Izaki bizidunek osatutako komunitatea da, haien bizileku den ingurune fisikoarekin eta haien arteko harremanekin batera.

Zer da kate trofiko bat?

Ekosistemako izaki bizidunen sekuentzia da, non bakoitza hurrengoarentzat elikagai den.

Zein da ekoizleen eginkizuna?

Materia ez-organikotik materia organikoa lortzen dute fotosintesi prozesuaren bidez.

Ekosistemak eta elikadura kateak: ekologiaren oinarriak

Laburpena

Dokumentuak ekologiaren oinarrizko kontzeptuak azaltzen ditu: ekosistema, ekosfera eta biosfera, eta ekosistemaren osagaiak (biotopoa eta biozenosia). Gainera, erlazio trofikoak, ekoizleen, kontsumitzaileen eta deskonposatzaileen rola eta kate trofikoetako materia- eta energia-fluxua aztertzen ditu.

Funtsezko puntuak

Ekologia bizidunen eta ingurumenaren arteko harremanak aztertzen dituen zientzia da.
Ekosistema biotopoak (ingurune fisikoa) eta biozenosiak (izaki bizidunen multzoa) osatzen dute.
Ekoizleek materia organikoa lortzen dute materia ez-organikotik fotosintesiaren bidez.
Kontsumitzaileak beste izaki bizidunak jaten dituztenak dira: lehen eta bigarren mailakoak.
Deskonposatzaileek hondakinak deskonposatzen dituzte eta materia ez-organikoa itzultzen dute ingurura.
Kate trofikoetan energiaren parte handi bat bero eta lan gisa xahutzen da.

Frogatu zeure burua

Ekologiaren Oinarrizko Kontzeptuak

Ekologia: Bizidunen eta ingurumenaren ezaugarriak, bizidunen arteko harremanak, eta bizidunen eta ingurumenaren arteko harremanak aztertzen dituen zientzia da.

Ekosistemaren Osagaiak

Ekosistema: Izaki bizidunek osatutako komunitateak, haien bizileku den ingurune fisikoak eta haien arteko nahiz ingurunearekiko harremanak aztertzen ditu.
Ekosfera: Lurreko ekosistema guztiek osatzen duten sistema zabala.
Biosfera: Planetako izaki bizidun guztiek osatzen duten multzoa.

Ekosistemaren Komponentzia

Ekosistema bi osagai nagusik osatzen dute:

Biotopoa: Ekosisteman izaki bizidunak bizi diren lekuak edo ingurune fisikoa da. Elementu nagusiak erliebea, ura eta klima dira.
Biozenosia: Ekosisteman bizi diren izaki bizidunen multzoa da. Izaki bizidunak baldintza horietan bizirauteko moldatzen edo egokitzen dira.

Biotopoaren eta biozenosiaren arteko erlazioez gain, biozenosia osatzen duten izakiak ere elkarrekin erlazionatzen dira, batez ere elikatzeko.

Elikadura Harremanak eta Energia Fluxua

Erlazio Trofikoak

Erlazio trofikoak: Nutrizioa dela medio ekosistemako izaki bizidunen artean sortzen diren harremanei deritze.

Ekosistemako Mailak

Ekoizleak: Materia ez-organikotik materia organikoa lortzen dute, fotosintesi izeneko prozesuaren bidez.
Kontsumitzaileak: Beste izaki bizidun batzuk janda lortzen dute materia organikoa.
- Lehen mailako kontsumitzaileak: Organismo ekoizleak jaten dituzte.
- Bigarren mailako kontsumitzaileak: Beste kontsumitzaile batzuk eta, aldika, organismo ekoizleak ere jaten dituzte.
Deskonposatzaileak: Hildako animalien eta landareen hondakinak deskonposatuz lortzen dute materia organikoa. Horrela, ekoizleek berriro erabili ahal izango duten materia ez-organikoa sortzen da.

Kate Trofikoak eta Energia Aldaketak

Kate trofikoak: Ekosistemako izaki bizidun bakoitzak beste izaki bizidun batzuentzat elikagai izan daitezkeen sekuentziak dira.

Materia- eta energia-aldaketak ekosisteman:

Ekoizleak lurzorutik eta airetik (fotosintesi bidez) materia lortzen dute. Kontsumitzaileak ekoizleak jaten dituztenean, materia hori kontsumitzaileen organismora igarotzen da. Deskonposatzaileen lanari esker, kate trofikoetan zehar dabilen materia lurzorura eta airera itzultzen da. Hala ere, energiaren parte handi bat inguruak xahutzen du bero eta lan gisa.