Humanismoa eta Errenazimentuko Artea Europan

Humanismoa

Humanismoa Italiatik Europa osora zabaldu zen mugimendu intelektuala izan zen. Haren oinarriak printzipio filosofikoetan eta antzinateko literatura klasikoan zeuden.

Garai hartan Europan inprenta asmatu zuten, eta horri esker ideiak lehen baino azkarrago zabaldu ziren liburuen bidez.

Filosofo nabarmenak

• Tomas Moro: teorikorik nabarmenena izan zen. Haren pentsamendua moral kristauan oinarritzen zen. Utopia lanean monarkia despotikoa, materialismoa, jabetza pribatua eta pribilegioak kritikatu zituen.
• Nicolás Maquiavelo: pertsonaia garrantzitsuenetakoa. Bere pentsamendu errealistak ez zuen printzipio moralei jarraitzen. Printzea lanean agintearen autonomiari eta agintzeko moduari buruzko ideiak azaldu zituen. Haren iritziz, agintzeko maltzurkeria eta hipokresia erabil daitezke, eta beldurra eman daiteke.
• Antonio de Nebrija: Espainiako humanistarik ospetsuenetakoa izan zen.

Mezenasgoa

Italian, mezenasek sustatu zuten humanismoa; hau da, intelektualen eta artisten babesleak ziren noble eta burgesek.

Arkitektura

Quattrocentoko arkitektoak

• Filippo Brunelleschi: lan nagusia Florentziako katedralaren kupula da.
• Leon Battista Alberti: lan nagusia Santa Maria Novella da.

Cinquecentoko arkitektoak

• Donato Bramante: bere estiloa zorrotza eta dotorea da. Lan nagusia San Pietro in Montorioko tenplua da.
• Miguel Ángel: Done Pedroren basilikako kupula diseinatu zuen.
• Andrea Palladio: Villa Rotonda egin zuen.

Eskultura

Eskulturaren helburua giza gorputzean edertasun ideala aurkitzea zen. Buruak, erretratuak eta biluziak egiten ziren.

Quattrocentoko eskultoreak

• Lorenzo Ghiberti: Florentziako katedraleko baptisterioko artezko erliebeak egin zituen.
• Donatello: giza irudia irudikatzeko erakutsi zuen maisutasunagatik ezaguna izan zen: David.
• Verrocchio: Da Vinciren irakaslea izan zen.

Cinquecentoko eskultoreak

• Miguel Ángel: Vatikanoko Errukia (Pietà).

Pintura

Pinturan hiru dimentsiotan irudikatzen zen, olio- eta fresko-pintura erabiliz. Naturalismoa, bolumena eta irudi proportzionalak lortzen ziren, eta irudi nagusiak biluziak eta erretratuak ziren.

Quattrocentoko pintoreak

• Fra Angelico: perspektibarekiko interesa izan zuen. Lana: Deikundea.
• Sandro Botticelli: lan nabarmena: Venusen jaiotza.

Cinquecentoko pintoreak

• Leonardo da Vinci: ezagutza unibertsalak erakarrita, giza gorputza eta argia aztertu zituen. Lana: La Gioconda.
• Rafael Sanzio: proportzioa eta edertasun ideala bilatzen zituen. Vatikanoko gelak dekoratu zituen.
• Miguel Ángel: bolumenarekiko interesa izan zuen. Lana: Sixtina kaperako freskoak.
• Tiziano: koloreari garrantzi handia eman zion. Lana: Urbinoko Venusa.