DBH mailako Ekonomia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Zerga Mota Desberdinak: Zuzenak, Ez-Zuzenak eta PFEZ

Zergak, Estatuko Aurrekontuko sarrera publiko garrantzitsuenak dira. Derrigorrezkoak dira, eta euren helburua gastu publikoa finantzatzeko beharrezko baliabideak lortzea eta Estatuaren jarduera ekonomikoa kontrolatzea da.

• Tasak: Erakunde publiko bati egiten zaizkion diru-ordainketak dira, zerbitzu publiko baten kontraprestazio gisa, edo egindako jarduera baten kontraprestazio gisa, eta erabiltzaileari onura zuzena ematen dio.
• Kontribuzio bereziak: Partikular batek arrazoi zehatz batengatik erakunde publiko bati egiten dion diru-sarrera da. Inbertitutako diruarekin lortutako onura ez da pertsona horrentzako bakarrik izango, baizik eta kolektibitate guztiarentzat.
• Zergak: Administrazio publikoek

Enpresen Funtzioak

1. Ekoizpena koordinatu

   Gizarteen beharrak asetzen dituzten ondasunak eta zerbitzuak sortu eta eskaintzea.

2. Balioa sortu edo erantsi

   Lehengaiak eta beste baliabide batzuk eraldatuz, enpresek ondasun eta zerbitzuen baliagarritasuna handitu edo sortzen dute prozesu produktiboaren bidez.

   Ekoizpen prozesua

   Teknologiaren bidez ekoizpen baliabideak edo ekoizpen faktoreak (inputak) ondasun eta zerbitzu (outputak) bihurtzea da.

   Ekoizpen-fluxua

   Ekoizpen faktoreak (lurra, lana, kapitala) → Ekoizpen prozesua (teknologia) → Azken produktua (ondasunak eta zerbitzuak).

3. Enplegua eta aberastasuna sortu

   Langileei enplegua eskaintzeaz gain, enpresek (batez ere handiek) aberastasuna sortzen dute beren inguruan, beste enpresa batzuei egiten dizkieten

LANGABEZI

MOTAK: 1. Frikzionala, 2. Urte sasoikoa, 3. Ziklikoa, 4. Egiturazkoak.

LANGABEZIAREN KAUSAK: Ez dago adostasunik langabeziaren kausen inguruan, bertzenaz kausa hauek agertzen dira:

1. Langileen ezaugarriak: Askotan espezialitate jakin bateko langile gehiegi daude eta beste batzuetan berriz gutxi edo lana gaizki banatuta.
2. Eskaria urriegia: Gizarteak ez duelako eskatzn lan egiteko moduan dauden langile guztiak enplegatzeko behar adina ondasun eta zerbitzuak.
3. Gutxieneko soldata egotea: Merkatua gaizki juaki denean ez daude diru sarrerik.

EMPLEGU POLITIKA: Botere publikoak lan merkatuari buruz hartzen dituzten neurriei enplegu-politika esaten zaie. Emplegua sortzeko hartzen diren neurriak politika aktiboak dira, eta langabetuak babesteko hartzen...

AURREZKIA

: Gure diru-sarreretatik kontsumitzen ez dugun zatia da, gaur egungo diru-sarreren kontura etorkizunen egin dezakegun kontsumoa da. (Larrialdiei aurre egiteko, etorkizunerako planak egiteko, zorrik ez izateko, inbertsioak hala moduz saldu behar ez izateko, gogokoak ez diren lan-egoerari aurre egiteko)

ZORRA

: Etorkizuneko diru-sarreren kontura gaur egun egiten den kontsumoa da.

ONDAREA

: Pertsona baten ondasunen, eskubidedeen eta betebeharren multzoa.

AURREKONTUA

: Finantza-plan pertsonalizatu bat da, (gastuak eta diru sarrerak identifikatzea, gastu-lehentasuna zehaztea, idaztea eta aurreztea, aztertzea eta doitzea)

GASTU EZ ORDAINDU

: Zorra handitzea, epaiketei edo auziei aurre egin behar izatea, enbargoak edo jabetzak galtzea, kreditu-historikoa...

Egintza Juridiko Dokumentatuen Zerga (EJDZ)

5. EGINTZA JURIDIKO DOKUMENTATUEN ZERGA

Zer kargatzen da zerga honekin? Hiru multzo nagusi kargatzen dira:

• Notaritzako dokumentuak: Garrantzitsuenak bakarrik (ez denak). Bi mota bereizten dira:
  • Kuota finkoa: Tinpbre-paper bidez egindako notaritzako dokumentuei dagokie.
  • Kuota aldakorra: Gauza edo zenbateko baloragarria duten dokumentuei dagokie. Kuota aldakorra eta finkoa izan daitezke; finkoa, normalean, beti eskatzen da.

Ondareen trafikoa zergapetzeko osagarria da, eta BEZarekin batera aplikatzen da. Adibidez, eraikuntza salbuetsita badago ere, zerga honen mende egon daiteke. Merkataritza-elkarte batek lokal bat errentan ematen badu, kontratua eskritura publikoan gauzatzen da. Alokairuak Balio Erantsiaren...

Sozietate Motak eta Ezaugarriak

Merkataritza sozietate mota bakoitzaren ezaugarri orokorrak aztertuko ditugu jarraian. Lehenik eta behin, sozietateen sailkapen nagusi batzuk egin ditzakegu irizpide ezberdinak erabiliz:

• Sozietate pertsonalistak: Bazkideen baldintza pertsonalak hartzen dira kontuan ("intuitu personae"). Horren ondorioz, bazkideek sozietatearen zorren aurrean modu pertsonalean eta mugagabean erantzungo dute. Sozietate pertsonalisten adibide nagusiak Kolektibo erregularra eta Komanditarioa dira.
• Sozietate kapitalistak: Bazkideek egindako kapital ekarpena bakarrik hartzen da kontuan ("intuitu pecuniae").

Irizpide objektibo batetik abiatuta, Sozietate Zibila eta Merkataritza Sozietatea bereizten dira, jardueraren izaera merkataritzakoa...

Zerbitzuak

Jarduera jakin batzuk dira.

Merkataritza

Ekoizleen eta kontsumitzaileen artean ondasunak eta zerbitzuak trukatzeko jarduera multzoa da.

Balantza: Esportazioaren eta inportazioaren arteko aldea.

Garraioa

Zerbitzuen sektoreko funtsezko jarduera bat da.

Azpiegiturak: Garraiobideak ibiltzeko beharrezko elementuak dira.

Intermodala: Leku baten bi nodo batzeko joera.

Garraio-sare: Ibilgailuen zirkulaziorako sortutako azpiegituren multzoa da.

Nodo: Geltokia.

Ardatz-linea: Elkargunea.

Logistika

Enpresa bat antolatzeko edo zerbitzu bat emateko beharrezkoak diren bitartekoen eta prozeduren multzoa.

Turismoa

Pertsonek aisiagaitik edo arrazoi pertsonal edo pertsonal-engaitik beren ohiko bizilekutik kanpo egiten duten bidaia da.

Finantza-zerbitzuak

Dirua kudeatzeari...

Diruaren Funtzioak

Diruak hiru funtzio nagusi betetzen ditu ekonomian:

Truke Bitartekoa

Ez bagenu ordainketa eta kobrantza bitartekorik, trukea erabili beharko genuke; hau da, ondasunak ondasunekin trukatu beharko genituzke. Diruari esker, asko sinplifikatzen da gure eskaintza eta eskaria egokitzeko arazoa.

Balio Gordailua

Dirua ondasun iraunkorra da eta edukitzaileak aukera du egoki iruditu bitartean gordetzeko, aurrerago erabiltzeko. Kontuan izan behar da diruak balioa gal dezakeela inflazioaren eraginez.

Kontu Unitate Komuna

Ekonomiak dirutan neurtzen du gauzen balioa. Neurri unitate horri esker, ondasunen arteko alderaketak eta multzokatzeak egin daitezke.

Banku Gordailu Motak

Ageriko gordailuak eta epe finkoko gordailuak daude.

Banku Kontu Motak

Orokorrean,...

Subjektu pasiboak pertsona fisikoak dira, eta bi obligazio mota daude: obligazio pertsonala, eta obligazio erreala. Kontuan hartu behar da, ohiko erresidentzia Espainiako lurraldean dagoen ala ez, posible baita kanpoko batek Espainian izatea ondarea. Ohiko egoitza zehazteko PFEGZ kontuan hartzen da. Beraz, obligazio pertsonala gertatzen da ohiko egoitza Espainian dagoenean. Kasu honetan, gauza edo eskubide guztiak geratzen dira zergapetuta, ez du garrantziarik gauzak non dauden, edo nun egikaritu ahal diren eskubideak.

Gauzak Espainian baldin badaude, edo eskubideak hemen egikaritu ahal badira, baina pertsona hori ez bada Estatu Espainiarrean bizi, gauza edo eskubide horiek soilik kargatuko dira, hau da, soilik estatuan dauden gauzak. Kasu honetan,...

Tributu-zorra

Kuota osoan kenkariak eta hobariak aplikatu behar dira. Estatu mailan karga tasa orokorra %25 da, baina badaude karga tasa txikiagoak. Adibidez, kooperatiben kasuan %20; edo inbertsio kolektiboko erakundeen kasuan, soilik %1.

Kenkarietan hiru multzo bereiz daitezke:

• Zergapetze bikoitza saihesteko kenkaria.
• Salbuespen partzialak; arrazoia lurralde, subjektu edo jardueraren araberakoa da.
• Kenkariak, jarduera batzuk sustatzeko (adibidez, I+D).

Eraentza Bereziak

Eraentza berezi asko daude. Doktrinak honetatik guztitik ezaugarri batzuk ateratzen ditu:

• Eraentza garrantzitsu batzuk ez daude araututa sozietateen gaineko zergaren legean. Adibidez, kooperatibek beren lege propioa dute; pentsio fondoekin eta fundazioekin ere gauza bera gertatzen