Enpresa: definizioa, sektoreak, zergak eta marketina

Enpresaren definizioa

Enpresa ekoizpen baliabideak (lurra, lana, kapitala) antolatzen dituen eta ondasun edo zerbitzuak ekoizten dituen erakundea da. Definitzeko modu posibleak: ekoizpenerako unitate ekonomiko bat; ekoizpen baliabideak konbinatzen dituen erakundea; zuzendariak planifikazioaz arduratzen den erakundea; etekina lortzeko asmoa duen erakundea; aberastasuna sortzen duen erakundea.

Sektore ekonomikoak

• Lehen sektorea: jarduera arbolen arabera — baliabide naturalak ustiatzen dituena.
• Bigarren sektorea: eraldaketak eta jarduera industriala burutzen dutenak.
• Hirugarren sektorea: gizakientzako jarduerak burutzen dituzten zerbitzuak.

Tamaina, jabetza eta eremua

• Tamaina: txiki (<50), ertaineko (50–250), handia (>250).
• Jabetza: pribatu, publiko, mistoa.
• Eremua: lokal, eskualdekoa, nazional, nazioartekoa, multinazionala.
• Eraketa juridikoa: banakakoa (indibidual), sozietatea.

Zergei buruzko legea eta helburuak

Zergei buruzko legea bi helbururekin dago: gastua finantzatzeko baliabideak lortzea eta jarduera ekonomikoa kontrolatzea.

Zerga motak

• Tasak: erakunde publiko batek emandako zerbitzu edo jarduera baterengatik egiten den ordainketa (trukean zerbitzu publikoa edo jarduera lortzeagatik).
• Kontribuzio bereziak: obra publikoen ondorioz sortutako ondorio positiboengatik edo balio gehitzeagatik kobratzen diren ordainketak.
• Zergak: trukean onura zuzenik jaso gabe erakunde publikoek jasotzen dituzten diru-sarrerak.

Zerga sailkapen praktikoa

• Zuzenak: pertsona edo sozietate bat zuzenean zergapetzen denean (adibidez, etekinen gaineko zergak edo jabetzarekin lotutakoak).
• Zeharkakoak: pertsonen ondasun kontsumoa zergapetzen dutenak, ondasunen prezioetan islatzen direnak (adibidez, balio erantsiaren gaineko zerga — BEZA).

Lehiakidetza eta merkatua

• Lehiaketa perfektua (konpetentzia perfektua): erosle eta saltzaile kopuru handia, inork ez du prezioan eraginik; produktuak homogeneoak; merkatua garden; merkatura sartzeko eta irteteko aukera erraza.
• Lehiaketa inperfektua: erosle eta saltzaile kopuru handia baina lau baldintzak ez betetzea.
• Monopolioa: saltzaile bakarra.
• Oligopolioa: saltzaile kopuru txikia; ekoizle batek merkatuaren gainean eragin handia izan dezake prezioan eta bestelako ezaugarrien inguruan.

Marketina (Marketing)

Marketina enpresak dituen edo izan ditzakeen bezeroen beharrak asetzeko ezinbesteko antolaketa, promozio eta ondasun-zerbitzuen banaketa jarduerak dira. Helburua bezeroaren beharrei erantzutea da, enpresaren helburuak betez.

Marketing mix — 4P

• Produktua: zer (produktu mota), materiala eta diseinua, modeloak, kalitate-irizpideak, ontzia eta etiketa.
• Prezioa: deskontuak, kobrantza modua, finantziazio aukerak.
• Banaketa (Distribuzioa): banaketa-kanala, banaketan parte hartuko duten eragileak, xehekarien mota, estaldura maila, banaketa fisikoa.
• Komunikazioa: salmenta pertsonala, publizitatea, propaganda, salmenten sustapena, erlazio publikoak.

Marka eta bezalako aldagaiak

Markari eragina duten aldagaiak: produktua, prezioa, banaketa eta komunikazioa. Enpresak bezeroari ondasunak, zerbitzuak eta publizitatea eskaintzen dizkio, eta bezeroak enpresari informazioa ematen dio.

Merkatuaren segmentazioa

Merkatuaren segmentazioa merkatu zabala ezaugarri berdintsuak dituzten taldetan banatzearen prozesua da.

• Demografikoa
• Geografikoa
• Sociologikoa
• Psikografikoa

Estrategiak merkaturatzeko

• Ez bereiztua (undifferentiated): bezero guztiei modu berean zuzendutakoa.
• Bereiztua (differentiated): segmentu ezberdinei era ezberdinean zuzendutakoa.
• Kontzentratua (concentrated): enpresak segmentu bakarra aukeratu eta berari egokitzen saiatzen denean.

Stocka eta eskaera puntuari buruzko kalkuluak

Eskaera puntua = kontsumitzen den kopurua × hornikuntza-epaea (zenbat denbora behar duten ekartzeko). Ondoren segurtasun-stocka gehitu behar zaio.

Bataz besteko stocka = (eskaera bolumena + segurtasun-stocka) × 2, ondoren guztiaren zatia 2. (Erlaziorik sinplea erakusteko modu bat.)

Errot indizea = 30 egunetan kontsumitutakoa × 12 (urte baterako) zati bataz besteko stocka.

Adibidea: 30 egunetan 1.000 L kontsumitzen badira, eskaera bolumena zenbat egunetan egin behar da? (Galdera ikusgarria planifikaziorako — kalkulua hornikuntza-epaearen eta segurtasun-stockaren arabera egingo da.)

Ohar praktikoa: formulak praktikan aplika daitezke eguneroko kontsumo-datuak, hornikuntza-denbora eta segurtasun-maila kontuan hartuta, betiere enpresaren neurriak eta merkatu-baldintzak ikusita.