik, eraikuntza, garraio-materiala, kautxo plastikoa eta material elektrikoa daude.

Bi jarduera nabarmentzen dira:

• 1) Jarduera tradizionalak: Hazteko mugatuak, teknologia helduak, prezio erdimerkeak.
• 2) Ekipo-ondasunak: Maila teknologiko ertaina, eskari ertaina.

Goi-Teknologia

Ez dago ondo aprobetxatuta. Balio erantsia ematen duten eta azkar hazten diren sektoreak dira. Aukera ematen dute sektore tradizionaletan berritzeko eta lidergoa lortzeko.

b. Industria Ekoizpena Hobetzeko Politika

Industriaren egoera hobetzeko, inbertsioak, berrikuntza, internazionalizazioa, kalitatearen ezagutza eta kooperazioa oinarri hartuta.

Produktu Berrien Garapena

Ekoizpena dibertsifikatzeko, sektore tradizionalak berrituz lidergo-kokapenean jartzeko, eta enpresa berritzaileetan eta etorkizuneko sektoreetan enpresa berrien sorrera bultzatuz.

ETEak Laguntzea

Modernizatzeko, internazionalizatzeko eta kooperatzeko. Gehienak ETEak dira; enpresa handien kopurua EBn baino gutxiago da. Aldaketen aurrean malguagoak dira ETEak, eta krisia hobeto jasan dute. Lehiatzeko zailtasunak dituzte, finantziazioa lortzeko, berritzeko eta nazioartera zabaltzeko.

Enpresentzat Neurri Egokiak

Enpresa-taldeak eta enpresa-lankidetza sustatzea. Enpresa-taldeek gizarte-egoitza EAEn dute. Filialak atzerriko merkatuetan (Latinoamerika) dituzte. Enpresa-lankidetzak tradizio handia du (klusterrak), batez ere berrikuntzan sustatzen da. EAEko klusterrak: papera, energia, aeronautika, biozientziak, etab.

ETEen Lehiakortasuna Handitzea

Kredituak lortzea erraztuz, berrikuntza INNOVA ekimenaren bidez, nazioartera zabaltzea. Laguntzek eta atzerriko inbertsioek egoera hobetzen dute.

I+G+B (Ikerketa, Garapena, Berrikuntza)

Espainian baino gehiago, EBn baino gutxiago. ZTBES-k (Zientziaren, Teknologiaren eta Berrikuntzaren Euskal Sarea) Berrikuntza Poloa du (Zamudioko Parke Teknologikoa, Miramon-Donostiakoa eta Arabakoa). Ortuellako parke teknologikoaren proiektua Bizkaian eta Parke Zientifikoa Leioan daude.

Zientzia, Teknologia eta Berrikuntza Plana

EAEk berrikuntza eta teknologia sustatzen ditu.

Neurriak

• Gizartean eta enpresetan berrikuntzaren kultura hedatzea eta IKTak gehitzea.
• Ekipamendu zientifikoak eta teknologikoak hobetzea.
• Neurri handiko eta ertaineko instalazio zientifikoak sortzea.
• Zentro teknologikoak babestea ikerketa-proiektuak egiteko, gerora enpresetan aplikazio praktikoa dutenak.
• Euskal enpresek Europako eta munduko berrikuntza-sareetan parte hartzea.
• Langileen birziklapen profesionala laguntzea.

Langileen Birziklapen Profesionala Laguntzea

EAEko eskulana Europako batez bestekoaren gainetik dago, 2. mailako ikasketak amaituta eta Zientzia eta Teknologia karreretan duten pertsonei dagokienez. Langileak enpresen beharrizanetara hobeto egokitu beharra eta trebakuntza iraunkorra hobetu beharra dago, ETE ugaritako langileen birziklatze profesionalari mesede egiteko.

2. Industria Kokapena

Ohiko joerak mantentzen dira. Banaketa desorekatua eta polarizatua da. Triangelu alderantzikatua osatzen du, erpina Euskal hiriburuak direlarik.

a. Bilbo-Donostia Ardatza

Industria-korridoreek lotuta daude. Durangaldea, Debaren harana eta kostatik, azken honek dentsitate gutxiago du. Vitoria-Gasteiz beste bietatik isolatuta dago.

b. Bizkaia

Polarizatua dago, gehienak Bilbo Handian. Azkar industrializatu zen, kanpoko kapitalaren bitartez batez ere. Ezkerraldean, siderurgia, metalen eraldaketa eta ontzigintza hasieran. Basauri, Galdakaora zabaldu eta gero, Donostialdearekin lotu zen. Krisian (1975) Bilbo Handian behera egin zuen, industrialde berriak (Plentzia, Mungia, Txorierri, etab.) sortu ziren, eta berritzaileak Zamudion kokatu ziren.

c. Araba

Industrializazio berantiarra, 1960ko hamarkadan, Aldundiak eta udalak bultzatua. Gasteizen makrozefalia, lanpostuen eta jardueren %80. Laudio eta Amurrio Bizkaiari lotuta. Biasterin ardogintza. Gero eta dinamikoagoa da, Bizkaiak pisua galdu duen bitartean, Ebro inguruak irabazi du.

d. Gipuzkoa

XX. mende hasieran indarra hartu zuen. Bertako erdi-burgesiaren kapitala. 60ko hamarkadan Mondragon kooperatiba eta hainbat ETE sortu ziren. Bizkaian baino sektore anitzagoa eta banatuagoa. Donostia-Hernani-Errenteria-Iruna industria-gune handiena. Deba harana metalurgian eta makinerian espezializatua, Oria papergintzan.

Ondorioak (Kokapena)

Poligonoek eta industrialde-programek mesede egin diete ETEei, presio lehiakorrak arinduz.

Laburpena

Kontraste handia. Bizkaia polarizatua, Araba makrozefalikoa, Gipuzkoa orekatuagoa. Hiriburuek industria gehien dute. Industriako eraldaketek kokapena ez dute asko aldatu. Hiru gune berri: Markina-Ondarroa, Arabako haranak, Arabako Errioxa.

Kontrastea Arintzeko Proposamenak

Garapen txikiko inguruetan lurzoru industriala bermatu ETEei (industrialdeak sortuz). Gainbeheran dauden industria-guneak indarberritu (Nerbioiko ezkerraldea eta Pasaiako badia) eta Aiarako haraneko herriei laguntzak eskaini.

Industria: Lehengaiak eraldatuz produktuak ekoizten dituzten jarduera eta prozesuen multzoa da. Industria mota desberdinak daude.

Enpresa: Erakunde ekonomiko eta sozial bat da, gizarteari ondasunak eta zerbitzuak eskaintzen dizkiona, ahalik eta modu eraginkorrenean, ekoizpen-faktoreak, kapitala eta lana bateratuz.

Holding: Beste enpresen akzio-sailen jabe den elkartea da. Beste enpresen jarduerak ekonomikoki kontrolatzeko, enpresaren akzio guztiak edo gehienak erosi behar ditu.

Deskokatze industriala: Eskualde edo herrialde berri batera industria edo jarduera zati baten leku-aldaketa da. Normalean eskulana merkeagoa den lurraldeetara mugitzen dituzte.

Goi-teknologiako industria: Teknologia aurreratuenak eta berrienak erabiltzen dituzten industriak dira, esate baterako, robotika, telekomunikazioa, informatika.

Tertziarizazioa: Ekonomiaren hirugarren sektoreak beste bi sektoreekin alderatuta pisua irabaztea da, sektore nagusi bihurtu arte.