Finantza Produktuak

Finantza-erakundeek eskaintzen dituzten bi produktu nagusi hauek dira:

• Aurrezki kontua: Banku edo finantza-erakunde batek eskaintzen duen zerbitzua da, non pertsonek dirua gorde eta kudeatzen duten. Dirua gordetzeagatik interes txiki bat jasotzen da. Ez da beti erabilgarri dagoen kontua, baina eguneroko gastuak egiteko egokia da.
• Inbertsio fondoak: Bonuak, baloreak eta diru-merkatuko beste tresna batzuk aukeratzen dituzte, dirua modu kolektiboan inbertitzeko.

Urrezko Patroiaren Amaiera: Zergatiak

Urrezko patroiaren gainbehera hainbat gertakarik eragin zuten:

• Lehen Mundu Gerra: Hainbat herrialdek urrezko bihurkortasuna etenarazi zieten gerra-gastuak finantzatzeko, inflazioa eraginez.
• Depresio Handia: Sistemak ahuldu zuen eta herrialde

Giza Baliabideen Sailaren Funtzioak

Langileen Antolakuntza eta Plangintza

Enpresaren langile-premia berriak planifikatzea, lanpostuak diseinatzea, hautagaiak bete beharreko baldintzak finkatzea, ordainketa eta barne-sustapen sistemak aztertzea, langileak antolatzea, etab.

Langileen Hautaketa eta Kontratazioa

• Hautagaiak bildu, enpresa barruan (barne-promozioa) edo kanpoan (Lanbide, aldi baterako laneko enpresak, interneteko lan-atariak...).
• Langileak hautatzea:
  • Hautagaien curriculuma aztertu.
  • Lan-elkarrizketak egin.
  • Proba psikoteknikoak egin.
  Hautagai batengan, besteak beste, lanerako gogoa, talde-lanerako gaitasuna edo ekimena hartzen dira kontuan.
• Hautatutako pertsona kontratatzea.

Langileen Administrazioa

Enpresako langileei dagozkien izapide juridiko...

Enpresak sistema irekia (inguruan faktoreak), ingurune orokor/zehatza. I.O Ekono fakt: ekono jarduera, langabezi egoera, interes tasa, inflazioa…(hazkunde ekono eta interes tasa jaitsi eragin ona enpresen aurreikuspenetan). politiko legalak: enpresak arautuko duten legeak, garrantzia, enpresak sortzeko baldintak, ingurumenaren babesaren gaineko legeak, lan arriskuen prebentzioa, zergak behera= jarduera ekono suspertzea. sozio-kultural: gizartearen balioak, erliji, tradizio, ohitura, jarrerak, jokabideak, negozioak egiteko moduan, aurrezteko joera, komunikatzeko modua. Teknolog:aldaketa teknl eragin itzela, arrakastaz lehiatzeko eraginkortasun handia eta aurrerakuntza tekno behar.

I.ZPartikularki. Sarrera berrien mehatxua: 2 fakt->sarrera...

Eskari-eskaintza

Eskaria, populazioak behar duen lehengai kopurua edo mota da. Eskaintza, aldiz, industriak ekoizten duen lehengai kopuruari deritzo. Bien artean ematen diren aldaketengatik prezioak gora edo behera egiten dute. Eskaria handia izanez gero, prezioa igo egiten da, eta eskaria txikia izanez gero, jaitsi.

Akzioa

Sozietate baten kapitala banatuta dagoen zatietako bakoitza da.

Burtsa

Merkatu bat, bertan prezioak finkatzen dira.

Enclosure

Nekazaritzarako erabiltzen diren lurrak.

Openfield

Paisaia eta landa mota bat da.

Lugorria

Denbora askoz landatu ez den toki bat.

Errotazio prozesua

Bessemer bihurgailua

Altzairua seriean ekoizteko lehen prozesu merkea izan zen.

Lurrun makina

Lurrun-makina uraren energia termikoa energia mekanikoan eraldatzen duen

Ekonomia Jardueraren Eragileak eta Ekoizpen-Faktoreak

• Pertsonek ekoitzi egiten dute lan eginez eta kapitala emanez. Ondasunak eta zerbitzuak kontsumitzen dituzte.
• Enpresek ondasunak eta zerbitzuak ekoizten dituzte, etekin ekonomikoa lortzeko. Soldata bat ordaintzen diete lanaren truke, eta beste enpresa batzuei produktuak eta zerbitzuak erosi.
• Estatuak herrialdeko ekonomia-jarduera arautzen duten legeak egiten ditu. Zerbitzu publikoak ematen dizkie, eta enpresak sortzen ditu.

Produktuak eta zerbitzuak lortzeko, ekoizpen-faktoreak: natura-baliabideak, kapital fisikoa, giza kapitala, teknologia, ezagutza eta lana.

Munduko Ekonomia Bideratzen Duten Organismoak

• MB: maileguak eta laguntza ematen dizkie herrialde behartsuei, ekonomiaren hazkundea sustatzeko.

Langabezia motak

• Frikzionala: Lan egin dezaketen arren, pertsona batzuk borondatez ikasteko, atseden hartzeko edo aurreko lana baino hobea aurkitzeko denbora hartzean sortzen da.
• Urte-sasoikoa: Zenbait jardueretan urteko sasoi jakin batzuetan soilik behar dute eskulana; horregatik sortzen da langabezia mota hori.
• Ziklikoa: Langabezia ziklikoa nabarmen igotzen da ekonomia krisialdian eta jaitsi egiten da ekonomia hazkunde-aldietan.
• Egiturazkoa: Eremu edo herrialde bateko langileen ezaugarriak eta enpresaburuen premiak bat ez etortzeagatik sortzen da langabezia mota hori.

Langabeziaren kausak

• Langileen ezaugarriak: Askotan espezialitate jakin bateko langile gehiegi daude, eta beste batzuetan, berriz, gutxiegi, edo lana gaizki banatuta dago. Lan merkatuaren

Ekonomia Eragileak eta Ekoizpen Faktoreak

Ekonomia Eragileak

Hiru eragile handik egiten dituzte ekonomia-jarduerak:

• Pertsonak: Hainbat modutan hartzen dute parte: beren diru-sarrerak erabiltzen dituzte ondasunak eta zerbitzuak erosteko eta zergak ordaintzen dituzte.

• Enpresak: Ondasunak eta zerbitzuak ekoizten eta banatzen dituzte ekonomia-etekin baten truke.

• Estatua (edo Sektore Publikoa): Zerbitzu publikoak eskaintzen ditu, zergak biltzen ditu eta ekonomia erregulatzen du.

Ekoizpen Faktoreak

Lau ekoizpen faktorek hartzen dute esku ekonomia-jardueretan:

• Natura baliabideak: Ingurune fisikoan daude; lehengaiak eta energia-iturriak dira.

• Lana: Ondasun edo zerbitzu bat ekoizteko erabiltzen den giza ahalegina da.

• Kapitala: Ekoizpenean eta banaketan erabiltzen

Aktibo Ez-Korrontea

Ibilgetu Ukiezina

• Ikerketa
• Garapena
• Kontzesio Administratiboak
• Jabetza Industriala
• Traspasatze Eskubideak
• Aplikazio Informatikoak
• Ibilgetu Ukiezinaren Amortizazio Metatua (Negatiboan)

Ibilgetu Materiala

• Lurrak eta Ondasun Naturalak
• Eraikuntzak
• Instalazio Teknikoak
• Makineria
• Tresneria
• Altzariak
• Informazioa Prozesatzeko Ekipamenduak
• Garraio Elementuak
• Ibilgetu Materialaren Amortizazio Metatua (Negatiboan)

Ibilgetu Higiezinetako Inbertsioak

• Lur eta Ondasun Naturaletan Inbertsioak
• Eraikuntzetan Inbertsioak
• Ondasun Higiezinetako Inbertsioen Amortizazio Metatua (Negatiboa)

Epe Luzeko Finantza Inbertsioak

• Ondare-tresnetan egindako epe luzerako finantza-inbertsioak
• Epe luzeko kredituak
• Ibilgetua inorenganatzeagatik epe luzerako kredituak

Aktibo Korrontea

Izakinak

• Salgaiak
• Lehengaiak
• Enbalajeak
• Ontzikiak
• Bulegoko

Jarraian, Elkarte Anonimoen (SA) inguruko kontabilitate ariketak eta dagozkien asientoak aurkezten dira, kapitalaren kudeaketa eta erreserben erabilera aztertuz.

1. Elkarte Anonimoaren Sorkuntza eta Kapitalizazioa

Elkarte Anonimo bat sortzeko prozesua, hasierako harpidetzatik hasi eta dibidendu pasiboaren ordainketaraino:

1. Elkarte Anonimoa sortzea (200 € nominaleko 2.000 akzio eta 500 € nominaleko 3.000 akzio)

   Lehenengo SA (200 € x 2.000 akzio = 400.000 €):

   190 (400.000) ----- 194 (400.000)

   Bigarren SA (500 € x 3.000 akzio = 1.500.000 €):

   190 (1.500.000) ----- 194 (1.500.000)

2. Akzioen harpidetza eta % 25 bankuz ordaintzea

   Bazkideek akzio guztiak harpidetzen dituzte eta % 25 bankuz ordaintzen dute (400.000 €-ren % 25 = 100.000 €):

   572

Inter Vivos Eskualdaketak

15. art. Dohaintzetan eta gainontzeko irabazizko inter vivos eskualdaketa erkagarrietan eskuratutako ondasun eta eskubideen balio errealetik foru arau honetako 12. artikuluan ezarritako baldintzak betetzen dituzten kargak kenduko dira.

16. art. Dohain emandako edo bestelako irabazizko inter vivos titulu erkagarri baten bidez eskuratutako ondasunen baliotik eskualdatutako ondasunen gainera erortzen diren eskubide errealekin bermatutako zorrak soilik izango dira kengarriak, baldin eta eskuratzaileak bermatutako zorra ordaintzeko beharra bere gain hartu badu eta hori egiaztatu badu. Behar hori eskuratzaileak bereganatu ez balu, ez da kengarria izango zorraren zenbatekoa, nahiz eta zerga ordaintzeko epearen barruan bere...