DBH mailako apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

INPRESIONISMOA

XIX. mendearen erdialdean, batez ere Frantzian, garatu zen mugimendu artistikoa.

Ezaugarriak

1. Gaia: Benetako gaia argia da, eta bere efektu aldakorrak paisaian (landatarra eta hiritarra). Aire librean margotzen dute: «plein air».
2. Pintzelkada: Soltea, laburra, urduria eta arina. Momentuko argiaren eragina islatzeko pintatu behar zuten, argia aldakorra baita egunean zehar orduen eta egoera atmosferiko desberdinen arabera.
3. Marrazkiaren lerroa: Ia inpresionista guztiengan marrazkia desagertzen da, eta kolorea nagusituko da haien lanetan.
4. Kolorea: Biziak, argiak eta puruak, paletan nahastu barik. Bata bestearen ondoan aplikatzen zuten, uste zutelako begiek erretinan nahastuko zituztela. Kolore beltza ez dute erabiltzen; koloreak koloreztatuagoak

atomoaren partikulak: materia partikula ñimiñoz osatuta dago. Partikula horiek, elkarrengandik bereiziak eta zatiezinak, atomoak dira./atomo guztiak berdinak dituzten substantziei elementuak esaten zaie/elementu bakoitzaren atomoek masa eta propietate bereizigarriak dituzte./ elementu desberdinetako atomo kopuru zehatzak elkartzen direnean konposatuak eratzen dituzte/ konposatu baten atomoek, atomo konposatuak deituek masa eta propietate berberak dituzte.

Zientzalariek ikertzen jarraitu zuten eta ohartuziren atomo partikula txikiagoz osaturik dagoela. Partikula azpiatomikoak.

Elektroia: izpi katodikoen osagaia elektroiak dira, karga negatiboa eta oso masa txikia dituzten partikula batzuk.    protoia: hidrogenoaren kasuan, kanal-izpiak karga...

Liberalismoa.

Anelidoak

Metazoo erreinuko ornogabe eta benetako organodunak dira anelidoak. Gorputza eraztun itxurako segmentu ugariz dute osatuta. Anelidoek bi bizimodu mota dituzte: bata egunekoa, bestea ilunekoa. Honen arabera, barruko antolamendua aldatzen da, hiru klase bereiziz: oligoketoak (lur-zizareak), poliketoak (itsas zizareak) eta hirudineoak (izainak).

Azalaren bitartez arnasten dute, eta gas-trukea gerta dadin, ezinbestekoa da azala hezea egotea. Zirkulazio-aparatu itxia dute; hau da, odolak hodien barnealdetik zehar zirkulatzen du.

Moluskoak

Moluskoak animalia ornogabe, organodun eta kanpo-eskeletodunak dira. Bigunak dira eta burua, erraiak eta oina dituzte. Batzuek oskoleta ere badute.

Gasteropodoak

Kanpo-oskola duten, oinak sabelean dituzten...

Testu-antolatzaileak: Kohesioa eta Ideien Lotura

Testu-antolatzaileak testuen kohesioa eta ideien arteko lotura errazteko erabiltzen dira.

1. Ordenazkoak

Azalpenetan ordena markatzeko edo hasteko:

• Hasteko, jarraian, gero, ondoren.

2. Ideiak Gehitzekoak

Ideiak lotzeko eta edukia batzeko:

• Gainera, halaber, eta, era berean.

3. Adibidezkoak

Esandakoari adibideak jartzeko:

• Adibidez, hala nola, esaterako.

4. Birformulatzekoak

Kontzeptu baten esanahia argitzeko, beste era batera esateko:

• Hau da, hots, bestela esanda, alegia.

5. Kausa-ondoriozkoak

Zerbaiten kausak eta ondorioak erlazionatzeko:

• -lako, -nez gero, -la eta, zeren, -tzagatik, izan ere.

6. Aurkaritzakoak

Ideiak kontrajartzeko:

• Berriz, aldiz, ostera, ordea, baizik.

7. Denborazkoak

Erlazio kronologikoa ezartzeko:...

Berpizkundea: Testuingurua eta Ezaugarriak

Berpizkundearen Jatorria eta Gizartea

1. Noiz eta non gertatu zen Berpizkundea?

XV. eta XVI. mende tartean gertatu zen. Italian sortu zen, Florentzian zehazki, eta gero Europa osora hedatu zen.

2. Zein ezaugarri sozial nabarmentzen da? Eta zein pertsonaia?

Humanismoa nabarmentzen da. Gizakiak bere burua unibertsoaren zentrotzat hartzen du (antropozentrismoa).

Garai hartako artearen munduko pertsonaia garrantzitsuak Michelangelo eta Leonardo Da Vinci izan ziren.

3. Zein zen garai hartako testuinguru historiko eta kulturala?

Testuinguru Historikoa:

• Boterea monarkia absolutisten eskuetan dago.
• Noble eta aberatsak artisten mezenas bihurtzen dira.
• Garapen ekonomiko handia dago eta komunikabide zein garraioak hobetzen

Erromantizismoa

1- Politika: 1876an, bigarren karlistaldiaren ondorioz foruak galdu ziren. Horrek foru eta autonomiaren aldeko joera indartu zuen.

2- Ezaugarriak: Gizakiaren nagusitasunean eta berezitasunean sinesten zuten, "NI"a ardatzat hartuz. Herri bakoitzaren nortasuna eta balioak azpimarratzen ziren, baita abertzaletasuna, kristautasuna eta Erdi Aroaren zaletasuna ere. Izadia idazlearen sentimenduen ispilutzat hartzen zen, eta iragana miresten zen. Sentimenduak, gai dramatikoak eta negar eragileak landu ziren, bertsolaritzaren mugan.

3- Egileak: Etxahun, Bilintx, Jean Baptiste Elizenburu.

Sinbolismoa

1- Testuinguru historikoa: 1931n Errepublika ezarri zen Espainian eta 1936an Gerra Zibila hasi zen, urte berean Eusko Jaurlaritza sortu zelarik....

Feudalismoa eta Gizarte Egitura

Zertan datza feudalismoa?

Segurtasun ezaren ondorioz mendekotasun pertsonaleko erlazioetan oinarritutako gizarte-sistema bat da.

Zer da autoaskintza?

Ekoizleek beraiek ekoiztutakoa kontsumitzen dute, eta ez dute beste inori ezer erosteko beharrik.

Zer da feudoa?

Feudoa esaten zitzaion erregeek haien basailuei ematen zizkieten lurrei.

Zein dira jopuen eta askeen desberdintasunak?

• Jopuak: Lurrari lotuta bizi ziren eta ezin ziren hartatik bereizi. Derrigorrez feudoetan bizi behar ziren.
• Askeak: Nekazari askeek feudoa utz zezaketen, baina praktikan oso zaila zen.

Nekazari guztiak feudoetan bizi ahal ziren?

Bai, herrixketan bizi ziren.

Nekazaritza Erdi Aroan

Zertan datza lugorria?

Lugorria urtebetez gutxienez landu gabe uzten zen...

Jazza

Jazza: Definizioa eta Jatorria

- Zeintzuk izan ziren Jazzaren musika-aurrekari zaharrak?

Work songs eta negro spirituals izan ziren.

- Zer dira work songs-ak?

Laneko abestiak dira, kantu errazak. Afroamerikarrek abesti horiek kantatzen zituzten lan gogorra arintzeko asmoz.

- Zer dira negro spirituals edo izpiritual beltzak?

Melodia eta himno erlijiosoak dira, zuriei ikasiak. Beltzek erritmo afrikarrez hornitu zituzten.

- Non hartu zuen indarrik handiena jazzak?

New Orleansen hartu zuen indarrik handiena jazzak. Mississippi ibaiaren ahoa eta merkataritzako portu handia zeuden, eta bertako biztanlerik gehienak beltzak ziren.

- Jazz hitza zein urtetan agertu zen? Noiz egin zen ezagun?

Jazz hitza 1910ean agertu zen eta ezagun 1917an egin zen.

- Non grabatu