Espainiako lehen sektorea: nekazaritza, abeltzaintza eta basogintza

Espainiako Lehen Sektorea

Nekazaritza paisaiak nekazaritza espazioaren itxurak dira, inguru naturalaren (faktore fisikoak) eta nekazaritza jardueraren (giza faktoreak) arteko konbinazioaren emaitza.

Iberiar Penintsulako Espazio Hezea

Iberiar penintsularen iparraldea eta ipar-mendebaldea hartzen ditu. Inguru fisikoak erliebe gorabeheratsua eta klima ozeaniko euritsua ditu.

Nekazaritza Egiturak

• Ezaugarriak: Biztanleria urria eta zahartua.
• Populatzea: Nagusiki sakabanatua (herrixkak, parrokia eta herriak).
• Ustiategiak: Minifundistak. Nekazariek lursail txikiak dituzte, hesien bidez bananduta, bata bestetik urrunduta. Horrek errentagarritasuna gutxitzen du eta mekanizazioa zailtzen du.
• Lurzoruaren erabilera nagusia: Abeltzaintza.

Nekazaritza Azalera

Azalera txikia du. Kostaldeko haranen beheko aldeetan kokatzen da, eta barrualdean aprobetxamendua oso txikia da. Lehorreko nekazaritza garatzen da.

Iraganean, polilaborantza egiten zen (barazkiak, frutak, artoa, patata, fruta-arbolak eta mahatsondoa). Gaur egun, baratzeko eta bazka-laborantzetan espezializatu da (larreak, alpapa, hirusta, bazka-artoa).

Abeltzaintza

Haragiaren eta esnearen eskariak eta landako biztanleria urriak mesede egiten diote, eskulan gutxiago behar baitu.

• Galizian familia-ustiategi txikiak eta ertainak dira nagusi, eta Bizkaiko itsasoaren inguruan ustiategi txikiak.
• Behi-aziendak dira nagusi.
• Haragirako behiak modu estentsiboan edo erdi-estentsiboan hazten dira, eta esnerako behiak erregimen intentsiboan.

Baso-ustiapena

Altzarien industriara edo papera lortzera bideratzen da.

Iberiar Penintsulako Barrualdeko Espazioa

Bi goi-lautadek eta Ebroren sakonuneak osatzen dute. Inguru fisikoak erliebe laua eta klima mediterraneo kontinentalizatua ditu. Udan prezipitazio gutxi izaten da, eta urtaroen artean kontraste termiko nabarmena dago.

Egitura Ezaugarriak

• Biztanleria: Urria eta zaharkitua.
• Populatzea: Pilatua.
• Ustiategien tamaina: Askotarikoa. Minifundioa Duero haranean eta Ebroko lur ureztatuetan da nagusi; jabetza handiak Gaztelako, Aragoiko eta Extremadurako lehorreko lur askotan daude.
• Lurzoruaren erabilera: Nekazaritzara, abeltzaintzara eta basogintzara bideratuta dago.

Lehorreko eta Ureztapeneko Nekazaritza

Lehorreko lurrak

Goi-lautadako paramo eta landazabaletan, eta Ebro haraneko inguru ez-ureztatuetan daude. Nekazaritza estentsiboa da nagusi landazabaletan: zerealak, mahatsondoa eta olibondoa. Gaur egun, gariaren ordez garagarra landatzen da, eta lugorri erdia ezarri da edo lugorria guztiz desagertu da.

Lur ureztatuak

Ureztaketari esker, azalera ureztatua handiagotu da, nekazaritza intentsiboagoa eginez eta ekoizpena dibertsifikatuz: industria-landareak, bazkak, frutak eta barazkiak. Ebro haraneko, Errioxako, Nafarroako eta Aragoiko lurretan kokatzen dira.

Abeltzaintza

Lur lehorretan eta angioetan garrantzia du:

• Gaztela eta Leoneko eta Ebroren sakonuneko lur lehorretan ardi-azienda garrantzitsua da.
• Gaztela eta Leonen esnetarako behi-azienda eta txerri-azienda handiagotu dira.
• Extremadura, Salamanca, Zamora eta Andaluziaren mendebaldeko angioetan abeltzaintza-ustiategiak daude.

Angio tradizionala eta aldaketak

Gaur egun, sistema tradizionala mantentzen da, baina aldaketak sartu dira:

• Behi-aziendara gehiago bideratzen da.
• Lur hobeak dituzten angio batzuk nekazaritzarako erabiltzen dira.
• Beste erabilera batzuk sustatzen dira, hala nola ehiza.

Baso-ustiapena

Inguru batzuetan nagusi da, Soriako Tierra Pinariegan eta mendi-inguruetan artearen eta artelatzaren zura aprobetxatzen da.

Mediterranear Espazioa

Mediterraneo itsasoaren kostaldea eta kostalde-aurrea, Guadalquivir harana eta Balear uharteak hartzen ditu.

Inguru fisikoa anitza da: Mediterraneo itsasoaren kostaldean erliebe gorabeheratsua da; kostatik hurbil, laua; kostalde-aurrean, menditsua; eta Guadalquivir haranean, landazabala. Klima itsas eragineko mediterraneoa da.