Ekonomia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

AURREZKIA

: Gure diru-sarreretatik kontsumitzen ez dugun zatia da, gaur egungo diru-sarreren kontura etorkizunen egin dezakegun kontsumoa da. (Larrialdiei aurre egiteko, etorkizunerako planak egiteko, zorrik ez izateko, inbertsioak hala moduz saldu behar ez izateko, gogokoak ez diren lan-egoerari aurre egiteko)

ZORRA

: Etorkizuneko diru-sarreren kontura gaur egun egiten den kontsumoa da.

ONDAREA

: Pertsona baten ondasunen, eskubidedeen eta betebeharren multzoa.

AURREKONTUA

: Finantza-plan pertsonalizatu bat da, (gastuak eta diru sarrerak identifikatzea, gastu-lehentasuna zehaztea, idaztea eta aurreztea, aztertzea eta doitzea)

GASTU EZ ORDAINDU

: Zorra handitzea, epaiketei edo auziei aurre egin behar izatea, enbargoak edo jabetzak galtzea, kreditu-historikoa...

Egintza Juridiko Dokumentatuen Zerga (EJDZ)

5. EGINTZA JURIDIKO DOKUMENTATUEN ZERGA

Zer kargatzen da zerga honekin? Hiru multzo nagusi kargatzen dira:

• Notaritzako dokumentuak: Garrantzitsuenak bakarrik (ez denak). Bi mota bereizten dira:
  • Kuota finkoa: Tinpbre-paper bidez egindako notaritzako dokumentuei dagokie.
  • Kuota aldakorra: Gauza edo zenbateko baloragarria duten dokumentuei dagokie. Kuota aldakorra eta finkoa izan daitezke; finkoa, normalean, beti eskatzen da.

Ondareen trafikoa zergapetzeko osagarria da, eta BEZarekin batera aplikatzen da. Adibidez, eraikuntza salbuetsita badago ere, zerga honen mende egon daiteke. Merkataritza-elkarte batek lokal bat errentan ematen badu, kontratua eskritura publikoan gauzatzen da. Alokairuak Balio Erantsiaren...

Sozietate Motak eta Ezaugarriak

Merkataritza sozietate mota bakoitzaren ezaugarri orokorrak aztertuko ditugu jarraian. Lehenik eta behin, sozietateen sailkapen nagusi batzuk egin ditzakegu irizpide ezberdinak erabiliz:

• Sozietate pertsonalistak: Bazkideen baldintza pertsonalak hartzen dira kontuan ("intuitu personae"). Horren ondorioz, bazkideek sozietatearen zorren aurrean modu pertsonalean eta mugagabean erantzungo dute. Sozietate pertsonalisten adibide nagusiak Kolektibo erregularra eta Komanditarioa dira.
• Sozietate kapitalistak: Bazkideek egindako kapital ekarpena bakarrik hartzen da kontuan ("intuitu pecuniae").

Irizpide objektibo batetik abiatuta, Sozietate Zibila eta Merkataritza Sozietatea bereizten dira, jardueraren izaera merkataritzakoa...

Ekoizpen Baliabideen Kostuak: (Eskala Ekonomikoa: Geroz eta Gehiago Ekoiztean, Kostuak Gutxitazen Saiatzea) Enpresa Etekina Zenbatekoa Den Jakiteko, Sarreren Eta Gastuen Arteko Aldea Kalkulatzen Da. Baliabideen Kostuak Gora Egiten Badu, Etekinak Txikitzen Dir...eskainitako kantitateak behera egitean eta erabilitako teknologiaren kostuak handiagoak izaten direnean

Fase mekanikoa: Plangintza - Antolakuntza - Fase dinamikoa. Kudeaketa - Kontrola

Taylor: Lana arrazionaldu / Denbora galduak desagerrarazi / Bulego tekniko bat: lanak antolatu / Zereginak diseinatu / Funtzioak espezializatzea / Nagusi bat baino gehiago / Soldata pizgarriak Fayol: Lanaren banaketa / Hierarkia / Aginte bakarra / Sarien banaketa / Aginte-erantzukizunaren arteko oreka Mayo: Lana gizatiago bihurtu / Pizgarri materialak eta beste motatakoak / Langileari kasu egin

Antolakuntza Formala

Asmoen egitura bat da, ongi definituta eta zehaztuta, enpresak bere elementuak lekurik egokienean kokatzeko helburua duena

Eredu liniala hierrarkikoa: A: Soila da. Ulertzeko erraza. Aginte eta eratzukizu arloak ondo zehastuta. Erabakiak bizkor hartzeko gaitasuna....

Zerbitzuak

Jarduera jakin batzuk dira.

Merkataritza

Ekoizleen eta kontsumitzaileen artean ondasunak eta zerbitzuak trukatzeko jarduera multzoa da.

Balantza: Esportazioaren eta inportazioaren arteko aldea.

Garraioa

Zerbitzuen sektoreko funtsezko jarduera bat da.

Azpiegiturak: Garraiobideak ibiltzeko beharrezko elementuak dira.

Intermodala: Leku baten bi nodo batzeko joera.

Garraio-sare: Ibilgailuen zirkulaziorako sortutako azpiegituren multzoa da.

Nodo: Geltokia.

Ardatz-linea: Elkargunea.

Logistika

Enpresa bat antolatzeko edo zerbitzu bat emateko beharrezkoak diren bitartekoen eta prozeduren multzoa.

Turismoa

Pertsonek aisiagaitik edo arrazoi pertsonal edo pertsonal-engaitik beren ohiko bizilekutik kanpo egiten duten bidaia da.

Finantza-zerbitzuak

Dirua kudeatzeari...

Informazioa enpresan

Kontabilitatea: Enpresaren ondarea eta enpresaren informazio ekonomikoa erregistratzeko arauak eta oinarri zientifikoak aztertzen dituen ekonomia-zientzia da.

Enpresaren Ondarea

Enpresaren ondarea: Enpresa batek dituen ondasunen, eskubideen eta betebeharren multzoa da. Behar bezala balioztatua, ondasun, eskubideen eta betebeharren xedearen arabera.

Aktiboak: Enpresaren egitura ekonomikoa adierazten du; hau da, inbertsioen guztizkoa edo funtsen erabilera.

Ondare garbiak eta pasiboak: Enpresaren egitura finantzarioa adierazten dute; hau da, enpresak dituen finantzazio-baliabideen jatorria.

Ondare Multzoak

Osagai homogeneoak adierazten dituzte, elementuok antolatzeko oinarrizko irizpidearen arabera.

Ondare-multzoak enpresan irauten...

Aholku Onak Banku Produktu eta Zerbitzuetarako

• Informazioa eskatu: Eskatu beti informazio liburuxka banku produktu eta zerbitzuetarako. Hipoteka maileguetan, eskatu eskaintza loteslea, eta alderatu beste erakundeen eskaintzekin.
• Inbertsioak: Eskatu idatzizko informazioa produktuaren ezaugarriei, arriskuei eta kostuei buruz.
• Aseguruak: Bizitza-aseguruetarako, eskatu informazio orria, kontratuaren baldintza orokorrak biltzen dituena.

Erreklamazioak

Desadostasunak gerta daitezke banku erabiltzaileen eta finantza-erakundeen artean. Erreklamatzeko modu nagusia erakundeko bezeroaren arretarako zerbitzua da.

Txartelak: Mota eta Erabilera

Finantza erakunde edo saltoki batek igorritako ordainketa bitartekoak dira.

Txartel Mota Nagusiak

1. Banku txartela: Finantza

gaia: Giza Baliabideen Kudeaketa

Enpresaren giza elementuarekin lotutako erabakien, ekintzen eta politiken multzoa da. Helburua enpresaren produktibitatea eta lehiakortasuna hobetzea da.

Betetzen dituzten funtzio nagusiak

• Laneko giro ona eta gogobetetzea
• Langileen administrazioa
• Lan-harremanak
• Laneko arriskuen prebentzioa

A) Laneko giro ona eta gogobetetzea

Giza baliabideen kudeaketa-funtzio honen helburu nagusia lanean giro ona lortzea da.

Hainbat faktorek eragiten dute laneko giro onean, besteak beste, lanbiziitza eta familiabizitza bateragarri egitea.

Bateragarri egiteak esan nahi du familiako bizitzaren kalitatea hobetzea, lanean zenbait neurri hartuz. Adibidez, telelanak (etxetik lan egiteak) langileen bizitza pertsonala, lanekoa eta familiakoa...