Batxilergoa mailako apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Espainiako Erregimen Demografikoak

Espainiako biztanleriak hiru etapa demografiko bizi ditu: zaharra, trantsiziozkoa eta modernoa. Aldaketak Europako beste herrialde batzuetan baino beranduago hasi ziren.

Erregimen Demografiko Zaharra: XX. Mendearen Hasiera Arte

Erregimen demografiko zaharrak XX. mendearen hasiera arte iraun zuen Espainian; haren ezaugarri nagusiak jaiotza- eta heriotza-tasa altuak eta hazkunde natural txikia izan ziren.

• Jaiotza-tasa batez ere bi arrazoigatik zen altua: Nekazaritza-ekonomia eta -gizarte baten nagusitasunagatik eta jaiotzak kontrolatzeko sistema eraginkorrik ez egoteagatik.
• Heriotza-tasa orokorra altua eta gorabeheratsua zen, bizi-maila apala zelako eta medikuntza- eta osasun-baldintzak kaskarrak zirelako. Elikadura-

Pintura Gotikoa: Estilo Nagusiak eta Ezaugarriak

Erromanikoaren elizetako horma-pintura desagertu zen, eta margotzeko lekua aldatu zen (erretaulak eta triptikoak), baita miniaturak ere sortu ziren. Pintura gotikoa hiru estilotan sailka dezakegu:

• Trecentoko Gotikoa (Italiako Gotikoa)
• Pintura Flandestarra

Trecentoko Gotikoa (XIV. Mendea)

Italian sortu zen. Horma-pintura ez zen desagertu, eta lan gehienak freskoak dira. Trecento esaten diote italiarrek XIV. mendeari, kultura-giroa adierazteko.

Naturaltasun Handiaren Ezaugarriak

Irudiek sakontasuna dute, espazioan kokatuta daude, itzalak adierazten dira, bolumenak eta sentipenak adierazten dira.

Florentziako Eskola

Cimabue izan zen aitzindaria eta Trecento pinturaren sortzailea. Giottok, berriz, irudiei...

Tornua

Biraderaz eta danborraz osatutako operadore mekanikoa da. Biraderari eragiten diogunean, danborraren inguruko kordel edo kablea bildu egiten da. Palankak bezala funtzionatzen du: potentziaren besoa erresistentziaren besoa baino handiagoa denean, hobari mekanikoa lortuko dugu. Formula honen bidez adieraz daiteke: Potentzia × Biraderaren besoa = Erresistentzia × Danborraren erradioa.

Txirrikak edo Poleak

Polea finko batek ez du ezarritako indarra biderkatzen, baina bai bere norabidea aldatzen.

Polipastoak

Polipastoa indar txikia erabiliz pisu handia altxatzea ahalbidetzen digun polea-jokoa da. Polea finkoek eta polea higikorrek osatzen dute. Polipastoak zenbat eta polea gehiago izan, orduan eta indar txikiagoa egin beharko da zama altxatzeko,...

Foruak Isabel II.aren Erregealdian

Isabel II.aren erregealdian, hiru Euskal Foru Probintzien egoera aldatu zen. Gobernu moderatuek, Isabelen erregealdiko urte gehienetan, galdutako foruen zati bat itzuli zieten: Batzar Nagusiak eta Foru-Diputazioak berrezarri zituzten. 1845eko Konstituzio moderatua eta hura garatu zuten legeak zentralistak baziren ere, Euskal Foruak ez ziren desagertu. Euskal Aldundien ordezkariek Foruen eta Konstituzioaren arteko bateragarritasunari buruz eztabaidatu zuten Madrilgo Gobernuarekin. Horrekin jaio zen fuerismoa.

Hiru Probintzietako Diputazioen administrazio- eta zerga-eskumenak arlo batzuetan handitu egin ziren, baina beste batzuetan uniformetasuna areagotu zen: Guardia Zibila eta Moyano legea ezarri ziren. Foru...

Malgutasuna

Malgutasuna: Kirolariaren mugimendu ahalmenak determinatzen dituen kualitatea da, giharren elastikotasunaren eta artikulazioen mugimenduen bidez, gorputz mugimendu guztiak ahalbidetzen dituena.

Giltzadura Mugikortasuna

Giltzadura bakoitza osatzen duten hezur, lotailu, kartilago eta abarren forma eta elkarrekin lotzeko erak eskaintzen digun mugimendu zabaltasunari giltzadura mugikortasuna deituko diogu.

Giharren Elastizitatea

Giltzadura guztiak gihar edo tendoiz inguratuak daude, eta lotailu eta kartilagoek mugatzen dituzte. Giltzadura inguratzen duen giharreriaren elastizitateak ere mugatzen du. Gure giharrak, berriro jatorrizko egoerara itzultzeko duten gaitasunari giharren elastizitatea deituko diogu.

Malgutasun Entrenamendurako Sistemak

Bide

Inprentaren Sorrera eta Bere Eragina Euskal Literaturan

XVI. mendea Pizkunde garaia izan zen. Inprentaren sorrerak erabat aldatu zuen ordura arteko egoera, liburuen zabalkundea erraztuz eta Europako hizkuntza askotan literaturaren hastapenak bultzatuz. Giro aproposa sortu zen literaturarako.

• 1456an, Gutembergek inprenta sortu zuen. Lehen liburua Biblia izan zen.
• Ordura arte, eskuizkribuak urriak eta garestiak ziren, eta latinez idazten ziren gehienbat, aberats eta intelektualen eskuetan zeudenak.
• Inprentaren sorrerarekin, liburuak ugaldu eta merkatu egin ziren, eta herri hizkuntzetara itzultzen hasi ziren.
• Inprenta erabakigarria izan zen Erdi Arotik Aro Modernorako urratsean.

Trentoko Kontzilioa (Erlijioan)

Trentoko Kontzilioa (1545-1563) Eliza Katolikoaren...

Etxahunen olerkari edo koblakari fama oso handia izan zen. Haren bertso-paper guztiak erre zituzten haren baina haren kanta asko ezagutzen ditugu, jendeak buruz ikasi, ahoz aho transmititu eta XX. mendearen azken aldean ikertzaileek bildu zituztelako.
Hiru multzotan bereizten da haren poesia:
1) Minaren poesia. Autobiografikoa da eta Etxahunek be barne-mina adierazten du: Ürxaphal bat, Mundian malerusik...
2) Gorrotoaren poesia. Etxahunek barneaurkako jarrera kontrajartzen ditu: Etxahunen bizitzaren
kantoria.
3) Ezkontzetan eta bat-batean kantatutakoak.
Iparragirre -->Euskal poetarik kantatuena da ziur asko
Abenturaz betetako bizimodua izan zuen Iparragirrek. Urretxun jaio zen, 1820. urtean. Gasteizen eta Madrilen bizi izan zen, baina 1833an...

Errealismo Magikoa: Ezaugarriak

• Osagai magiko-fantastikoen agerpena nobelaren edukian, bertako pertsonaiek normaltasunez hartzen dituztenak.
• Intuizioari lotutako elementu magikoak, orokorrean, azalpenik ematen ez direnak.
• Zentzumenen agerpena, errealitatearen jabetzaren zati gisa.
• Mito eta legenden agerpena nobelaren edukian.
• Hainbat narratzaile izatea, ikuspuntu anitz eskaintzeko eta testuari konplexutasun handiagoa emateko.
• Denbora ziklikoa da, ez lineala.
• Egunerokoa aldatu egiten da esperientzia fantastiko eta naturaz gaindikoekin.
• Benetako gertaerei lotutako esperientziak.
• Heriotzaren fenomenoa: pertsonaiak hil daitezke eta, beharrezkoa bada, piztu.
• Eguneroko errealitatea eta mundu irreal-fantastikoa nahastuta.
• Eszenatoki gogorrak, pobrezia nagusi

5.3.-ImmunoeskasiakAntigeno arrotzen aurrean immunitate Sistemak ezin duenean erantzun espezifiko bat garatu//B eta T linfozitoen ekoizpena baxua dago eta Horren ondorioz,  populaziorentzat Kaltegarriak ez diren mikrooranismoak kaltegarri bihur daitezke.Immunoeskasi motak:a) Jaiotzetiko immunoeskasiaSistema inmunologikoan eragina duten gen Bat do batzuk mutatuta daudenean. Beraz, haur horiek ez dute defentsarik izango Eta gune esterilizatuetan bizi beharko dira: “Haur burbuilak” ////Tratamendurik gabe mortalak dira///Tratamendu Motak: antibiotikoak eta antigorputzak (sueroak), hezur muinaren edo timoaren Transplantea eta terapia genikoab) Harturiko ImmunoeskasiaBizitzaren une  batean ager daitezkeenak. Kausak:Gaizki Elikatzeagatik. Adibidez,

UNESCO (1977)

UNESCOk honako sailkapena proposatu zuen:

• Urritasun fisikoa: gaixo kronikoak eta entzumen-, ikusmen- eta urritasun motorrak dituztenak.
• Adimen-urritasuna: koefiziente-gradu desberdinak.
• Jokabide-arazoak: egokitu gabeak, familia-arazoengatik, gizarteratzeko arazoengatik, autoirudiagatik, neurosiagatik edo haur-psikosiagatik.
• Nahasmendu partzialak: ikasteko nahasmenduak eta hitz egiteko patologia zehatzak.
• Gizarteratze-arazoak: delinkuentzia-arazoak, drogazaletasuna eta abar ekar ditzakete.
• Ahalmen handiko pertsonak: duten goi-gaitasunengatik bereizten direnak, eskola-porrota pairatzen duten supergaituak edo defizit bat dutenak.

Warnock txostena (1978) eta 334/1985 Dekretua

Hezkuntza Bereziaren Antolamendurako Dekretuak (334/1985) honako...