Ekonomia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Espainiako Trantsizioa eta Demokrazia

Franco jeneralaren diktaduratik demokraziarako denbora tarteari trantsizioa deitzen zaio. Hori guztia konstituzio batean idatzi zen. 1978ko abenduan, Espainiako egungo konstituzioa berretsi zuten herritarrek, erreferendum bidez. Funtsezko lege horrek autonomia-erkidegoetan eratzeko eskubidea aitortzen die. Konstituzioaren 2. Kapituluaren arabera, ezaugarri historiko, kultural eta ekonomiko komunak dituzten erregioak erakunde autonomotan eratu zitezkeen. 17 autonomia erkidegoak.

Autonomia Erkidegoen Eraketa eta Funtzionamendua

Autonomia-estatuek autonomia-erkidego bakoitza zuzentzen duten erakunde, arau eta eskuduntzak biltzen dituzte. Autonomia-erkidegoaren autogobernu-erakundeak osatzen dute:

• Biltzarrak edo

Amortizazioa: Kontzeptua eta Motak

Amortizazioa barnean kalkulatutako kostu bat da, irizpide teknikoak erabiliz. Elkarteko ibilgetuaren kontsumoa produktura eramatea bilatzen da, lehengaiak erosten diren unetik outputa lortzen den unera arte. Ibilgetuzko inbertsioen kostua produktura eramateko, kostu-eramailea erabiliko dugu, ibilgetuaren kontsumoa kalkulatzeko unitatea.

Kostu-eramaile motak

• Fisikoak: Elementu fisiko ukigarriren baten arabera kalkulatuko da ibilgetuaren kontsumoa.
• Denborazkoak: Denbora-unitate batean oinarrituz kalkulatuko da ibilgetuaren kontsumoa.
• Nahasiak: Denbora-unitate bakoitzean kontsumitutako unitate fisikoen arabera kalkulatuko da.

Amortizazio motak

• Amortizazio historikoa: Ekitaldi bukaera arte itxaroten da, eta unitate errealetan

Aktibo Ez-korrontearen Ondare-elementuak

Enpresaren epe luzeko inbertsioak eta baliabideak biltzen ditu, urtebete baino gehiagoko iraupena dutenak.

Ibilgetu Ukiezina

• Industria-jabetza: Patente edo marka gisako jabetzen balioa islatzen du.
• Aplikazio informatikoak: Programa informatikoen balioari dagokio.
• Ibilgetu ukiezinaren amortizazio metatua: Ibilgetu ukiezinaren balio-galera adierazten du. Garrantzitsua! Zeinu negatiboa du.

Ibilgetu Materiala

• Lurrak eta ondasun naturalak: Orubeen, landa-finken eta antzekoen balioa islatzen du.
• Eraikuntzak: Enpresaren jarduerarako erosi diren eraikinen, lonjen, biltegien balioa.
• Instalazio teknikoak: Ekoizpen-prozesuan erabilitako unitate konplexuak (gasolindegiak, ur-araztegiak, findegiak, etab.).
• Makineria: Produktuen

1. Altxortegi edo Diruzaintza Ratioa

Enpresaren berehalako likidezia neurtzen du. Likidezia arazorik ez izateko, ratioaren balioak 1etik gertu egon behar du.

• 1 baino gutxiago bada: ardura egoera adierazten du, enpresak ezin izango ditu epe laburreko zorrak ordaindu epe laburreko baliabideekin.
• 1 baino handiagoa bada (1-1,2): egoera zuzena adierazten du, enpresak likidezia arazoak izaten ez dituelako.
• 1 baino askoz handiagoa bada: arreta egoera adierazten du. Enpresaren gauzagarria eta erabilgarria handiegia da eta ondare-masa hauei errentagarritasun nahikoa ez ateratzearen arriskua dago.

2. Likidezia-Ratioa

Enpresaren epe laburreko kaudimena aztertzen du. Likideziari dagokionez, epe laburrera zor duen euro bakoitzeko, aktibo korrontean _____ euro...

Kontabilitatearen Oinarriak eta Normalizazioa

Aktiboa

A) Aktibo Ez-korrontea

• Ibilgetu materiala: 210, 213, 217, 218
• Ondasun higiezinetako inbertsioak: 22_
• Epe luzeko finantza-inbertsioak: 250

B) Aktibo Korrontea

• Izakinak: 300, -390
• Merkataritza-zordunak eta kobratzeko beste kontu batzuk: 430, 432, 460, 4700, 436, -490
• Epe laburreko finantza-inbertsioak: 54_
• Aldizkapenak: 480
• Eskudirua: 572

Ondare Garbia eta Pasiboa

A) Ondare Garbia

• Fondo propioak: 100, 112, +-129

B) Pasibo Ez-korrontea

• Epe luzeko zorrak: 170

C) Pasibo Korrontea

• Merkataritza-hartzekodunak eta ordaintzeko bestelako kontuak: 400, 4751, 476, 4750
• Epe laburreko zorrak: 5209, 523

Aktiboa Guztira eta Ondare Garbia eta Pasiboa Guztira

Emaitza Kontuaren Oinarrizko Egitura

• 1. Negozio-zifraren zenbateko garbia:

Enpresa Bakoitzak Berarentzat Izendatzen Dituenak (Helburuak)

• Xedea: Enpresak unitate ekonomiko moduan duen zioa da.
• Ikuspegia: Enpresaren etorkizuneko irudia da.
• Baloreak: Enpresaren jarduteko ereduaren oinarriak diren printzipio etikoak dira.
• Helburuak: Epe jakin batean lortu nahi diren helburuak, ingurunea kontuan izan da eta ingurunearen aldaketara egokituz.
• Azpihelburuak: Helburuak garatzen dituztenak dira eta epe laburrekoak izaten dira.

Helburu Arteko Gatazka

Helburuen artean gatazka sor daiteke, beraz, beharrezkoa da horiek priorizatzea edo lehenestea.

• Estatuak eta administrazio publikoak: Dagozkien zergak ordaindu beharko dituzte.
• Enpresaburu profesionalaren helburuak: Kudeaketa ona egitea, enpresa haztea eta inbertsioak hobetzea.
• Langileak:

Finantza-Sistemaren Oinarriak

Diruaren Prezio Ofiziala

Herrialde bateko banku zentralak banku pribatuei maileguan emandako diruari aplikatzen dion oinarrizko interes-tasa da.

• Maileguak emateko aplikatzen den diruaren prezio ofiziala: Interes-tasa gero eta txikiagoa izan, orduan eta mailegu gehiago emango dira (alderantziz ere).
• Zirkulazioan dagoen diru kantitatea: Zenbat eta diru gehiago eman, diru kantitate handiagoa egongo da zirkulazioan (alderantziz ere).

Euriborra

Euroguneko 57 banku garrantzitsuenetako diruaren prezioaren arabera jartzen den indizea da.

Banku pribatuek familia eta enpresei maileguan uzteko erabiltzen duten diru hori EBZri ordaindu behar dioten interes-tasa baino gehiago kobratuta. Prezio-aldaketa horien aldeari mozkin-marjina...

PRODUKTIBITATEA

- Ordu guztiak: langileak X egunak X orduak = urteko orduak

- Lanaren Produktibitatea: Ekoitzitako produktu unitateak / Erabilitako lan unitateak (orduak)

- Kapitalaren Produktibitatea: Ekoitzitako produktu unitateak / Erabilitako kapital unitateak (makina orduak)

- Produktibitate osoa: Produktuaren balioa / Ekoizpenaren inbertsioa (euro bakoitzeko)

Formula:

- Ekoiztutako unitateak / lan orduak = produktibitatea

- Produktibitate tasa (konparaketa): (produk.2 - produk.1) / produk.1 X 100 = %

PUNTU HILA

- Itopuntua: Kostu Finko / (Salmenta Prezioa - Kostu Aldakorra) = x unitate

- Kostu totala: Kostu Finkoa + (Kostu Aldakorra x q)

- Mozkina: (p x q) - Kostu Finkoa - (Kostu Aldakorra unitarioa x q)

p = salmenta prezioa

q = kantitatea

EkPot. %

Lansari Politikak eta Giza Baliabideen Kudeaketa

1. Lansari Politika: Definizioa eta Motak

Lansari politika langileak emandako zerbitzuarengatiko konpentsazioa da. Bi mota nagusi bereizten dira:

• Ordainsari estrintsekoa: Termino ekonomikoetan neurtu daitekeena (soldata, hobariak, etab.).
• Ordainsari intrintsekoa: Onarpena, kontziliazioa eta garapen profesionala bezalako onura ez-materialak.

2. Barne Ekitatea: Lanpostuen Balorazioa

Barne ekitatea lortzeko, lanpostu bakoitzaren balorazioa egiten da. Metodoak:

• Kualitatiboak: Lanpostuak hierarkizatzen dira, irizpide orokorrak erabiliz.
• Kuantitatiboak: Ezarritako irizpide zehatzak (faktoreak) erabiliz ebaluatzen dira lanpostuak.

Faktoreak ebaluatzeko metodoak:

Balorazio batzorde heterogeno bat sortzen da, lanpostu...

Enpresa

Ondasunen eta zerbitzuen ekoizpena koordinatzen dituen erakunde espezializatua da. Enpresaren ekoizpen-funtzioa aztertzeko hiru ikuspegi daude: ekonomikoa, utilitarioa eta teknikoa.

Nola Ekoitzi?

Ekoizpen-prozesuan, enpresak teknologia baten bidez ondasun eta zerbitzu batzuk bilakatzen ditu. Aurrerapen teknikoak baliabide berberekin gehiago ekoiztea ahalbidetzen duten produkzio-faktoreen hobekuntzak dira.

Teknologia

Ekoizpen-baliabideak ondasun edo zerbitzu bat lortzeko uztartzeko moduari deritzo.

Produktibitatea

Ekoitzitako kantitatearen eta kantitate hori lortzeko erabilitako ekoizpen-baliabideen kantitatearen arteko erlazioa da.

Merkatua

Merkatua esaten zaio saltzaileek eta erosleek produktu edo zerbitzu jakin baten inguruan egindako salerosketa-...