Batxilergoa mailako apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Industrializazioa Euskal Herrian: Isabel II.aren Garaia

Bizkaiko eredua

Hasierako eragileak

• Industria eta merkataritza tradizionalen presentzia.
• Eskulan kualifikatua (burdingintzan, ontzigintzan, armagintzan, marinelak, etab.).
• Burgesia: kapitalismoaren teknikak eta funtzionamendua ezagutzen ditu.
• Kapitalak (meatze-ustiatzaileena, merkatariena, kolonietatik ekarritakoak, etab.).
• Kokapen estrategikoa: itsaso ondoan eta Penintsula eta Europa arteko lotura.
• Burdin mea: hematite ugari eta ustiatzeko erraza.
• Aduanen aldaketa (1841): merkatu nazionalaren parte-hartzaile.

Eragile berriak

• Bessemer bihurgailuaren asmakuntza (1856). Asmakuntza honek altzairu-produkzioa handitzea eta kostuak txikitzea zekarren, baina fosforo gutxiko mineralaren erabilera eskatzen

C. Wilson eredua edo eskabide optimoaren eredua

Baldintzak:

- Kudeaketa egiteko aurrez emandako epea dago.

- Hornikuntza  epea konstantea da.

- Stock kontsumoaren erritmoa konstantea eta ezaguna da.

- Ez dago stock haustea.

- Eskabide kostu konstante bat dago

Zein kantitatea egiten du stocks gestioaren kostea minimoa?

KT = p* E  + s*E/Q +  g (Q/2+SS)

• KT= stock kudeaketaren  koste totala

• p= unitate bakoitzaren prezioa

• E= eskaria (totala)

• Q = eskabide bakoitzean zenbat eskatzen dugun

• g= mantenimendu kosteak =r *p

• D= gestioa egiteko behar dugun denbora.

• s= eskabidearen kostea

Eskabide optimoa eskatzen badu enpresak, biltegiko kosteak minimizatzen dira.

ESKABIDE OPTIMOA:

Noiz egin behar da eskabidea?

Eskaera puntua = hornidura epean egidako kontsumoa+ SS

D.

1. Bokal-fenomenoak

1.1. Bokal-alternantziak edo txandakatzeak

Bokalen arteko txandakatzeak euskalki batzuetan gertatzen diren aldaketa fonologikoak dira:

1.1.1. e/a alternantzia

• Berdin > bardin (B)
• Beltz > baltz (B)
• Igerri > igarri (B)
• Piper > pipar (B)
• Elkar > alkar (B, G)
• Izerdi > isardi (B)

1.1.2. o/u alternantzia

• Gizon > gizun (L, BN eta Z)
• Iparraldeko euskalkietan: Ontsa > untsa (L, BN eta Z)
• Izorratu > izurratu (L, BN eta Z)

1.1.3. i/u alternantzia

• Ile > ule (B)
• (H)iri > uri (B)
• Iltze > ultze (B)

1.1.4. e/i alternantzia

• Etxea > itxea (G)
• (Latina) Hechura > itxura (EB)

1.1.5. i/e alternantzia

• Irten > erten (G)
• (Latina) Virtutem > bertute (EB)

1.2. Bokal-asimilazioak

Hiru silabako hitzetan gertatzen diren asimilazioak:...

Inguru Silizeoa: Jatorria eta Ezaugarriak

• Noiz sortu? Kanbriarraurreko aroan eta Aro Primarioan.
• Kokapena: Iberiar penintsularen mendebaldean, Kantauriar mendikatean, Mendikate Zentralean, Toledoko mendietan eta Sierra Morenan.
• Harri nagusia: Granitoa.

Erliebe Granitikoa

Granitoa bi modutan aldatzen da:

1. Uraren eraginez, granitoa kimikoki eta sakon aldatzen da.
2. Arrailduren eta hausturen eraginez aldatu:

• Goi mendian: Ura harrien hausturetatik iragazi, tontor zorrotzak eta harritzak pilatu.
• Garaiak ez diren inguruetan: Formak hausturen kokapenaren araberakoak dira:
  • Arraildurak paraleloak badira: Domo izeneko forma biribilduak dituen paisaia sortu.
  • Perpendikularrak badira: Bolak sortu, bata bestearen gainean pilatzean berrokalak sortu, eta bolak mendien hegaletan

Industria Iraultza: Definizioa eta Oinarriak

Industria Iraultza nekazaritza nagusi zen gizarte batetik industria nagusituko zen gizarte baterako aldaketa prozesua izan zen. Honako hauek izan zituen oinarrizko ardatz:

• Energia iturri berriak erabiltzen hasi ziren.
• Eskulangileen lantegietako eskuzko lana fabriketako makina bidezko lanak ordeztu zuen.
• Langile klasea garatu zen.
• Ondasunen ekoizpena indartu zen.
• Garraioen garapenari esker merkataritza harremanak mundu osora zabaldu ziren.

Lehen Industria Iraultza (1750-1850)

1750-1850 bitartean gertatu zen. Industria Iraultzaren hasierako arrazoiak nekazaritzan eta biztanlerian gertatu ziren aldaketek sortutako behar ekonomiko berriak izan ziren. Aldaketa horiek Britainia Handian gertatu ziren nagusiki,...

Bizitzak Zentzua Du: Bi Ikuspegi Nagusi

Bizitzaren zentzuari buruzko ikuspegiak bi multzo nagusitan bana daitezke: bizitzari zentzu transzendentea ematen diotenak eta zentzu imanentea ematen diotenak.

1. Bizitzaren Zentzu Transzendentea

Ikuspegi honen arabera, erlijioek existentzia modu transzendentean ulertzen dute. Jainkoa da guztiaren sortzailea, eta izaki orok harenganako joera du. Erabateko zoriontasuna Jainkoarekin bat egitean datza.

Mounier-en ikuspegia

Mounier filosofoarentzat, bizitzari zentzua ematea besteekin bat eginda lortzen da. Norberak bere bizitzaren protagonismoa hartu behar du, gizartearen erronka berriei borrokaz erantzunez.

Viktor Frankl eta Logoterapia

Viktor Frankl-ek hutsune existentziala deskribatu zuen, sarritan aspertasun-...

Testu Historikoen Bilduma

9. Federico Echevarriaren hitzaldia librekanbismoari eta protekzionismoari buruz (1893-12-09)

Ez, hemen gertatzen den gauza bakarra zera da, Espainiaren eta Alemaniaren arteko itun tamalgarriaren ondorioz, proiektua atzera botako dela, eta deseginik geldituko dela egungo aduana-zergen araubidea ezartzeko egindako lan handia. Eta jokabide horrek zoritxar handia ekarriko dio herrialdeari, dudarik gabe; ez bakarrik aurrekari zorigaiztoko bat ezarriko duelako, etorkizuneko edozein industria-ekimen hondatuko lukeena, baizik eta, orobat, zauri hilgarria eragingo liekeelako lantegiei; bai egungo muga-zergen araubidearen babesean altxatu direnei, halakoak baitira gehien-gehienak, baita lehendik altxatuak zirenetan egin diren...