DBH mailako apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Saskibaloiaren Oinarrizko Kontzeptuak

Jolas Eremua eta Baloia

Jolas Eremua

28 m luze eta 15 m zabal. Bertan erdiko marra eta zirkulua marrazten dira, baita 6,75 m-ko marra ere.

Baloia

Azalera kautxozkoa edo material sintetikoarekin egina. Tamaina eta pisua aldakorra da adinaren eta sexuaren arabera.

• Senior mailan: 600 eta 650 g.
• Perimetroa: 75 eta 78 cm.

Arauak eta Denbora

Arerioarekin Harremanak (Falta Pertsonalak)

Ezin da baloia duen arerio bat ukitu. Ni geldirik banago eta bera nirekin estalketa egiten badu, beraren falta da (falta pertsonalak deritze).

• Arerioa jaurtitzen ari bazen: Bi jaurtiketa libre egiteko aukera.
• Jaurtiketa egiten ez bazen: Alboko marratik sakea egiteko aukera.

Denbora

• 8 segundoko araua: Baloia 8 segundo igaro baino lehen pasa beharko

Gaia: Puntuazio-markak eta Erromantzeak

Puntuazio-markak

• Puntua: Esaldia bukatu dela adierazten du.
• Bi puntua: Esaldia bukatu ez dela adierazten du. Zerrendetan eta hitzez hitzezko aipamenetan nahiz eta agertzen den.

Erromantzeak

Zer dira erromantzeak? Belaunaldiz belaunaldi transmititzen diren, antzinatik orain arte iritsi diren kantu zaharrak dira.

• Epikoak: Zaharrenak dira, XV-XVI. mendekoak. Nobleziaren arteko guduak eta liskarrak kantatzen zituzten.
• Epiko-lirikoak: XVII. mendekoak. Eredu epikoen antzekoak dira gaiak, baina hemen pertsonaien sentimenduak tartekatzen dira. Ez dira benetako kronikak, baizik eta asmatuak.
• Lirikoak: XVIII. mendekoak. Amodiozko kantak dira, sentimenduak dira nagusi eta sinboloz beteta daude.

Atzizkiak (4. gaia)

• -tar: Silaba

Uhinak

Uhinak energia espazioan zehar hedatzeko moduak dira, materiarik lekualdatu gabe.

Argia

Argia uhin mota bat da, hutsean heda daitekeena.

Argi Iturriak

Bi mota daude: naturalak (eguzkia, izarrak) eta artifizialak (bonbillak, kandelak).

Argi Igorle Sekundarioak

Gorputzek argia xurgatu eta islatzen dute:

• Gardenak: argiari igarotzen uzten diote.
• Zeharargiak: argiaren zati bati igarotzen uzten diote.
• Opakuak: ez diote argiari igarotzen uzten.

Argiaren Propietateak

Lerro zuzenean eta azkar hedatzen da.

Islapena

Argi izpiek gainazal batekin talka egitean norabidea aldatzen dute.

Ispiluak

Argi izpi guztiak islatzen dituzten gorputz opakuak.

Errefrakzioa

Argi izpiek ingurune batetik bestera igarotzean norabidea aldatzen dute.

Leiarrak

Gorputz gardenak dira, irudiak...

Teoria Zinetikoa Gasei Aplikaturik

• Gasak osatzen dituzten partikulak oso txikiak dira, bereizita daude eta etengabe higitzen ari dira.
• Gasek haiek barruan dituzten ontzien bolumen guztia hartzen dute.
• Gasek presioa eragiten diete haiek barruan dituzten ontzietako hormei.
• Zenbat eta arinago higitu gasaren partikulak, orduan eta altuagoa da tenperatura.

Zero Absolutua

Zenbat eta astiroago higitu gasaren partikulak, orduan eta baxuagoa da tenperatura. Muga bat dago: partikulak higitzen ez direnean, gasaren tenperatura ahal den baxuena da.

Gasen Legeak

• Boyle-Mariotten Legea: Tenperatura konstantea. Presioaren eta bolumenaren arteko biderkadura konstantea da (bolumena txikitu, presioa handitu).
  P·V = kte -> P1·V1 = P2·V2
  Definizioa: Tenperatura konstantean

1. Funtsezko fisiko-kalitateak: indarra, abiadura, erresistentzia

Indarra: Esfortzu muskular baten bidez kanpoko erresistentzia bat mantentzeko, apartatzeko edo gainditzeko ahalmena. Indarra izan daiteke: egonkorra, mugikorra, motela, azkarra, lehergarria.

Abiadura: Denbora laburrenean erantzun bat bilatzeko edo garatzeko ahalmena. Abiadura izan daiteke: lekualdatzekoa, keinuzkoa, erreakziozkoa, buruzkoa.

Erresistentzia: Esfortzu bat ahalik eta denbora luzeenean mantentzeko ahalmena (aerobikoa / anaerobikoa).

2. Oinarri-efektuak: oinarrizko kualitate fisikoen faktoreak

Bi faktore multzo dira nagusi kualitate fisikoetan:

Barneko faktoreak

• Arnas aparatua
• Sistema kardiobaskularra
• Nerbio sistema
• Gihar sistema
• Hezur sistema

Kanpoko faktoreak

• Giroa
• Elikadura
• Herentzia

Bi...

HIGIDURA ETA INDARRAK: Fisika fenomeno fisikoak aztertzen dituen zientzia da. Objektu bat neurtzea oinarri hartzen dugun kantitatearekin alderatzea da.

Higidura

Eskubaloiaren Historia Laburra

Eskubaloia XX. mendean asmatu zen. Futboletik datorren kirola da, hasieran 11 jokalarirekin jokatzen zena. Joko Olinpikoetan 1972an gizonezkoentzat eta 1976an emakumezkoentzat sartu zen.

Eskubaloiaren Oinarrizko Araudia

1. Joko Eremua eta Ateak

1.1. Joko Eremuaren Forma eta Neurriak

Joko eremua 40 metro luze eta 20 metro zabaleko laukizuzena da. Alde luzeenei alboko marrak deitzen zaie, eta motzei ondoko marrak.

• Jaurtiketa libreko marra: Atetik 9 metrora kokatzen da, ateko marrarekiko paraleloan. Marra hau etenekin markatzen da.
• Ateko areako marra: Ateko marratik 6 metrora dago.
• Penalti puntua: Ateko marratik 7 metrora kokatzen da.
• Atezainaren mugaketa-marra: Atearen aurrez aurre, 4 metrora.

1.2. Ateen Forma eta Neurriak

Ate...

Psikologiaren Helburuak eta Ezaugarriak

Psikologiak aztertzen du nola funtzionatzen duten gure sentimenduek, gure motibazioek, gure nortasunak, gure adimenak, bai eta zer harreman dugun gure buruarekin eta gainerako guztiekin ere. Gure bizitza nola orientatuko dugun erabaki ahal izateko, geure burua ezagutu behar dugu.

Zer da Psikologia?

Buruaren jarduera eta pertsonen portaera aztertzen dituen zientzia da.

Nortasuna

Pertsona baten pentsatzeko eta portatzeko modu egonkorra da nortasuna.

Nortasunaren Mailak

Nortasunak hiru maila ditu:

• Hartutako Nortasuna (Tenperamentua): Haurrak erreakzionatzeko duen modua da; tenperamentua. Lasaia edo urduria izan daiteke, bizia edo uzkurra, lagunkoia edo inhibitua.
• Ikasitako Nortasuna (Izaera): Hartutako nortasunetik

Lehen Sektorearen Definizioa eta Garrantzia

Lehen sektorea naturatik zuzenean baliabideak lortzeko aukera ematen duten jarduera guztiek osatzen dute. Nekazaritza eta abeltzaintza dira sektore honetako jarduera nagusiak, eta elikagai-iturri nagusiak dira. Kudeaketa egokia oso garrantzitsua da gosea murrizteko eta ingurumena babesteko.

Herrialde Garatuen eta Garapen Bidean Dauden Herrialdeen Arteko Desberdintasunak

• Herrialde garatuak: Lehen sektoreak biztanleriaren ehuneko txikia enplegatzen du, baina teknologia maila altua, produktibitate handia eta errenta handiak ditu.
• Garapen maila baxuagoa duten herrialdeak: Biztanleriaren erdiak lehen sektorean lan egiten du. Teknologia eta produktibitate baxua, diru-sarrera gutxi, familiaren jabetza, eta finantzaketa

Gerra Hotzaren Ezaugarri Nagusiak

• Sistema bipolarra: Mundu osoan eragina izan zuen bi blokeren arteko lehia (AEB eta SESB).
• Eragin-eremua: Helburuak ezarri, disidentzia deuseztatu, eta abar.
• Armamentu-norgehiagoka: Blokeek armamentu atomikoa, hidrogenozko bonbak, irismen handiko kontinentearteko misilak eta arma kimikoak garatu zituzten.
• Propaganda: Beren eragin-eremuak sendotzeko eta aurkariaren ideologia deabrutzeko erabili zen.
• Gerra pizteko beldurraren politika: Tentsio handiko uneak eta une lasaiagoak tartekatu ziren.
• Intentsitate txikiko gatazkak: Hainbat gatazka periferiko sortu ziren.
• Espioitza eta zerbitzu sekretuak: CIA (AEB) eta KGB (SESB) erakundeek garrantzi handia izan zuten.

Berlingo Blokeoa (1948-1949)

Potsdamgo Konferentzian (1945),...