Katalanezko Literaturaren Bilakaera: Rodoredatik Egungo Garaietara
Gaia: Mercè Rodoreraren Obra
Mercè Rodoreraren (1908-1983) obra literarioa gertaera kultural, politiko eta pertsonalek markatu zuten. Bere sorkuntza gerraren eta erbestearen esperientziarekin egin zen garaikide.
Kolaborazio periodistikoekin eta eleberriekin ekin zion ibilbideari, hala nola Aloma (1938), inspirazio autobiografikoa duen eleberriarekin.
La plaça del diamant (1962) liburuak ospea eman zion, nahiz eta ez den Gerra Zibilari buruzkoa soilik. Narrazioa protagonistaren psikologian oinarritzen da, bere zapalkuntzan eta bakardadean.
Bestalde, Mirall trencat (1974) lanak emakume burges baten familia-bizitza kontatzen du, eta munduaren ikuspegi tragikoa eskaintzen du.
Rodoredak barne-monologoa eta estilo zuzena zein zeharkakoa erabiltzen ditu, prosa sinboliko eta fantastikoa sortuz.
Estiloa eta Gaiak
- Sinbolismoa: Barne-pentsamenduak adierazteko erabiltzen du.
- Deskribapen psikologikoa: Pertsonaien azterketa sakona egiten du ihesaren, alienazioaren, oroitzapenaren eta evocazioaren bidez, gatazkak eta sentimenduak gogora ekarriz.
- Gai nagusiak: Ezinezko harremanak eta haurtzaroaren zein nerabezaroaren galerarekiko sentsibilitatea jorratzen ditu.
Gaia: 70eko Belaunaldia eta Ondorengo Joerak
70eko hamarkadan, "hirurogeigarren hamarkadako belaunaldia" aldaketa soziopolitikoek markatu zuten, eta eredu eleberrigileen krisia partekatu zuen.
Narratibak kronika izaera du eta ihesa ardatz bezala hartzen du, diktaduraren aurkako erreakzio gisa.
Adibide batzuk hauek dira: Cremadesen Coll de Serps (1978) eta Montserrat Roigen Ramona, adéu (1972).
Narratiba Valenciana eta Aldaketak
Beranduago, balentziar narratiba agertu zen, hizkuntzaren normalizazioari lotuta. Eleberrigile aipagarrien artean Ferrando eta Simó aurkitzen ditugu.
Aitzitik, aurreko promozioek beste planteamendu batzuei erantzuten dieten. Adibidez, Mirak haurtzaroa gogorarazten du El bou de foc (1974) lanean, eta beste batzuetan, mendebaldeko gizon modernoa erakusten du.
80ko Hamarkadatik Gaur Egunera
80ko hamarkadan irakaskuntza derrigorrezkoa bihurtu zen; literatura irudimentsua eta zuzena bilakatu zen, desorientazio ideologikoa umorez erakutsiz, Caldersen kasuan bezala.
- Lehen etapan: Monzó nabarmentzen da konnotazio sinbolikoekin eta angstia bezalako gaiekin.
- Bigarren etapan: Narratibak landa-giro bat aurkezten du, memoria kolektiboaren esplorazioarekin batera.
Horrez gain, Cabreren eleberri historikoa, Morarena (sinbolikoa) eta Torrentena (generokoa) ere aurkitzen ditugu.
Gaur egun arte, katalanezko literatura babes instituzionalak eta gizarte postindustrialak markatu dute.