Biologia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

7.Hartzidurak zituplasman gertatzen den prozesu metabolikoa da; valdintza anaerobikoetan, glukosaren eta beste erregai organiko oxidazio partzialaren ondorioz. 7.1. Ezaugarriak -Elektroien azken hartzailea ez da oxigenoa, molekula organiko bat baizik (azido pirubikoa, azetaldehidoa) hori erreduzitu egiten da eta azken produktua sortzen du. -Glukosaren narraiadura ez da erabatekoa, eta azken produktua kontserbatu egiten du glukosaren energiaren zatirik handiena. - Errendimendu energetikoa glukosa-molekula bikoitzeko bi ATP molekulakoa da, glukolisian lortzen dira, NADH molekulak pirubatoa edo azteldehidoa erreduzitzeko. Badirudi energia handia galtzen dela alferrik, NAD+-a suspertzeko aukera ematen du, glukolisia ez gelditzeko. 7.2. Hartzidura

Hazkuntza-inguru motak (helburuaren arabera)

Hazkuntza-inguru motak (helburuaren):

• Inguru orokorrak: mikroorganismo gehienek behar dituzten nutrizio-printzipio guztiak eskaintzen dituzte.
• Inguru bereziak: mikroorganismo motaren batean nolabaiteko efektua eragiten dute.
  1. Inguru aberastuak: garapena sustatzen dute; mikroorganismo jakin bat gainerakoak baino ugaritzen da.
  2. Inguru hautakorrak: dosi jakin batean mikroorganismo bat onartzen du, baina gainerakoentzat toxikoa izan daiteke (isolatzeko erabiltzen dira).
  3. Inguru bereizgarriak: mikroorganismo mota bakoitzak bertan oinarrituz azken produktu desberdinak sortzen ditu; mikroorganismo motak bereizteko balio du.

Inguru motak (egoeraren arabera)

Inguru motak (egoeraren):

• Inguru likidoak: osagai nagusia

Ekosistemaren Osagaiak

1. Ekosistemaren Definizioa
   • Ekosistema = Biozenosia + Biotopoa
2. Biozenosia (Komunitatea)

   Ingurune horretako bizidun guztien multzoa da.

3. Biotopoa

   Ingurune horren ezaugarri fisiko-kimiko eta mota guztietako kondizioek osatzen dute.

4. Populazioa

   Espezie bereko ekosisteman bizi diren izaki multzoa da.

5. Habitata

   Populazio bakoitzak ekosisteman hartzen duen espazio edo ingurune fisikoa.

Piramide Trofikoak

Komunitate baten adierazpena da. Adierazten diren parametroen arabera, hiru mota nagusi bereizten dira:

Biomasa-Piramideak

• Maila bakoitzean zenbat materia organiko pilatu den adierazten dutenak.
• Normalean, biomasa gutxitu egiten da lehen mailetatik hurrengoetara igotzean (tipikoa da ekosistema lurtarretan).
• Batzuetan, piramide alderantzizkoa izan

ATParen sintesia: Fosforilazio motak

ATPa sortzen da ADP molekulari fosfato bat lotzean; prozesu hau endergonikoa da, hau da, energia behar du. Bi motatakoa izan daiteke:

Substratu mailako fosforilazioa

Erreakzio exergonikoei akoplatuta gertatzen da: fosforilatuta dagoen molekula batek transferitzen dio fosfato taldea ADPari, eta hidrolizazio horretan askatzen den energia erabiltzen da fosforilazioa egiteko. Kinasa entzimek katalizatzen dituzte mota honetako erreakzioak; adibidez, glukolisian gertatzen direnak.

Fosforilazio oxidatiboa

Elektroien garraio-kateari uztartuta gertatzen da eta ATP sintetasa entzimek katalizatzen dute. H⁺-en fluxuak gradientearen alde zeharkatzean askatzen den energia baliatzen dute ADPa fosforilatzeko. Mitokondrioetan...

Ekologiaren Oinarrizko Kontzeptuak

Ekologia: Bizidunen eta ingurumenaren ezaugarriak, bizidunen arteko harremanak, eta bizidunen eta ingurumenaren arteko harremanak aztertzen dituen zientzia da.

Ekosistemaren Osagaiak

• Ekosistema: Izaki bizidunek osatutako komunitateak, haien bizileku den ingurune fisikoak eta haien arteko nahiz ingurunearekiko harremanak aztertzen ditu.
• Ekosfera: Lurreko ekosistema guztiek osatzen duten sistema zabala.
• Biosfera: Planetako izaki bizidun guztiek osatzen duten multzoa.

Ekosistemaren Komponentzia

Ekosistema bi osagai nagusik osatzen dute:

1. Biotopoa: Ekosisteman izaki bizidunak bizi diren lekuak edo ingurune fisikoa da. Elementu nagusiak erliebea, ura eta klima dira.
2. Biozenosia: Ekosisteman bizi diren izaki bizidunen multzoa

Bizitzaren Jatorria

Bizitzak aniztasun handia duela ikusita, gizakiek beti jakin nahi izan dute zergatik dauden hainbeste espezie eta nola azaldu diren espezie horiek.

Berezko Sorrera

Antzina uste zuten izaki bizidunak berez sortzen zirela, deskonposatzen ari zen materia organikoetatik.

Pasteurren Frogapena

Izaki bizidun guztiak beste izaki bizidun batzuetatik sortuak garela frogatu zuen Pasteurek.

Bizitzaren Hipotesi Nagusiak

Hainbat hipotesi zientifiko egin izan dira bizitzaren jatorria azaltzen saiatzeko:

• Panspermia izeneko hipotesia: bizitza espazioan sortu zen eta espora gisa bidaiatu zuen planeta sistema batetik bestera.
• Sintesi prebiotikoaren hipotesia: materia ez-organikoan eratutako molekula organikoetatik sortu zen bizitza Lurrean.

Sintesi

PROTISTEN ERREINUKO MIKROORGANISMOAK

PROTOZOOAK

• Zelulabakar eukariotoak.
• Heterotrofoak.
• Koloregabeak.
• Horma zelularrik gabeak.
• Higikorrak.

Lau talde nagusi daude:

1. Flagelatuak
2. Ziliatuak
3. Errizopodoak
4. Esporozooak

Ziliatuak

• Zilioekin mugitzen dira.
• Bi nukleo dituzte.
• Adibidez: Paramecium.

Flagelatuak

• Batzuk patogenoak dira gizakiarentzat.
• Flagelo bat edo gehiago dituzte.
• Adibidez: Trypanosoma brucei (loaren gaixotasuna).

Errizopodoak

• Pseudopodoekin mugitzen dira.
• Fagozitosi bidez elikatzen dira.
• Batzuk parasitoak dira (Entamoeba histolytica-k amebiasia sortzen du).
• Beste batzuek oskola dute: foraminiferoak eta erradiolarioak.

Esporozooak

• Ez dira higitzen.
• Parasitoak dira.
• Giza parasito ohikoena Plasmodium da (malaria sortzen du).

ALGAK

• Eukariotoak eta autotrofoak.
• Pigmentu desberdinak

5.3.-ImmunoeskasiakAntigeno arrotzen aurrean immunitate Sistemak ezin duenean erantzun espezifiko bat garatu//B eta T linfozitoen ekoizpena baxua dago eta Horren ondorioz,  populaziorentzat Kaltegarriak ez diren mikrooranismoak kaltegarri bihur daitezke.Immunoeskasi motak:a) Jaiotzetiko immunoeskasiaSistema inmunologikoan eragina duten gen Bat do batzuk mutatuta daudenean. Beraz, haur horiek ez dute defentsarik izango Eta gune esterilizatuetan bizi beharko dira: “Haur burbuilak” ////Tratamendurik gabe mortalak dira///Tratamendu Motak: antibiotikoak eta antigorputzak (sueroak), hezur muinaren edo timoaren Transplantea eta terapia genikoab) Harturiko ImmunoeskasiaBizitzaren une  batean ager daitezkeenak. Kausak:Gaizki Elikatzeagatik. Adibidez,

Elektroien Garraio Ziklikoa

Fase argiaren ordezko bidea da; bertan, argiak I. fotosistemako elektroia aktibatzen du, baina NADP⁺-ra joan beharrean, PS I-era itzultzen da. Ibilbidean, cit b₆f konplexura lagatzen da, protoiak estromatik eremu intratilakoidera garraiatzen dituen konplexura. Translokazio horrek ATP molekulen sintesia ahalbidetzen du. Garraio ziklikoa ATP sintesirako bide bat da, eta kloroplastoetan NADP⁺ gutxi dagoenean erabiltzen da. Egoera horretan, PS I-ak elektroiak lagatzen dizkio cit b₆f deritzonari, horrek ez baitauka NADP⁺ molekula oxidaturik. Baina bakterio fotosintetiko anoxigenikoen ohiko bidea ere bada. Bere ezaugarriak hauek dira:

• I. fotosistemak soilik hartzen du parte.
• Ez dago NADP⁺-aren erredukziorik, elektroiak irten