Errenazimentua eta Humanismoa: Aro Modernoaren hasiera

Laburpena

Dokumentuak Errenazimentuaren sorrera Italian, garapen-hiriak eta Medici familiaren babesa azaltzen ditu. Gizarte eta ekonomia aldaketak, burgesiaren indarra eta feudalismoaren amaiera ere aztertzen dira. Humanismoaren ikuspegi berria, inprentaren eragina eta Erreforma protestantea ikasiko ditu irakurleak.

Funtsezko puntuak

Errenazimentua XVI. mendean sortu zen Italian, estilo gotikoa gaitzetsiz eta iturri klasikoetara itzuliz.
Florentzia, Erroma eta Venezia izan ziren Errenazimentua garatu zuten hiri nagusiak.
Humanismoak teozentrismotik antropozentrismora pasatzea ekarri zuen: gizakia erdigunean jarri zen.
Gutenberg, Fust eta Schoffer Mainz hirian inprenta erabiltzen lehenak izan ziren.
Egitura feudalaren gainbehera burgesiaren indartzearekin batera gertatu zen.
Martin Lutherrek 95 tesi idatzi zituen, eta Joan Kalbinek Erreforma protestantearen gidaritza nagusia hartu zuen.

Frogatu zeure burua

1. Errenazimentuaren sorrera Italian

XVI. mendean Errenazimentua izenez ezagutzen den aldia sortu zen Italian. Estilo gotikoa gaitzetsiz, iturri klasikoetara itzuli beharra aldarrikatzen zen. Italiako kulturan Quattrocento eta Cinquecento izenez ezagutzen diren bi mendeak dira horren lekuko.

Florentzia, Erroma eta Venezia izan ziren Errenazimentua garatu zuten hiri nagusiak. Medici familiak eragin erabakigarria izan zuen garaiko ideiak eta artelanak zabaltzen zituzten artistak eta literatoak bultzatzen eta babesten, monarkia katolikoa bermatuz. Garai honetan Petrarka, Michelangelo eta Leonardo da Vinci nabarmendu ziren.

2. Gizarte eta ekonomia aldaketak

Egitura feudalaren gainbehera burgesiaren indartzearekin batera gertatu zen. Italiako hiriak (Florentzia, Venezia, Genova) gizarte berriaren dinamikaren adierazgarri dira. Merkataritzaren garapenarekin gizartearen antolaketa aldatu egin zen:

Leinuen balioa deuseztatu zen.
Gizarte hierarkizatuari uko egin zitzaion.
Egitura berriek sistema feudalaren bukaera ekarri zuten.

3. Kultura: Humanismoaren iraultza

Humanismoa Errenazimentuko ikuspegi berria da. Teozentrismotik (Jainkoa guztiaren erdigunea) Antropozentrismora (gizakia erdian) pasa ziren, giza adimena eta sormena aintzat hartzeko asmoarekin.

Bestalde, inprenta oso garrantzitsua izan zen ideia berriak zabaltzeko. Gutenberg, Fust eta Schoffer izan ziren Mainz hirian lehenak inprenta erabiltzen. Humanismoa, Ameriketako bideak irekitzea eta inprenta dira Aro Modernoaren zutabeak.

4. Erlijioa: Erreforma Protestantea

Erreforma humanismoaren markoan eta Errenazimentuaren barnean kokatzen da. Jada ez du balio Erdi Aroko fede itsuak. Martin Luther eta Joan Kalbin dira Erreforma protestantearen gidari nagusiak, Eliza katolikoaren aurka agertu zirenak.

Lutherrek 95 tesi idatzi zituen eta elizatik bota zuten. Ordura arte, Inkisizioak Elizaren doktrina ofiziala babesten zuen. Erromako Elizaren indarra oso handia zen, eta Europako erdi eta iparraldeko herrialdeek beren nortasunaren garapenerako oztopo ikusten zuten. Horrek etsaiak sortu zizkion Elizari Frantzian, Alemanian, Ingalaterran eta beste herrialde batzuetan.

Ohiko galderak

Zer da Humanismoa?

Humanismoa Errenazimentuko ikuspegi berria da, zeinak giza adimena eta sormena aintzat hartzen dituen. Teozentrismotik antropozentrismora pasatzea ekarri zuen, gizakia guztiaren erdigunean jarriz.

Zein hiri izan ziren Errenazimentua garatu zuten nagusiak?

Florentzia, Erroma eta Venezia izan ziren Errenazimentua garatu zuten hiri nagusiak. Medici familiak garaiko artista eta literatoak babestu zituen.

Zein izan ziren Erreforma protestantearen gidari nagusiak?

Martin Luther eta Joan Kalbin izan ziren Erreforma protestantearen gidari nagusiak. Biek Eliza katolikoaren aurka agertu ziren.