Ekonomia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

1. Ariketa

A) ¿Por qué sube el precio del aceite?

- Produktuaren ekoizpena behera joan da, orduan kantitate gutxiago ekoizten da, horregatik prezioa igotzen da.

B) Grafikoa

C) Oreka puntua

- Eskariaren eta eskaintzaren kurba bat egiten duen puntua da, erosleak eta saltzaileak ados jartzen dira prezioan eta kantitatean.

D) Eskariaren faktoreak

1- Ondasunaren prezioa.

2- Lotutako ondasunen prezioa: Ondasun osagarriak eta Ordezko ondasunak.

3- Errenta erabilgarria: Behe mailako ondasunak, Ondasun arruntak eta Luxezko ondasunak.

4- Kontsumitzailearen lehentasunak.

E) Esan zein den ondasun osagarria eta zein ordezko ondasuna eta zergatik

- Ondasun osagarria: Aceite de oliva: Ezin da bat kontsumitu bestea kontsumitu gabe.

- Ordezko ondasuna: Aceite de orujo:...

Enplegu Politika

Gobernuak nola sustatzen duen lana ikusi dezakegu.

Bi helburu nagusi ditu: enplegua sortu eta langabetuak babestu.

Politika Aktiboak

Politika sortzeko hartzen diren neurriak

Politika Pasiboa

Langileak babesteko hartzen diren neurriak

Nola Txikitu Langabezia

-Jubilazioa aurreratu

-Formakuntzak eman

-Autonomoei laguntzak eman

Emplegu Estadistika

Biztanleria aktiboaren inkesta (EPA): Enplegu maila neurtu inkesta baten bidez.

Gizarte segurantzako afiliazio zirfak: Erregistratutako kontratuen kopurua eta ezaugarriak kontabilizatzen dira.

Sektore Publikoaren Helburua

Gizartearen ongizate maila altuena lortzea.

Ekonomia Ituna

Euskal autonomia erkidegoaren eta estatuaren arteko finantza eta zerga harremanak arautzen dituen ituna da

Kupoak

Euskal autonomia...

Estatuaren Antolaketa eta Funtzionamendua

Zer da Estatua?

Estatua: Lurralde bat gobernatzen duen unitate politiko eta administratiboa da.

Lurraldea: Estatu guztiek dute lurralde bat eta hura gobernatzen dute; lurraldeak mugak ditu.

Biztanleria: Estatu baten lurraldean bizi diren pertsonak dira. Estatu demokratikoetan, herritarrek eskubideak eta betebeharrak dituzte.

Estatuaren Funtzioak

1. Ordena publikoa zaintzea.
2. Bere lurraldea eta herritarrak babestea.
3. Nazioarteko harremanak izatea (adibidez, kontsulatuen bidez).
4. Legeak egitea.
5. Oinarrizko zerbitzuak ematea (hezkuntza, osasuna, garraioa...).
6. Ekonomia arautzea.

Ongizate Estatua

Gobernu batek ekonomian eta gizartean esku hartzen duenean, herritar guztiek bizi-maila hobea izan dezaten eta gizarte-desberdintasunak...

AKT: 1. akt ez kor: ibil. ukiez (aplikaz. inform.+ patenteak), ibil.mat (lurrak eta ond. nat.+eraikunt.+makiner.+altzar.+infor proz ekip.+ garrai elem.+ (-) ibil. mat. amort. metat.), ond. higiezinetako inberts. (lur ta ond.naturaletako inbert.+eraikuntz. inberts.), e/luz finan. inber. 2. akt kor: izaki. (salgai, lehengai, prod buk.), zordun komertzialak ta kobratzeko bestelako kontuak (bezer.+bez, kobratzeko merkatal efekt.+zordun+lansarien aurrerakinak+ogasun publi., zordun), e/lab finant. inbert., eskudirua ta bestelako akt. likido baliokideak (bankuak ta kredit. erakun.+kutxa,euroak). OG ETA PAS: 1.ond garb: fondo prop (kap. soz., erreserb, ekitaldiko emaitza (batzutan -), 2.pas ez korr: e/luz zorra (kredit. erakundeekiko epe luzeko zorrak,

Lan-Eskaintza

Lan-eskaintza lan egiteko prest dauden pertsonen kopuruari dagokio. Hainbat faktorek eragiten diote:

• Biztanleriaren ezaugarriak: Zahartzea, lan egiten duten edo egin nahi duten pertsonen kopurua, prestakuntza, etab.
• Soldata-maila: Zenbat eta handiagoa izan soldata, orduan eta jende gehiago egongo da prest lana egiteko edo lanordu gehiago eskaintzeko.

Lan-Eskaria

Lan-eskaria enpresek kontratatu nahi dituzten langileen kopuruari dagokio. Faktore hauek eragiten diote:

• Ekoitzitako ondasunaren edo zerbitzuaren prezioa: Zenbat eta altuagoa izan enpresek beren produktuak saltzeko ezar dezaketen prezioa, orduan eta gehiago mereziko du langileak kontratatzeak, ekoizpena handitzeko.
• Langileen produktibitatea: Geroago aztertuko ditugun beste faktore

KANPO-ONURAK

Kanpo-onuren kasu adierazgarriena teknologia eta berrikuntzak orokortu eta merkeago bihurtzea da. Nahiz eta hasieran, teknologia-aurrerapen eta zientzia-asmakizun batzuk enpresa bakar batek aurkitu eta merkaturatu, gerora beste enpresa batzuek teknologia eta berrikuntza horiek kostu txikiagoan ekoiztea lortuko dute, eta gizarte osoarentzat izango da onuragarria hori.

Hauek dira neurri nagusiak:

• Kutsatzen duten jarduerak debekatzea. Neurriak berak adierazten duenez, isurketa kutsagarriekiko zero tolerantzia izatea da.
• Gehienezko atalaseak. Muga batzuk ezartzen dira, enpresa batek sor dezakeen gehieneko maila bat, eta enpresaren batek hortik gora kutsatzen baldin badu, zigorra jasoko du.
• Unitate zergak. Zenbat kutsatu, hala ordaintzen

Amortizazio (B.P.L/elementuek urtez urte balio galera edo zahartu/enpres. beharrezko element/inberts. berreskurapena eman), Erreserbak (B.P.L/enp. mozkinak bazkideekin ez banatu/ inbert. berriek egiteko/ enpres. handitzeko 1. erres. legala 2. estatutukoak 3. borondatezkoak), Jesapenak (K.B.L/ baliab. finantzar. kopuru handia/akzio bat titulu txikietan/besteek erosi, interesen truke/gero, enpres. € eta interes. itzuli), Kap. Soz/Kap. Zabalk. (K.P.L/bazkideen ekarpenekin/itzuli behar ez/ekarpenak akziotan banatu) K.Zab. (ekarpenekin finantz. handitu nahi, akz. berriak/bazki. akz. erosi), Renting (K.B.L/epe ertain luze, hilero errenta finkoa ordaindu/erabili, erosi ez/ asegurua jaso), Leasing (K.B.L/beharrezko, ondasu. eskuratzeko finantzazioa...

Laneko Arriskuen Prebentzioa

Lan-baldintzak: Arriskua sortzeko eragin garrantzitsua izan dezakeen lanaren edozein ezaugarri.

Lan-arriskua: Lanaren ondorioz langile batek kalte bat izateko (arriskua gauzatzeko) posibilitatea.

Lan kalteak:

Lan-istripua: Lanaren ohiko garapena eteten duen eta pertsonengan lesioak nahiz gauzetan eragin ditzakeen ezohiko, bat-bateko eta ustekabeko gertakaria. Adb: segurtasuna.

Istripu garbiak: Kalterik sortzen ez duen gertakaria da, baina baldintzak arinki aldatuz gero sortu zitzakeen.

Gaixotasun profesionala: Lanaren ondorioz harrapatu diren eta lanbide-gaixotasunen legezko taulan zehaztuta dauden gaixotasunak. Adb: higienea.

Beste zenbait patologia:

Prebentzioa: Enpresaren jardueraren fase guztietan hartzen edo aurreikusten...

Sarrera

Gaiaren mugarritzea eta delimitazioa

Jarraian, landuko dugun gaia, Ongizate Estatua, eta honek bizi duen krisiaren arrazoiak eta ezaugarri nagusiak aztertuko ditugu, krisi hori nola eman den eta dituen ezaugarrien inguruan hausnartuz. Gaur egun bizi garen gizarte honetan biztanleen bizi kalitatea hobetze aldera politika ezberdinak zein sistema bat ezarri delarik, honen sorrera zein krisiaren nondik norakoak ezagutzea eta horien azterketa egitea garrantzitsua dela iruditzen zait.

Gaiaren garrantzia eta interesa

Ongizate estatua estatuak ekonomian eta gizartean egiten duen esku hartzeari egiten dio erreferentzia, zeinaren bidez biztanleria osoaren ongizatea bermatzea duen helburu. Horretarako sistema mota ezberdinak eratzen ditu, bakoitzean...

Zerga Mota Desberdinak: Zuzenak, Ez-Zuzenak eta PFEZ

Zergak, Estatuko Aurrekontuko sarrera publiko garrantzitsuenak dira. Derrigorrezkoak dira, eta euren helburua gastu publikoa finantzatzeko beharrezko baliabideak lortzea eta Estatuaren jarduera ekonomikoa kontrolatzea da.

• Tasak: Erakunde publiko bati egiten zaizkion diru-ordainketak dira, zerbitzu publiko baten kontraprestazio gisa, edo egindako jarduera baten kontraprestazio gisa, eta erabiltzaileari onura zuzena ematen dio.
• Kontribuzio bereziak: Partikular batek arrazoi zehatz batengatik erakunde publiko bati egiten dion diru-sarrera da. Inbertitutako diruarekin lortutako onura ez da pertsona horrentzako bakarrik izango, baizik eta kolektibitate guztiarentzat.
• Zergak: Administrazio publikoek